Köken

“Üstün” kelimesi, Eski Türkçedeki “üst” sözcüğüne getirilen +(I)n ekiyle türetilmiştir. Eski Türkçede “üstün” zarf olarak “üste, üstte” anlamına gelirken, zamanla sıfat hâlini almış ve “benzerlerine göre daha yüksek, daha iyi, daha değerli olan” anlamında kullanılmaya başlanmıştır. Bugünkü kullanımında hem nitelik bakımından üstünlük ifade eder (örneğin: üstün zekâ), hem de karşılaştırmalı üstünlük bildiren deyimlere (üstün gelmek, üstün tutmak) temel oluşturur.

Kullanım Alanları

Yan Anlamları

• Birine göre daha yüksek mevkide olan kişi ya da konum: “Üstün” sadece nitelik açısından değil, sosyal ya da kurumsal hiyerarşi açısından da kullanılır.
• (Arap harfli yazıda) harf üzerine konan ses işareti: “Üstün”, Arap alfabesinde bir sessiz harfin a/e sesiyle okunacağını gösteren harekedir.

Mecaz Anlamları

• Ahlaki ya da ruhsal anlamda daha yüce kişi: Kişilik, karakter, ahlak gibi soyut değerlere göre üstünlük ifade eder.
• Kazanılmış başarıya vurgu yapan yüceltici kullanım: Normalin çok üzerinde performans gösteren kişi ya da olay için abartılı biçimde kullanılır.
• Bir duygunun başka bir duyguya baskın gelmesi: İçsel çatışmalarda kullanılan soyut ve mecazî anlam.