Arsuz Stelleri

Arsuz Stelleri, Hatay ili Arsuz ilçesi Uluçınar bölgesinde bulunan ve Geç Hitit Dönemi’ne tarihlenen iki adet yazıtlı Fırtına Tanrısı stelidir. M.Ö. 10. yüzyıla tarihlenen bu steller, Walastin ülkesinin kralı Suppiluliuma tarafından yaptırılmış olup üzerlerinde hiyeroglif Luvice yazıtlar ve Fırtına Tanrısı ile kral tasvirleri bulunmaktadır. Steller günümüzde Hatay Arkeoloji Müzesi’nde korunmaktadır.

Arsuz Stelleri (Kültür Portalı)

Keşfi ve Buluntu Yeri

Arsuz stelleri 2007 yılında Hatay ilinin Arsuz ilçesine bağlı Uluçınar bölgesinde bulunmuştur. Steller, Türk Deniz Kuvvetleri’ne ait bir tesis arazisinde yapılan çalışmalar sırasında ortaya çıkarılmıştır. Buluntuların tespit edilmesinin ardından steller Hatay Arkeoloji Müzesi’ne götürülmüş ve burada koruma altına alınmıştır.

Stellerin bulunduğu bölge İskenderun Körfezi’nin güney kıyısında yer almakta olup Geç Hitit Dönemi’nde önemli yerleşim ve siyasi merkezlerin bulunduğu bir coğrafi alan içerisinde yer almaktadır. Bu nedenle Arsuz stelleri, bölgenin Geç Hitit Dönemi yerleşim ağı ve siyasi yapısı hakkında bilgi sağlayan önemli arkeolojik buluntular arasında değerlendirilmektedir.

Stellerin Tanımı ve Fiziksel Özellikleri

Arsuz’da bulunan steller bazalt taştan yapılmış iki adet yazıtlı stelden oluşmaktadır. Steller dikdörtgen formda olup ön yüzlerinde kabartma figürlü sahneler, yan yüzlerinde ve bazı bölümlerinde hiyeroglif Luvice yazıtlar yer almaktadır. Kabartmalar stel yüzeyinden yükseltilmiş şekilde işlenmiş, yazıtlar ise stel yüzeyine hiyeroglif işaretler halinde düzenlenmiştir.

Her iki stel de figürlü sahne ve yazıtı birlikte içermektedir. Figürlü sahneler stellerin ön yüzünde yer alırken yazıtlar stel yüzeyinin farklı bölümlerine yerleştirilmiştir. Bu özellikleriyle Arsuz stelleri, Geç Hitit Dönemi’nde görülen yazıtlı stel örnekleri arasında yer almaktadır.

Ön Yüz Tasviri

Kral Figürü, Arsuz 2 (Kültür Portalı)

Arsuz stellerinin ön yüzlerinde kabartma tekniğinde işlenmiş figürlü sahneler yer almaktadır. Kompozisyonda Fırtına Tanrısı ile bir kral figürü birlikte tasvir edilmiştir. Figürler profilden betimlenmiş olup Fırtına Tanrısı kompozisyonda önde, kral figürü ise onun arkasında yer almaktadır. Tanrı figürü kralın elini tutar biçimde tasvir edilmiştir.

Figürlü sahnenin üst bölümünde kanatlı güneş kursu motifi yer almaktadır. Bu motif figürlü kompozisyonun üzerinde yer alan bir unsur olarak işlenmiştir. Figürler uzun giysiler içerisinde, başlık ve kıyafet detayları belirgin olacak şekilde kabartma tekniğinde işlenmiştir.

Arsuz 1 stelinde figürlerin palmet biçimli bir kaide üzerinde tasvir edildiği görülmektedir. Arsuz 2 stelinde ise figürlerin boğa üzerinde tasvir edildiği anlaşılmaktadır. Her iki stelde de Fırtına Tanrısı figürü kral figürüne göre daha büyük ölçekte işlenmiş olup kompozisyonda ön planda yer almaktadır.

Yazıtlar ve İçerikleri

Arsuz stelleri üzerinde hiyeroglif Luvice yazıtlar yer almaktadır. Yazıtlar stel yüzeyinin çeşitli bölümlerine yerleştirilmiş olup metinler Walastin ülkesinin kralı Suppiluliuma’ya aittir. Yazıtlarda kralın soyuna, krallığı devralmasına ve siyasi faaliyetlerine ilişkin bilgiler bulunmaktadır.

Yazıtlarda Suppiluliuma’nın babasının ardından tahta geçtiği ve ülkenin yönetimini devraldığı ifade edilmektedir. Metinlerde ayrıca kralın ülkesinde düzen sağladığı ve ülkenin refah içinde olduğu belirtilmektedir. Yazıtlarda Adana ve Hiyawa bölgelerine karşı yapılan askeri faaliyetlerden ve kazanılan başarılardan söz edilmektedir. Bu yönüyle yazıtlar yalnızca dini içerikli metinler olmayıp aynı zamanda dönemin siyasi olaylarına ilişkin bilgiler içermektedir.

Tarihlendirme ve Tarihsel Bağlam

Arsuz stelleri üzerindeki hiyeroglif Luvice yazıtlar ve stel üzerindeki figürlü kompozisyonlar Geç Hitit Dönemi özellikleri göstermektedir. Yazıtlarda adı geçen Walastin ülkesinin kralı Suppiluliuma’ya ait ifadeler, stellerin M.Ö. 10. yüzyıla tarihlendirildiğini göstermektedir. Bu dönem, Güney Anadolu ve Kuzey Suriye bölgesinde Geç Hitit krallıklarının varlık gösterdiği bir zaman dilimine karşılık gelmektedir.

Walastin ülkesi Amik Ovası ve çevresinde yer alan Geç Hitit krallıklarından biri olarak bilinmektedir. Arsuz stelleri, bu krallığın siyasi varlığı ve bölgedeki faaliyetleri hakkında bilgi veren yazıtlı belgeler arasında yer almaktadır. Yazıtlarda yer alan askeri başarılar ve siyasi faaliyetlere ilişkin ifadeler, Walastin krallığının bölgedeki siyasi ilişkileri ve mücadeleleri hakkında bilgi sağlamaktadır.

Günümüzdeki Durumu

Arsuz Stelleri günümüzde Hatay Arkeoloji Müzesi’nde korunmakta ve sergilenmektedir. Müze koleksiyonunda yer alan steller, Geç Hitit Dönemi’ne ait yazıtlı stel örnekleri arasında yer almaktadır. Steller üzerindeki kabartma figürlü sahneler ve hiyeroglif Luvice yazıtlar nedeniyle epigrafi ve ikonografi çalışmaları kapsamında incelenen eserler arasında bulunmaktadır.