Van Yedi Kilise

Yedi Kilise, Van ilinin İpekyolu ilçesine bağlı Bakraçlı Mahallesi'nde, Erek Dağı'nın batı yamacında yer alan ve 11. yüzyılda Vaspurakan Kralı Senekerim-Hovhannes Artsruni tarafından kurulan tarihi bir Ermeni manastır kompleksidir.^【1】

Tamamı Varagavank (Warak Wank) Manastırı olarak adlandırılan yapı topluluğu, Van il merkezine yaklaşık 10 kilometre mesafede bulunmaktadır. Halk arasında "Yedi Kilise" olarak anılmasına rağmen, kompleks aslında yedi adet kiliseden ibaret olmayıp, farklı dönemlerde inşa edilerek birbirine eklenmiş beş kilise, bir jamatun (narthex), bir kütüphane ve bir çan kulesinden oluşmaktadır. Manastır, mimari yapısı ve tarihsel geçmişiyle bölgenin önemli inanç ve kültür turizmi merkezlerinden biri teşkil etmektedir.^【2】

Manastırı oluşturan yapılar kronolojik ve mekansal olarak iki ana grup altında toplanmaktadır. İlk grubun en eski yapısı olan ve 8. yüzyılda inşa edilen St. Sophia Kilisesi'nden günümüze sadece apsis kısmı ulaşmıştır. Bu yapının kuzey duvarına bitişik olarak inşa edilen St. John Kilisesi ise günümüzde yıkık durumdadır. İkinci grup yapıların merkezini ise 1003-1021 yılları arasında inşa edilen Kutsal Meryem Ana Kilisesi oluşturmaktadır. ^【3】Komplekse daha sonraki yüzyıllarda da eklemeler yapılmış; 1648 yılında jamaton, 1817 yılında Kutsal Haç Kilisesi ve 1849 yılında St. Sion Kilisesi manastır bünyesine dahil edilmiştir.^【4】

^{Van Yedi Kilise} (Okul Dışı Öğrenme Ortamları)

Kutsal Meryem Ana Kilisesi, dıştan doğu-batı doğrultusunda dikdörtgen bir forma sahipken iç mekanda dörtlü yonca yaprağı (tetraconch) plan şeması sergilemektedir. Merkezi planlı olan bu yapının kubbesi günümüzde yıkılmış haldedir; iç mekan dört yöne açılan yarım daire planlı nişler ve köşelere yerleştirilmiş odalarla şekillenmektedir. Yapının batı cephesinde yer alan ve jamatondan geçilerek ulaşılan portal, kademeli silmeler, bordürler, mukarnaslar, rumi motifleri ve haç figürleriyle zengin bir süsleme anlayışına sahiptir. Manastırın genelinde düzgün kesme taş, portallerde mermer, örtü sisteminde tuğla ve iç mimari unsurlarda iki renkli taşlar kullanılmıştır.^【5】

1648 yılında eklenen jamaton, kare planlı ve dokuz bölümden oluşmaktadır; her bölüm sivri kemerlerle ayrılmış ve üzerleri kubbelerle örtülmüştür. Jamatonun içerisinde yer alan duvarlar ve payeler fresklerle süslenmiştir. Yapı topluluğuna 1817'de eklenen Kutsal Haç Kilisesi tek nefli ve kaba yonu taş malzemelidir. 1849 yapımı St. Sion Kilisesi ise dikdörtgen planlı, beşik tonoz örtülü ve duvarları iki sıra tuğla ile bir sıra taşın münavebeli dizilmesiyle örülmüştür. Jamatonun batısında bulunan çan kulesinin alt katı üç gözlü revak şeklinde düzenlenmiş olup, bura6daki sütun başlıkları dikkat çekici mimari detaylar arasındadır.^【6】

Yedi Kilise Manastırı, haftanın her günü 08:00 ile 17:00 saatleri arasında ziyarete açıktır. Alanı ziyaret etmek ücretsizdir ve önceden randevu alınması gerekmemektedir. Mekanda engelsiz erişim imkânı bulunmakla birlikte, rehberlik hizmeti ve yiyecek-içecek servisi sunulmamaktadır. Ulaşım, Van şehir merkezinden hareket eden otobüsler veya şahsi araçlarla sağlanmaktadır.^【7】