Okeanos və Tethys Mozaikası

Okeanos və Tethys Mozaikası, 1999-cu ildə Qaziantep Muzeyi tərəfindən Fırat çayının təxminən 15 metr üzərində, Kelekağzı Üstü məkanında həyata keçirilən xilasetmə qazıntıları zamanı aşkar edilmişdir.^【1】  Bu Mozaika, Okeanos Villası adlandırılan bir Roma yaşayış evinin peristili, sığ hovuzun dibində tapılmışdır. Bu gün Qaziantep-də yerləşən Zeugma Mozaika Muzeyində sərgilənir. Mozaika, mifoloji dəniz tanrısı Okeanos və onun arvadı Tethys-i mərkəzə alan bir kompozisiya sahibidir. Okeanos, uzun saqqallı və yaşlı bir kişi kimi təsvir edilmişdir. Başında dəniz tanrısı kimliyini vurğulayan ıstakoz qayçısı var.^【2】  Tethys, başının yanlarından çıxan qanadları və boynuna dolanan mifoloji dəniz varlığı Ketos (əjdaha) ilə təyin edilmişdir.

^{Okeanos və Tethys Mozaikası (Şəkil:} Kültür Portalı⁾

Fırat çayının əjdaha kimi təsvir edildiyi Zeugma sikkələri ilə oxşar şəkildə, bu Ketos fiquru da çayın simvolu olaraq istifadə edilmişdir. Mozaikanın sağ yuxarı küncündə, qayada balıq tutan gənc bir kişi fiquru yer alır. Bu fiqurun, çobanların qoruyucu tanrısı Pan-a aid ola biləcəyi düşünülür. Mozaikanın ətrafında müxtəlif dəniz canlıları və Eros fiqurları görünür. Kənar fiqurlar olan Eroslar və Pan-ın xaricə doğru yerləşdirilməsi, Mozaikadakı görüntülərin hovuz ətrafında gəzintiyə çıxacaq şəkildə tənzimləndiyini göstərir.

Roma Mozaik sənətində su ilə əlaqəli tanrılar, adətən hamam, çeşmə və villaların suya yaxın sahələrində təsvir edilmişdir. Okeanos və Tethys-in təsvir edildiyi bu Mozaika, dekorativ bir element olmaqdan kənar, su mədəniyyətinə olan inancın bədii ifadəsi kimi qiymətləndirilmişdir. Texniki cəhətdən baxıldıqda fiqurların detallı işlənməsi, istifadə olunan kölgələndirmə texnikaları və perspektiv tətbiqləri Roma Mozaik sənətinin inkişaf səviyyəsini əks etdirir.

^{Okeanos və Tethys Mozaikası (Şəkil:} T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Kalkınma Galerisi)

Mifoloji izahata görə Okeanos və Tethys, Titan nəsildən gələn ilahi varlıqlardır. Antik Yunan kosmologiyasında Okeanos, dünyanı əhatə edən böyük bir su kütləsi kimi qəbul edilmişdir.^【3】  Yunanda və Roma mifologiyasında Okeanos, adətən kainatın nizamini təmin edən sülhsevər bir fiqur kimi qiymətləndirilmişdir. Tethys isə məhsuldarlıq və suyun bəsləyici qüvvəsi ilə əlaqələndirilmişdir.^【4】