Yıldırım Kemal Şehitliği

Yıldırım Kemal Şehitliği, Afyonkarahisar ilinin Sinanpaşa ilçesinde yer alan, Kurtuluş Savaşı sırasında gerçekleşen Başkomutanlık Meydan Muharebesi sürecinde hayatını kaybeden Süvari Üsteğmen Yıldırım Kemal, dört subay ve 30 er anısına inşa edilmiş tarihî bir şehitliktir.

^{Yıldırım Kemal Şehitliği} (Türkiye Kültür Portalı)

Yıldırım Kemal Şehitliği, Afyonkarahisar ilinin Sinanpaşa ilçesine bağlı Yıldırımkemal köyünde (eski adı Küçükköy), tren istasyonu binasının bitişiğinde konumlanmaktadır.^【1】 Şehitliğin, bağlı bulunduğu Sinanpaşa ilçe merkezine olan coğrafi mesafesi 12 kilometredir.^【2】

Bölgeye hem karayolu hem de demiryolu hatları vasıtasıyla ulaşım sağlamak mümkündür. Turizm sektörü açısından şehitlik, inanç-kültür turizmi kategorisinde sınıflandırılmaktadır.

Şehitliğin bulunduğu yerleşim biriminin tarihî adı Küçükköy olup, Büyük Taarruz esnasında burada gösterilen askerî yararlılıklar ve verilen şehitler vesilesiyle Süvari Üsteğmeni Yıldırım Kemal'in anısını yaşatmak adına köyün ismi "Yıldırım" veya "Yıldırımkemal" olarak değiştirilmiştir.^【3】

Süvari Üsteğmen Yıldırım Kemal (1898-1922), Türk Kurtuluş Savaşı boyunca 57. Tümen bünyesinde görev yaparak Denizli, Çal, Afyon ve Sakarya muharebelerine iştirak etmiş ve bu cephelerde büyük yararlılıklar göstermiştir.

Katıldığı son muharebede yaralanan Üsteğmen Yıldırım Kemal, tedavi edilmek üzere Konya'da bulunan bir hastaneye sevk edilmiştir. Konya'daki hastanede tedavisi sürerken Büyük Taarruz'un başlayacağı haberini alan Yıldırım Kemal, sağlık durumunun tam olarak düzelmesini beklemeden ve tedavi eden hekimlerin onayını almadan hastaneden kaçmıştır.

Cepheye ulaşarak Fahrettin Altay Paşa'nın komuta merkezine gelen Yıldırım Kemal, paşa tarafından o sırada Küçükköy Tren İstasyonu'ndaki Yunan birliklerini etkisiz hale getirmek üzere muharebe halinde olan 2. Tümen'e bağlı 2. Alay'a sevk edilmiştir.^【4】

Süvari Üsteğmen Yıldırım Kemal'in katıldığı bu son çatışma, 27 Ağustos 1922 tarihinde Küçükköy Tren İstasyonu'nu işgal altında tutan Yunan piyade birliklerini ortadan kaldırmak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Yıldırım Kemal, emrindeki askerî birlikle birlikte istasyonu müdafaa eden Yunan kuvvetlerine karşı taarruza geçmiştir.

Yapılan şiddetli muharebeler neticesinde Küçükköy mevkii Yunan ordusundan tamamen temizlenmiştir. Bu bölgenin ele geçirilmesi askerî açıdan kritik bir öneme sahiptir; çünkü Küçükköy, Afyon bölgesinde konuşlu Yunan kuvvetlerinin İzmir'e ulaşmasını ve haberleşmesini sağlayan ana stratejik güzergâh ve irtibat noktası vazifesini görmekteydi.

En büyük ideali mensup olduğu süvari birliğinin en ön safında İzmir'e girmek olan Üsteğmen Yıldırım Kemal, bu hedefine ulaşamadan, Ayaşlı Rauf, İstanbullu Selahattin, Bayramiçli Lütfi ve Kırklarelili Azmi efendi isimli dört subay ve 30 er ile birlikte 27 Ağustos 1922 tarihindeki bu çarpışmada şehit düşmüştür.^【5】

Muharebe sonrasında toplu olarak defnedilen şehitlerin kabirleri ve anıt alanı, cumhuriyet döneminde çeşitli düzenlemelerden geçmiştir. Şehitlik alanı ilk olarak 1966 yılında bugünkü tanzim düzenine kavuşturulmuş, ardından 1996 yılında gerçekleştirilen yeni projeler ve tadilatlarla modern restorasyon çalışmaları tamamlanmıştır.

