Antakya Katolik Kilisesi

Antakya Türk Katolik Kilisesi, Hatay ili, Antakya ilçesinde Zenginler Mahallesi’nde yer alan, günümüzde de kilise görevini sürdüren tarihi ve mimari açıdan önemli bir yapıdır. Geçmiş tarihlerden günümüze kadar taşınmış ve çok katmanlı kurumsal yapısı ve geleneksel Antakya konut mimarisiyle bütünleşen özgün mekansal kurgusu üzerinden kentin çok kültürlü kimliğini yansıtan önemli bir inanç ve kültür mirasıdır. Antakya Katolik Kilisesi, Aziz Petrus Aziz Pol Kilisesi ve Latin Katolik Kilisesi isimleriyle de anılmaktadır. Papa IX. Pius’un buyrukları doğrultusunda, 600 yıla yakın bir kesintinin ardından 1846 yılında Kapuçin Rahipleri ile birlikte Antakya’ya yeniden yerleştirilmiştir.^【1】

Kuruluş Aşaması ve İlk Temsilciler

Kapuçin Rahipleri ile birlikte Antakya’ya yerleştirilen kilise için bölgeye gelen ilk ruhani temsilci P. Basilio Galli olmuştur. Basilio Galli, Parma dinsel bölgesinden seçilmiştir. Galli’nin vefatının ardından idare Fransız rahiplere geçmiştir. 852 yılında Sultan Abdülmecid’den alınan resmi izinle de birlikte, bir manastır inşa edilmiş ve Katolik Kilisesi kurumsal olarakta tescillenmiştir. ^【2】

Kapuçin rahipleri, Lübnanlı rahiplerin de katılımıyla bu ilk yerleşim alanında 90 yıl boyunca faaliyetlerini sürdürmüşlerdir. 1939 yılında ise yeni bir mahalleye taşınmak zorunda kalınmış, 1977’de arazi istimlak edilmiş ve rahip eski Antakya'nın tarihi ve eski Musevi mahallesinde bir 150 yıllık eve taşınmaya mecbur kalmıştır. ^【3】

Mekansal Değişimler ve Yerleşim Süreci

1939 yılında şehrin yeni bir mahallesine nakledilmek durumunda kalınan bu kilisede ki faaliyetler, eski bir şeker fabrikasında yürütülmüştür. 1965 yılında Antakya Vergi Dairesi’nin bulunduğu mevkide yeni bir kilise inşasına başlanmış ama süreç tamamlanamamıştır. Mimar Vilyam Azaroğlu’nun da doğum yeri olan bu yapı ve bitişiğindeki komşu evin satın alınıp restore edilmesiyle mevcut kilise ve manastır kompleksi oluşturulmuştur. Restorasyon çalışmaları 1989-1991 yılları arasında tamamlanmış, 1995 yılında ise bünyesine 9 oda ve 18 yatak kapasiteli bir misafirhane eklenmiştir.

Antakya Katolik Kilisesi (Antakya Rum Katolik Kilisesi Vakfı)

Yapısı

Yapı, geleneksel Antakya evlerinin özelliklerini yansıtan, inceyonu kaplamalı ve havuzlu bir avlu etrafında şekillenen "L" plan şemasına sahiptir. Avluyu çevreleyen revak bölümü iki Arap kemerli olup, döşemesi geometrik desenli mermerlerle kaplanmıştır. İç mekânlarda raflar işlemeli, tavanlar ise kontrplak onarımlıdır ve ayrıca oda kapısının karşısındaki duvarda mermer bir adak steli ve kitabesi bulunmaktadır. Yapı kompleksi, toplantı salonları ve üç adet bahçeden oluşmakta, bahçe kısmındaki merdivenlerle çıkılan teras bölümünde ise kilise çanı yer almaktadır. ^【4】

Ekümenik Üçgen Konumu

Antakya Kilisesi, kendilerine komşu olan Sarımiye Camii ve Antakya Sinagogu ile olan mekânsal yakınlığı nedeniyle "Ekümenik Üçgen" olarak adlandırılan sembolik bir konumda yer almaktadır. Bu birliktelik orada bulunan konumun “çok kültürlü” olduğunu göstermektedir. Yerel literatürde ise erel literatürde "Ezan, Çan ve Hazzan" seslerinin bir arada bulunduğu bir hoşgörü simgesi olarak tanımlanmaktadır. ^【5】

Antakya Katolik Kilisesi (Anadolu Ajansı)

6 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen Kahramanmaraş merkezli depremlerde Antakya Türk Katolik Kilisesi’de etkilenmiş ve kilisede fiziksel hasarlar meydana gelmiştir. ^【6】Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından yürütülen hasar tespit çalışmaları neticesinde, tescilli bir kültür varlığı olan bu yapının, yapılacak olan restorasyon projelerine dahil edildiği bildirilmiş ve bilim kurulu gözetiminde, yapının ihyasına yönelik adımların atılması kararlaştırılmıştır. ^【7】