Atatürk, Redif ve Etnografya Müzesi

Atatürk Redif ve Etnografya Müzesi, Kocaeli'nin İzmit ilçesinde yer alan ve hem Osmanlı dönemine ait askerî bir yapının korunması hem de bölgenin etnografik mirasının sergilenmesi amacıyla oluşturulmuş çok yönlü bir müzedir. Yapı, 19. yüzyılda Redif Dairesi olarak inşa edilmiş olup, zaman içinde çeşitli işlevler üstlenmiş ve 21. yüzyılda müzeye dönüştürülerek kültürel bir belleğe ev sahipliği yapmaya başlamıştır. Müze koleksiyonu, askerî tarih, Cumhuriyet’in ilk yılları ve Kocaeli yöresine özgü geleneksel yaşam unsurlarını bir arada sunmaktadır.

Tarihçe

Atatürk Redif ve Etnografya Müzesi’nin bulunduğu yapı, 19. yüzyılın ikinci yarısında, Sultan Abdülaziz döneminde İzmit Mutasarrıfı Hasan Paşa tarafından inşa ettirilmiştir. Redif Dairesi olarak adlandırılan yapı, Osmanlı Devleti'nin taşradaki askerî teşkilatlanmalarından biri olan Redif teşkilatına hizmet vermek amacıyla yapılmıştır. 1889–1890 yıllarındaki onarım ve eklemelerle bugünkü formuna ulaşmıştır.

Cumhuriyet döneminde de askerî amaçlı olarak kullanılan yapı, 1999 yılına kadar 15. Kolordu Komutanlığı'na bağlı askerî mahkeme binası olarak hizmet vermiştir. 1999 Marmara Depremi sonrasında boşaltılan bina, Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından restore edilmiş; restorasyonun tamamlanmasının ardından 2012 yılında “Atatürk ve Redif Müzesi” adıyla ziyarete açılmıştır. 2020 yılında başlatılan yeniden düzenleme çalışmaları sonrası 2022 yılında “Atatürk Redif ve Etnografya Müzesi” adını almıştır.

Atatürk Redif ve Etnografya Müzesi (T.C. Kocaeli Valiliği)

Mimari Özellikler

Yapı, doğu-batı doğrultusunda uzanan dikdörtgen planlı ve kâgir malzemeden inşa edilmiştir. Giriş cephesi simetrik olarak düzenlenmiş olup, ortada dört sütunlu bir sahanlık ve onun üzerinde yer alan çıkma kısmı ile vurgulanmıştır. Girişin üst bölümünde Osmanlı arması bulunmaktadır. Cephede dikdörtgen formlu, iki sıra hâlinde düzenlenmiş pencereler yer alır. Yan kanatlar Cumhuriyet döneminde eklenmiştir.

Yapı Ampir üslubunun özelliklerini taşımaktadır. Cephe düzenlemeleri, saçak altı profilleri, kompozit başlıklı sütunlar, ahşap tavan süslemeleri gibi mimari detaylar bu üslubu yansıtmaktadır. İç mekânda orijinal tavan göbekleri ve bazı ahşap öğeler korunmuştur. Yapının çevresi duvarla sınırlandırılmıştır ve kuzey cephesi yarım dairesel formda düzenlenmiştir.

Atatürk Redif ve Etnografya Müzesi (T.C. Kocaeli Valiliği)

Sergilenen Eserler

Müze koleksiyonu iki ana başlık altında toplanmaktadır: Redif teşkilatına ve Atatürk’ün 1923 yılında İzmit’e yaptığı ziyarete ilişkin materyaller ile Kocaeli ve çevresine ait etnografik eserler.

Redif bölümünde Redif askerini temsil eden silikon heykel, döneme ait askerî kıyafet ve silahlar, çeşitli belge ve objeler sergilenmektedir. Ayrıca Atatürk’ün İzmit ziyaretini temsilen oluşturulan askerî üniformalı bir silikon figür yer almaktadır.

Etnografya bölümünde geleneksel halı dokuma örnekleri, Hereke halısı, Kandıra bezi, Karamürsel sepeti, Kandıra sandığı, Nüzhetiye bez bebekleri gibi yöresel ürünler; Osmanlı dönemine ait çeşitli günlük kullanım eşyaları, kadın ve erkek kıyafetleri ile 1493 tarihli mezar taşı yer almaktadır. Milli Mücadele dönemine ilişkin olarak Kara Fatma, İpsiz Recep ve Yahya Kaptan gibi yerel direnişçilerin bilgileri ve fotoğrafları da koleksiyon içinde sunulmaktadır.

Atatürk Redif ve Etnografya Müzesi (T.C. Kocaeli Valiliği)