Karayörük Deresi Şehitliği

Karayörük Deresi Şehitliği, Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alanı sınırları içerisinde yer alan, Çanakkale Cephesi'nde şehit düşen askerlerin defnedildiği ve tarihi belgelerle sabit olan gerçek bir şüheda kabristanıdır.

^{Karayörük Deresi Şehitliği} (Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı)

Şehitlik, Gelibolu Yarımadası Tarihi Alanı'nda, Kanlısırt mevkisine ulaşmadan yaklaşık 200 metre önce yolun sağ tarafında yer almaktadır. Coğrafi yerleşimi itibarıyla Albayrak Sırtı'nın kuzey kesiminde konumlanan ve buradan Karayörük Deresi'ne inen yamacın üzerinde bulunmaktadır.

Ziyaretçilerin uzun bir merdiven aracılığıyla ulaşabildiği bu kabristan, tarihi Şevki Paşa Haritası'nın 17 numaralı paftasında açıkça işaretlenmiştir. Haritadaki bu kayıt, alanın gerçek bir şüheda kabristanı olduğunu doğrulamaktadır.^【1】

Kabristanın bulunduğu bölge, Çanakkale Savaşları esnasında Kanlısırt bölgesinde konuşlandırılan 16. Tümen'e bağlı 48. Alay'ın cephe hattını oluşturmuştur. Kara muharebeleri sırasında bu savunma hattı, İtilaf Devletleri'nin ağır donanma topçu ateşi ve yoğun makineli tüfek taarruzlarına maruz kalmış, bu sebeple bölgede çok ağır askeri zayiatlar meydana gelmiştir.

Muharebe sürecinde bu bölgenin sargı yeri (sıhhi ilk yardım ve yaralı tahliye noktası) olarak işlev görmesi, burayı çevre bölgelerdeki askeri kayıpların da toplandığı bir merkez haline getirmiştir. Bu doğrultuda, sadece 48. Alay değil, çevre mevkilerde görev yapan 72. Alay, 77. Alay ve 63. Alay bünyesinde şehit düşen askerler de bu mevkiye defnedilmiştir.^【2】

^{Karayörük Deresi Şehitliği} (Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı)

Karayörük Deresi Şehitliği, 2006 yılında Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından inşa edilerek ziyarete açılmıştır.

Şehitlik, çoğunlukla Kanlısırt üzerindeki çatışmalarda görev yapan 16. Tümen'e mensup olan ve arşiv çalışmaları neticesinde isimleri tespit edilebilen 1.153 şehidin ebedi istirahatgâhıdır.

Şehitlik alanının mimari yapısında, hayatını kaybeden askerlerin isimlerinin tek tek yazılı olduğu metal şahideler (mezar taşları) kullanılmıştır. Bu metal şahidelerin hemen yan tarafında ise ahşap malzemeden inşa edilmiş tarihi bir namazgâh yer almaktadır.^【3】

Bölgedeki çatışmaların en kritik safhalarından birinde, 13 Mayıs 1915 tarihinde İstanbul'dan Arıburnu Cephesi'ne sevk edilen 2. Tümen görev almıştır. Bu tümenin askeri mevcudunun çok büyük bir kısmını, aralarında İstanbul Sultanisi (günümüzdeki adıyla İstanbul Erkek Lisesi) öğrencilerinin de yer aldığı Darülfünun mezunu veya öğrencisi olan gönüllüler oluşturmuştur.

İstanbul Sultanisi bünyesinden 50 lise öğrencisi, Çanakkale Cephesi'ne katılmak üzere gönüllü olarak başvuruda bulunmuştur. Okulda kalan diğer öğrenciler ise cepheden dönecek yaralı arkadaşlarına hizmet edebilmek adına lise binasını revir ve hastane haline getirmişlerdir. Bu dönüşüm kapsamında okul binası sarı renge boyanmıştır. Söz konusu dönemde İstanbul Erkek Lisesi, günümüzde Saint Benoit Fransız Lisesi olarak kullanılan Karaköy Kemeraltı Caddesi'ndeki binada eğitim faaliyetlerini sürdürmekteydi.

Gönüllü öğrenciler, İstanbul Halıcıoğlu'ndaki askeri karargâhta kısa süreli ve hızlı bir talim-eğitim sürecinden geçirildikten sonra cepheye sevk edilerek doğrudan 2. Tümen kadrosuna dahil edilmişlerdir.^【4】

^{Karayörük Deresi Şehitliği} (Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı)

Cephe hattına intikal eden lise öğrencilerinin kollarında sarı kurdele, tıbbiye öğrencilerinin kollarında ise beyaz kurdele bağlı bulunmaktaydı. Ancak 18-19 Mayıs gecesi gerçekleştirilecek büyük taarruz öncesinde, bu kurdelelerin düşman keskin nişancıları ve askerleri için açık bir hedef oluşturmaması adına kurdelelerin çıkarılması yönünde askeri emir verilmiştir.^【5】

19 Mayıs 1915'te Anzak kuvvetlerine karşı gerçekleştirilen bu karşı taarruz son derece kanlı çatışmalara sahne olmuştur. Taarruz neticesinde, çoğunluğunu öğrencilerin ve eğitimli gençlerin oluşturduğu 2. Tümen mevcudunun çok büyük bir kısmı şehit düşmüştür. Siperlerde kalan gençlerden geriye, sadece bazı sarı kurdelelerin üzerine yazılmış olan "İstanbul Lisesi Vatan Sağ Olsun" ibaresi kalmıştır.^【6】

Gönüllü olarak savaşa katılan 50 İstanbul Sultanisi öğrencisinin tamamının şehit düştüğü haberi okula ulaştığında, okulda kalan öğrenciler arkadaşlarının aziz hatırasını yaşatmak amacıyla okul binasının kapılarını ve pencere pervazlarını siyah renge boyamışlardır. Bu tarihi olay, okulun kurumsal kimliğinde ve geleneklerinde siyah-sarı renklerin benimsenmesine vesile olmuştur.^【7】