Ana YazarElif ATABAŞ13 Temmuz 2026 13:52

ORCID ID

0009-0001-0783-1128

Zeytin ağacı denildiğinde akla ilk gelen yerlerden biri Filistin’dir. Bu durum, öncelikle İslamiyet, Hristiyanlık ve Yahudilikteki kutsal metinlerde de görülmektedir. Örneğin Kur’ân-ı Kerîm’de “And olsun incire ve zeytine ve Sina Dağı’na…” (Tin Suresi 95/1) ayeti yer almaktadır. Kaynaklardaki bir hadis ise şu şekildedir: “Ömer b. Hattâb (r.a.)’den rivâyet edildiğine göre Rasûlullah (S.A.V.) şöyle buyurmuştur: “Zeytinyağını yiyin ve sürünün, çünkü o bereketli bir ağacın ürünüdür.” (Tirmizi, 2004: 135). İncil, zeytin ağaçları ile dolu Zeytin Dağı’ndan söz edilerek, “İsa, Zeytin Dağı’nda, tapınağın karşısında otururken kendisine şunu sordular…” (Markos:13.3) ifadeleri yer almak-tadır. Eski Ahit’te de “İsraillilere de ki: ‘Sizden, kandillerin sürekli yanması için zeytinyağı getirmelerini istiyorum’.” (Çıkış: 27.20) pasajı dikkat çekmektedir.Üç dinin kutsal metinlerinde birçok kez bahsedildiği üzere, zeytin ağacının Filistin halkı için hem sembolik hem de kutsal bir değeri vardır. Yüzyıllar boyunca yaşayabilen zeytin ağacı bu yönüyle Filistinlilerin topraklarına bağlılıklarını ifade etmektedir. Nitekim birçok Filistinli sanatçının eserinde zeytin ağacı öne çıkmaktadır (bkz. Zawyeh Gallery, t.y.). Bu nedenle işgalci İsrail, zeytin ağaçlarını kökünden sökerek, Filistinlileri sembolik olarak topraklarından koparmayı amaçlamaktadır (TİMETÜRK, 2009). Zeytin ağaçlarının imhası, gaspçılar (yerleşimciler) ve marjinal dini gruplar【1】 aracılığıyla gerçekleştirilen politikaların yanı sıra filmlere de konu olmuştur; Farah Nabulsi’nin 2023 yapımı The Teacher filmi bu konudaki ödüllü yapımlardan biridir.İsrail’in Filistin’deki zeytin ağaçları ile ilgili politikaları 1990’lı yıllara kadar gitmektedir. 1995’te imzalanan “İkinci Oslo Anlaşması” çerçevesinde işgal altındaki Batı Şeria A, B ve C bölgelerine ayrılmıştır. İsrail özellikle Batı Şeria’nın yaklaşık yüzde 64’ünü oluşturan C bölgesinde hasada izin vermemektedir. “Ayrım Duvarı” ya da “Utanç Duvarı”nın inşasıyla, zeytin ağaçlarının yoğun olduğu tarım arazileri kasıtlı olarak duvarın diğer tarafında bırakılmıştır (Yüksel, 2024). 2000’li yıllardan itibaren en az 800 bin zeytin ağacı İsrail saldırılarında yok olmuştur (TRT World, 2025). Hasat dönemlerinde Filistinli çiftçilere getirilen kısıtlamalar ve uygulanan şiddet yoğunlaşmakta; Ekim 2023 ile birlikte bu sistematik baskı artarak devam etmektedir. 2024 başında ise İsrail, Batı Şeria’da son 30 yılın en büyük toprak gasbını gerçekleştirmiştir. Filistin Tarım Bakanlığı’na göre, işgal ordusu ve gaspçıların saldırıları nedeniyle çiftçiler 2024 yılında yaklaşık 20 bin dönüm zeytin ekili araziye erişememiş, bu da sezon mahsulünün yaklaşık yüzde 15’inin kaybına yol açmıştır (Butmeh, 2024).Filistin coğrafyasındaki zeytin ağaçları, İsrail işgali nedeniyle ciddi yıkıma uğramaktadır. Sökülüp yakılmaları sadece ekolojik bir zarar değil, aynı zamanda Filistinli çiftçileri ata topraklarından koparmaya yönelik bir saldırıdır. Buna rağmen Filistinliler, zeytin ağaçlarını dikmeye ve hasat etmeye devam etmekte; bu eylem sessiz ama güçlü bir direniş biçimi olarak öne çıkmaktadır. Zeytin ağacı, Filistin halkı için yalnızca bir geçim kaynağı değil, aynı zamanda kimliğin, dayanıklılığın ve toprağa bağlılığın yaşayan bir sembolüdür.Okuma ÖnerileriBirsaygılı Mut, Peren (2021). Filistin Direniş Edebiyatından Portreler: Zeytin Ağaçlarının Arasında. Ankara: Farabi Kitap.