Üsteğmen Halid Efendi ve Teğmen Ali Rıza Efendi Şehitliği

Üsteğmen Halid Efendi ve Teğmen Ali Rıza Efendi Şehitliği, Çanakkale Savaşları'nın Arıburnu Cephesi'nde gerçekleştirilen muharebeler sırasında şehit düşen iki Osmanlı subayının anısına Gelibolu Yarımadası'nda inşa edilmiş bir anıtmezardır.^【1】

Şehitlik, Çanakkale ili, Gelibolu Tarihi Alanı içerisinde, Büyük Anafarta köy yolu üzerinde yer almaktadır.^【2】

Anıtmezar, 3. Kolordu, 4. Alay, 1. Bölük süvari üsteğmeni Amasyalı Halid Efendi ile 15. Alay, 4. Bölük süvari teğmeni Siirtli Ali Rıza Efendi adına tesis edilmiştir. Her iki subay, Arıburnu Muharebeleri sırasında bir tepenin düşman kuvvetlerinden geri alınması için düzenlenen taarruzda görev almışlardır. 30 Mayıs 1915 tarihinde, söz konusu tepenin geri alınışı esnasında şehit olmuşlardır.^【3】

Arıburnu muharebeleri sırasında subayların gösterdiği askeri faaliyetler neticesinde, Anafartalar Grup Komutanı Mustafa Kemal Paşa bir rapor yayımlamıştır. Bu rapor doğrultusunda, subayların şehit olduğu ve Anzak kuvvetlerinden geri alınan mevkiye bizzat Mustafa Kemal Paşa'nın talimatıyla "Halid Rıza Tepesi" ismi verilmiştir. Günümüzde bölge literatüründe bu isimle anılan tepe, Arıburnu bölgesinde bulunmaktadır.^【4】

Anıtmezarın üzerinde yer alan kitabede şu ifadeler kayıtlıdır: “Arıburnu Muharebesi'nde Halid Rıza Tepesi'nin geri alınışında şehit olan 3. Kolordu 4. Alay 1. Bölük süvari üsteğmeni Amasyalı Halid ve 15. Alay 4. Bölük süvari teğmeni Ali Rıza Efendilerin ruhlarına Fatiha 30 Mayıs 1915”. Mezarın etrafı koruma amaçlı zincirlerle çevrilmiş olup içerisinde subaylara ait bir anıt taş bulunmaktadır.^【5】

Anıtmezarın fiziki koşulları zaman içerisinde çeşitli raporlara konu olmuştur. 2007 yılında bölgedeki bakımsızlık gündeme gelmiş ve dönemin Amasya Belediye Başkanı tarafından restorasyon yapılacağı beyan edilmiştir. Ancak 2020 yılı verilerine göre, anıtmezarın duvarlarında dökülmeler olduğu, üzerindeki kitabenin bulunduğu taşın yan yattığı ve genel olarak bakımsız kaldığı tespit edilmiştir.^【6】