Zap Suyu Vadisi

Zap Suyu Vadisi, Hakkari il sınırları içerisinde konumlanan, Türkiye'nin debisi en yüksek akarsularından biri olan Zap Suyu'nun aşındırma faaliyetleri sonucunda meydana gelmiş, dik yamaçlı ve derin kanyon özellikleri gösteren bir vadi sistemidir.

^{Vali İdris Akbıyık Alan İncelemesi Yaparken} (T.C. Hakkari Valiliği)

Zap Suyu, Hakkari ilinin en büyük akarsuyu olup sularını Musul'un güney bölgesinde Dicle Nehri ile birleştirmektedir. Akarsuyun toplam uzunluğu 310 kilometre iken, Türkiye sınırları dahilindeki uzunluğu 189 kilometredir ve Hakkari şehir merkezine 7 kilometre mesafeden geçmektedir. Nehir yatağı, Hakkari'nin doğusundan geçerek güneyde Altın Dağları'nın doğu istikametinden yeniden güneye yönelmektedir.

Akarsu; yağmur, kar ve buzul suları ile beslenen bir rejime sahiptir. Bu beslenme kaynaklarına bağlı olarak su seviyesi ilkbahar ve yaz başlarında maksimum düzeye ulaşırken, kış mevsiminde minimum seviyeye inmektedir. Ortalama debisi 86,5 m³/sn olan Zap Suyu, akış hızı bakımından Türkiye'deki yüksek değerlere sahip akarsular kategorisinde yer almaktadır.^【1】

^{Vadi Görüntüsü} (Anadolu Ajansı)

Vadi, Hakkari sınırları içerisinde 160 kilometrelik bir hat boyunca devam etmektedir. Topografik yapı, 3 bin rakımın üzerinde bulunan ve sayıları 30'u aşan doruk noktaları ile karakterize edilmektedir. Vadi ekosistemi, bünyesinde çeşitli endemik türler barındırmaktadır.

Bu biyolojik çeşitlilik içerisinde sürüngenler, kuşlar, böcekler, tırtıllar ve kelebek türleri yaşam döngülerini sürdürmektedir. Bölgenin yüksek rakımlı dorukları ve vadi tabanındaki yeşil örtü, mevsimsel değişimlere bağlı olarak farklı morfolojik görünümler sergilemektedir.^【2】

Vadi boyunca gelişmiş dik ve derin kanyon yapıları mevcuttur. Yamaçlardan yuvarlanarak düşen kaya parçalarının oluşturduğu doğal köprü formasyonları bulunmaktadır; bu jeolojik yapılar yerel halk tarafından "Şeytan Köprüleri" olarak adlandırılmaktadır.

Vadinin 39. kilometresinde Şine Kayalıkları mevkii yer almaktadır. Beytüşşebap güzergahındaki yolun 110. metresinde ise Melise Suyu ile Çeman Düzlüğü ve koruluğu bulunmaktadır. Vadinin Hakkari ile Irak sınırı arasındaki kesimi özgün bir peyzaj ve morfolojik yapı sergilemektedir.

Hakkari-Çukurca karayolu güzergahında, Zap Vadisi kenarında 30 bin metrekarelik bir alan üzerinde rekreasyon alanı ve sosyal tesis projesi yürütülmektedir. İl Özel İdaresi tarafından koordine edilen bu proje kapsamında dinlenme alanları, çocuk oyun parkları, spor sahaları, seyir tepesi, restoran ve kafeterya binaları inşa edilmektedir.

Proje tasarımı içerisinde vadi üzerine inşa edilecek köprüler, seyir terasları ve vadinin her iki yakasında konumlandırılmış sosyal donatı alanları yer almaktadır. Proje uygulama süreçleri Hakkari Valisi tarafından denetlenmiş ev yerinde incelenmiştir.^【3】

Zap Suyu'nun akış hızı ve debisi, su sporları faaliyetleri için teknik uygunluk sağlamaktadır. Akarsu üzerinde rafting, kano ve nehir kayağı disiplinlerinde sportif faaliyetlerin gerçekleştirilmesi mümkündür. Doğa turizmi kapsamında değerlendirilen vadi, sunduğu dik kanyon yapıları ile seyir ve macera turizmi için veri sunmaktadır. ^【4】