Yahya Çavuş Şehitliği

Yahya Çavuş Şehitliği, Çanakkale Savaşları sırasında Ertuğrul Koyu’nu savunurken hayatını kaybeden askerlerin anısına inşa edilmiş bir şehitliktir. Şehitlik, Ertuğrul Tabyası'nın tam karşısında yer almaktadır.

Kültür Bakanlığı tarafından 1992 yılında yaptırılan bu anıt yapı, 25 Nisan 1915 tarihindeki çıkarmada Ertuğrul Koyu'nu savunan 9. Tümen'in 26. Alay'ının 3. Taburu'na bağlı Türk askerlerinin anısını yaşatmaktadır.^【1】

25 Nisan 1915 tarihinde başlayan kara muharebeleri kapsamında İngiliz 29. Tümeni, yaklaşık 5 kilometrelik sahil şeridi boyunca geniş kapsamlı bir taarruz başlatmıştır. İngiliz kuvvetlerinin bu bölgedeki stratejik hedefi, diğer kollarla birleşerek bölgenin en hakim noktası olan Alçıtepe'yi ele geçirmektir. Buna karşılık bölgede tertiplenen Türk birlikleri, sayıca kendilerinden oldukça üstün olan düşman kuvvetlerine karşı yüksek bir mukavemet göstermiştir. Bu direnç, müttefik devletlerin ilerlemesini zorlaştırmış ve Türk birliklerine gerekli zamanı kazandırarak muharebelerin gidişatını etkilemiştir.^【2】

Muharebeler sırasında 10. Bölük Komutanı Yüzbaşı Hüseyin Hüsnü Bey'in şehit düşmesi üzerine komuta kademesinde oluşan boşluğu Ezineli Yahya Çavuş doldurmuştur. Komutayı ele alan Yahya Çavuş ve beraberindeki askerler, direniş sergileyerek savunmanın sembolü haline gelmişlerdir. Yahya Çavuş ve birliğinin sergilediği bu savunma, karşı tarafın Türk kuvvetlerini sayıca çok daha fazla (tümen düzeyinde) tahmin etmesine yol açacak bir etki yaratmıştır.^【3】

^{Yahya Çavuş Şehitliği} (Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı)

Şehitlik alanı, sembolik ve bilgilendirici çeşitli unsurlardan oluşmaktadır. Yapının ana kitabesi üzerinde 148 şehidin ismi yer almaktadır. Bu büyük kitabenin hemen önünde konumlandırılan Türkiye motifi üzerinde ise 67 adet sembolik mezar taşı bulunmaktadır. Ayrıca, şehitlik sınırları içerisinde 1915 yılından günümüze kadar orijinal yapısını koruyarak ulaşmış ön saf Türk siperleri de yer almaktadır.^【4】

Yahya Çavuş Şehitliği'nde bulunan anıtın dört ayrı cephesinde, muharebenin anlam ve önemini belirten çeşitli metinler yer almaktadır:

• Kuzey Cephesi: Bu cephede Mustafa Kemal Atatürk'ün 1928 yılında vatanı için şehit olan askerlere hitaben kaleme aldığı, minnet ve şükran duygularını içeren metin yer almaktadır.
• Batı Cephesi: Vali Nail Memik tarafından yazılan ve Yahya Çavuş ile takımının üç alaya karşı gerçekleştirdiği mücadeleyi konu alan şiir bulunmaktadır.
• Doğu Cephesi: Mehmet Akif Ersoy’un şehitlik mertebesini ve tarihsel derinliği vurgulayan dizeleri yer almaktadır.
• Güney Cephesi: Bu cephede Mehmet Akif Ersoy’un kaleme aldığı İstiklal Marşı'nın vatan ve şüheda temalı kıtaları bulunmaktadır.^【5】