Antalya Kabak Tatlısı

Antalya kabak tatlısı, Antalya iline özgü, geleneksel yöntemlerle hazırlanan ve coğrafi işaretle tescillenmiş bir tatlıdır. Soyulmuş bal kabağı dilimlerinin şekerde bekletilip ağır ateşte pişirilmesi, ardından kuzinede veya fırında üstünün kızartılmasıyla elde edilir; üzerine çifte kavrulmuş tahin dökülüp ceviz içi serpilerek servis edilir. Üretimde, Antalya’nın Döşemealtı ilçesi Camili köyünde yetiştirilen bal kabağı ve Manavgat ilçesinde üretilen susamdan elde edilen tahin kullanılması zorunludur.

Antalya Kabak Tatlısı (T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı)

Ayırt Edici Özellikleri

Türkiye’nin Antalya iline özgü, coğrafi işaret tescilli bir tatlı türüdür. Tescil, 12 Nisan 2021 tarihinde gerçekleştirilmiş olup başvuru numarası C2019/134, başvuru tarihi ise 27 Eylül 2019’dur. Antalya kabak tatlısının tescil ettiren kurumu Antalya Ticaret ve Sanayi Odası’dır. Ürün, mahreç işareti kapsamında koruma altına alınmıştır ve Antalya ili sınırları coğrafi sınır olarak belirlenmiştir.

Antalya kabak tatlısı, Antalya iliyle özdeşleşmiş, yöresel adıyla bilinirlik kazanmış bir tatlıdır. Tatlı, soyulmuş bal kabağı dilimlerinin şeker içinde bekletilip ağır ateşte pişirilmesi ve ardından kuzinede veya fırında üst kısmının kızartılmasıyla elde edilir. Kızarmış kabak dilimlerinin üzerine çifte kavrulmuş tahin dökülür ve ceviz içi serpilerek sunuma hazırlanır. Antalya kabak tatlısının ayırt edici özelliklerinden biri hem kullanılan kabağın hem de tahinin yöreye özgü kaynaklardan elde edilmesi ve üretim yönteminin ustalık gerektirmesidir. Ürün, geçmişten bu yana Antalya iliyle ün bağı kurmuş olup coğrafi sınır içerisindeki üretim ve işleme aşamalarıyla karakter kazanır.

Ürün Grubu ve Kullanım Biçimi

Antalya kabak tatlısı, fırıncılık ve pastacılık mamulleri, hamur işleri ve tatlılar grubuna dâhildir. Ürün, “Antalya Kabak Tatlısı” ibaresi ve mahreç işareti amblemiyle tanımlanır. Bu ibare ve amblem, doğrudan ürünün üzerinde veya ambalajında yer alır. Eğer üründe veya ambalajında yer alması mümkün değilse, işletmede kolayca görülebilecek bir konumda bulundurulur.

Tarif ve Üretim Metodu

Malzemeler

• 1,5 kg bal kabağı (dilim genişliği yaklaşık 7 cm)
• 600 g toz şeker
• 100 g çifte kavrulmuş tahin
• 100 g ceviz içi
• Yarım limon

Tarif

Bal kabağı dilimlendikten sonra dış sert kabukları soyulur; bu işlem sırasında beyaz zarın kalın ya da ince bırakılması, pişme sürecinde kabağın sertleşmesine ya da dağılmasına neden olabileceği için dikkat gerektirir. Her dilim üç parçaya bölünür ve doğranan parçalar 600 g şekerle kaplanarak 12 ila 24 saat bekletilir. Bu bekletme sırasında, kabağa berraklık kazandırmak ve şekerin kristalleşmesini önlemek için yarım limonun suyu eklenir. Şekere yatırılmış kabaklar, yaklaşık 2–3 saat boyunca kendi suyunda, kısık ateşte ve ters yüz edilerek pişirilir. Pişirme sırasında oluşan köpük, tat ve renk değişimlerini engellemek için alınır. Şekerin koyulaşması ve kıvamlanması, pişme süresinin tamamlandığını gösterir. Ocakta pişirilen kabaklar bir tepsiye yerleştirilir ve önceden 175 °C’ye ısıtılmış kuzine veya fırında, üst kısmı kızarana dek (yaklaşık 15–20 dakika) fırınlanır. Son aşamada, çifte kavrulmuş tahin dökülür ve ceviz içi serpilerek oda sıcaklığında servise sunulur.

Coğrafi Sınır ve Üretim Koşulları

Antalya kabak tatlısının ün bağı, üretimde kullanılan yerel malzemeler ve geleneksel üretim yöntemiyle doğrudan ilişkilidir. Antalya ili Döşemealtı ilçesi Camili köyünde yetiştirilen bal kabakları ve Manavgat ilçesindeki susamdan elde edilen tahin, ürünün coğrafi özgünlüğünün temel unsurlarını oluşturur. Antalya kabak tatlısının tüm üretim aşamalarının coğrafi sınır içinde gerçekleştirilmesi zorunludur.

Denetim ve Koruma

Antalya kabak tatlısının denetim süreçleri, Antalya Ticaret ve Sanayi Odası koordinasyonunda yürütülür. Denetim kurulu; Antalya Ticaret ve Sanayi Odası, Antalya İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Antalya Gıda Mühendisleri Odası ve Antalya Ticaret Borsası’ndan birer uzman üye olmak üzere toplam dört kişiden oluşur. Denetimler yılda en az bir kez düzenli olarak yapılır; ayrıca ihtiyaç duyulduğunda veya şikâyet üzerine denetim gerçekleştirilebilir.

Denetim kriterleri şunlardır:

• Kullanılan malzemelerin uygunluğu.
• Bal kabağının Döşemealtı ilçesi Camili köyünden ve tahinin Manavgat ilçesi susamından elde edilmesi.
• Üretim metoduna uygunluk.
• Ürünün görsel açıdan Antalya kabak tatlısına uygunluğu.
• Antalya kabak tatlısı ibaresi ve mahreç işareti ambleminin doğru ve uygun kullanımı.

Denetim kurulu, kamu veya özel kuruluşlardan, ayrıca ilgili uzmanlardan denetim sürecinde destek alabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren kurum, hukuki süreçlerde hakların korunmasını üstlenir.