Zəncəfil

Zəncəfil (Zingiber officinale), Zingiberaceae fəsiləsinə aid tropik bir bitki olub, antik dövrlərdən bəri ədviyyat və tibbi məqsədlərlə istifadə olunmaqdadır. Ana vətəni Cənubi Asiya olan bu bitki, günümüzdə Çin, Hindistan, Nigeriya və Yamayka kimi tropik bölgələrdə geniş şəkildə yetişdirilir və dünya miqyasında qida, dərman və kosmetika sektorlarında mühüm yerə sahibdir.

Zəncəfilin kimyəvi tərkibində olan gingerol, şogaol, paradol və zingeron kimi birləşmələr bitkinin farmakoloji təsirlərinin əsasını təşkil edir. Bundan əlavə, efir yağları, karbohidratlar, proteinlər və minerallar baxımından zəngin olan bu bitki insan sağlamlığına bir çox fayda təmin edir. 100 qram quru zəncəfil enerji, karbohidrat, protein və müxtəlif minerallarla zəngin bir məzmun təqdim edir.

^Zəncəfi

Zəncəfil, antik Yunan, Roma və Osmanlı təbabətində mədə narahatlıqları, ishal və nəqliyyat vasitələrində ürək bulanması kimi problemlərin müalicəsində istifadə edilmişdir. Həmçinin Çin və Ayurvedik tibb sistemlərində soyuqdəymə, iltihablanma və ürəkbulanma kimi hallara qarşı təsirli bir bitki mənşəli dərman kimi ön plana çıxmışdır. Osmanlı dövrünə aid mənbələrdə zəncəfil tərkibli müxtəlif dərman və məlhəm reseptlərinə rast gəlinir.

Günümüzdə zəncəfilin antioksidant, antimikrob və iltihab əleyhinə təsirləri geniş şəkildə araşdırılmışdır. Xüsusilə kimyaterapiyadan sonra ürəkbulanma, hamiləlikdə səhər ürəkbulanması və əməliyyatdan sonra yaranan narahatlıqların aradan qaldırılmasında təsirli olduğu sübut edilmişdir. Bundan əlavə, zəncəfil ekstraktının bəzi bakteriyalara qarşı antibakterial təsir göstərdiyi məlum olmuşdur. Bu xüsusiyyət, müasir antibiotiklərə qarşı müqavimət göstərən bakteriyalara alternativ həll yolu təqdim edir.

^{Toz zəncəfil}

Zəncəfilin istehsalı dünya miqyasında iqtisadi dəyərə malikdir. Hindistan, qlobal zəncəfil istehsalının 35%-ni təmin edərək lider mövqedədir. Türkiyədə isə zəncəfil yetişdiriciliyi məhduddur, lakin uyğunlaşdırma işləri davam etdirilir.