Kökeni

Eski Türkçe āk isminden gelmektedir.

Kullanım Alanları

Beyaz renk, kar rengi: Işığın tüm renklerini yansıtan bu renk, saflık ve temizlikle özdeşleşmiştir. Ak ile kara arasındaki zıtlık, halk arasında iyi ile kötüyü ayırmak için metafor olarak kullanılır: “Ak ile karayı seçememek.”

Bazı nesnelerin beyaz olan kısmı: Yumurta akı, göz akı gibi kullanım alanları bulunur. Türk edebiyatında, özellikle betimlemelerde sıkça yer alır:

“Gözlerinin akına kadar sarıydı.” (Refik Halit Karay)

“Ve saçlarımızda aklar akları ve alnımızda çizgiler çizgileri doğuruyor.” (Yakup Kadri Karaosmanoğlu)

Halk ağzında gözdeki beyaz leke: Yaşlılık veya hastalık sonucu gözde oluşan beyaz leke için halk arasında kullanılan bir terimdir:

“Vah Yûsuf dedi ve hüzün ile ağlamaktan gözlerine ak geldi.” (Cevdet Paşa)

Beyaz renkli, kar renginde: Kıyafetler, doğadaki unsurlar veya nesneler için sıkça kullanılır:

“Ak tolgalı beylerbeyi haykırdı ilerle / Bir yaz günü geçtik Tuna’dan kāfilelerle.” (Yahya Kemal)

“Ak entarisiyle kara maşlahını toplayıp çöktü.” (Refik Halit Karay)

Duru, lekesiz, temiz (ten için): Güzelliği, saflığı veya asilliği ifade eden bir nitelik olarak kullanılır:

“Benim yârim gelişinden bellidir / Ak elleri deste deste güllüdür.” (Karacaoğlan)

Mecazi anlamda temiz, namuslu, asil: Ak, yalnızca fiziksel bir rengi değil, aynı zamanda insanın ahlaki temizliğini ve soyluluğunu da ifade eder:

“Soyca böyle hep akız.” (Ziya Gökalp)