Şehitliğin mimari kompozisyonu, ön kısımda mermer kare bir kaide üzerinde yükselen obelisk (piramidal anıt) ve bu anıtın arka kısmında konumlandırılan şehit mezarlarından oluşmaktadır. Yıldırım Kemal’e ait mezar yapısı da mermer kare bir kaide üstünde yükselen obelisk formundadır. Yıldırım Kemal'in biyografisi anıt üzerindeki kitabelerde eski yazı (Osmanlı Türkçesi) ile işlenmiştir.^【6】

Şehitlikte yer alan mermer kaidenin üzerindeki ana kitabede şu tarihî ibare yer almaktadır:

"Bu taş 26-27 Ağustos 1922 Muharebesinde Yunan ordusunun hatt-ı ric'atini kesen Türk Süvari kolordusunun bu civarda verdiği şehitler namına dikilmiştir. Kendilerine Cenâb-ı Hakk'ın rahmeti niyaz olunur."^【7】

Şehitlikteki bir diğer Türkçe kitabede ise şu ifade kayıtlıdır:

"Kurtuluş Savaşı şehidi Sv. Tgm. Yıldırım Kemal 1898-1922"

Ayrıca anıtta şehit düşen askerlerin bağlı olduğu askerî teşkillerin "Birinci ve İkinci ve On dördüncü Süvari Fırkalarından" olduğu bilgisi de bulunmaktadır.^【8】

Şehitlik bünyesindeki kitabelerde adları yazılı olan ve vatan savunmasında hayatını kaybeden zabitler (subaylar) ve erlerin isimleri, memleketleri ve bağlı oldukları birlikler şu şekildedir:

^{Yıldırım Kemal Şehitliği} (Türkiye Kültür Portalı)

• Ayaşlı Rauf Efendi (1. Alay veya 11. Alay)
• Mülazım İzmirli Yıldırım Kemal Efendi (1. Alay veya 2. Alay)
• Mülazım İstanbullu Selahattin Efendi (1. Alay veya 3. Alay)
• Muhafız Mülazım Bayramiçli Lütfi Efendi (5. Kolordu Muhafız veya Kolordu 5)
• Zabit Vekili Kırklarelili Azmi Efendi (1. Alay veya 5. Alay)^【9】

• 5. Kolordu Muhafız Alayından: Amasyalı Kamil, Kasım Çavuş, Keskinli Nur Ali, Kayserili Osman Avcı
• 2. Alay veya 3. Alaydan: Vanlı Şaban Mustafa, Mehmet, Beyşehirli Sadık İbrahim
• 5. Alaydan: Dinarlı Ahmet Ali, Keçiborunlu Rıza Mehmet
• 11. Alaydan: Sungurlulu Mehmet Osman, Taşköprülü Şükrü Süleyman, Bolvadinli İbrahim Ahmet, Aziziyeli Mustafa Ali, Ayancıklı Mehmet Şaban, Çankırılı Ahmet Bayram, Ahmet Ömer, Geyveli Ali Mustafa, Sungurlulu Abidin Beşir, Niğdeli Şükrü Ömer
• 14. Alaydan: Taşköprülü Hüseyin İbrahim, Koçhisarlı Niyazi Murat, Kemahlı Hasan Mevlüt, Mihalçıklı Kamil Ahmet, Çankırılı Mehmet Ahmet
• 21. Alaydan: Çerkeşli Ömer Mustafa, Yozgatlı Kadir Abdurrahman, Kayserili Ahmet Sadık
• 54. Alaydan: Konyalı Rıfat Hasan, Muğlalı İsmail Milli, Osmanoğlu Hüsnü, Beyşehirli Mehmet, Küttap Kamil.^【10】