Arpacı Hayrettin Camii

Arpacı Hayrettin Camii, İstanbul ili, Eyüpsultan ilçesi, Nişanca Mahallesi’nde, Abdurrahman Şeref Bey Caddesi ile Arpacı Hayreddin Sokağı’nın kesiştiği köşe başında konumlanan 16. yüzyıl Osmanlı dönemi dini yapısıdır.^【1】

^{İç Kısım} (Eyüpsultan Belediyesi)

Yapının banisi olan Hayreddin Ağa’nın, İstanbul’un fethi sürecinde ordunun arpa ihtiyacını tedarik eden görevli olduğu rivayet edilmektedir. Cami, Mimar Sinan’ın eserlerini listeleyen Tezkiret'ül-ebniye’de "Eyyub-i Ensari'de Arpacıbaşı Mescidi" ismiyle kayıtlıdır. ^【2】

Bu veri, yapının Kanuni Sultan Süleyman döneminde inşa edildiğini veya esaslı bir onarım gördüğünü göstermektedir. Buna karşın, mabet Fatih Devri Mimarisi isimli eserde yer almamaktadır. Yapı tarihsel süreçte 1319 (1901) yılında bir onarım geçirmiş, 1986 tarihinde ise mevcut haliyle tamamen yenilenmiştir.^【3】

Mevcut yapının Mimar Sinan dönemi mimari özellikleri ile bir bağlantısı bulunmamaktadır. Yapının ana kütlesi ve minaresi tamamen ahşap malzeme kullanılarak inşa edilmiştir. Mescidin sahnı poligonal (çokgen) bir plana sahiptir ve iç mekân tavanı alçak tutulmuştur. ^【4】

Minaresi, iki yolun birleştiği köşe noktasında yer alan "asma minare" tipindedir. Minare, kapalı bir şerefe ve üzerinde saçaklı bir külah ile tamamlanmaktadır. Yapının dış cephesinde hem dikdörtgen hem de üst kısımlarda yuvarlak formlu pencereler bulunmaktadır.^【5】

Caminin iç mekânında yer alan tavan, düz ahşap kaplamadır. Kıble duvarı, mihrabı da içine alacak şekilde tamamen çini panolarla kaplanmıştır. Mihrabın kendisi de yoğun çini süslemelere sahip olup niş yapısı bu dekorasyonla vurgulanmıştır. İç mekânda ayrıca ahşap bir minber ve vaaz kürsüsü mevcuttur. Aydınlatma elemanı olarak merkezi büyük bir avize ve duvarlara monte edilmiş aplikler kullanılmaktadır.^【6】

Mescidin yan tarafında, Arpacı Hayreddin Sokağı üzerinde bir hacet penceresi bulunan bir kabir yer almaktadır. Bu kabrin üzerindeki şahidede "Hazreti Ebü'l-Fethin Arpacıbaşısı merhumun ruhuna fatiha 890 (1456)" ibaresi kayıtlıdır. Ancak Hadika yazarının bu merkadi "malum değildir" şeklinde belirtmesi, mevcut mezar taşının daha sonraki bir dönemde oraya dikildiğine işaret etmektedir. Yapı ve çevresi günümüzde kültürel envanter kapsamında korunmaktadır.^【7】