Balkan Barış Platformu’nun İlk Toplantısı (2025)

Balkan Barış Platformu, Türkiye’nin öncülüğünde kurulan, Balkan ülkeleri arasında karşılıklı güven, diyaloğu ve kalıcı iş birliğini geliştirmeyi amaçlayan gayriresmi bir istişare platformudur. Platform, bölgedeki mevcut mekanizmaları tamamlayıcı nitelikte tasarlanmıştır. İlk toplantı, 26 Temmuz 2025 tarihinde İstanbul’da Dışişleri Bakanları düzeyinde gerçekleştirilmiştir.

Balkan Barış Platformu Dışişleri Bakanları Toplantısı, 26 Temmuz 2025 - (Anadolu Ajansı)

Toplantının Amacı

Toplantının amacı, Balkanlar’da siyasi istikrarın ve ekonomik refahın tesisi için ortak yaklaşımlar geliştirilmesi, bölgesel krizlerin birlikte ele alınması ve bağlantısallığın güçlendirilmesi şeklinde belirlenmiştir. Görüşmelerde enerji güvenliği, ulaştırma, haberleşme, savunma sanayi, eğitim ve Avrupa Birliği ile ilişkiler gibi başlıklar ele alınmıştır. Toplantının yapılması kararı, Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından verilmiş ve bölge ülkelerinin liderleri tarafından da desteklenmiştir.

Katılımcı Ülkeler ve Temsil Düzeyleri

İstanbul’da gerçekleştirilen Balkan Barış Platformu’nun ilk toplantısına altı Balkan ülkesinden temsilciler katılmıştır. Bosna-Hersek, Karadağ, Kosova, Kuzey Makedonya ve Sırbistan toplantıya dışişleri bakanları düzeyinde iştirak etmiştir. Arnavutluk ise toplantıda dışişleri bakan yardımcısı düzeyinde temsil edilmiştir.

Balkan Barış Platformu Dışişleri Bakanları Toplantısı, 26 Temmuz 2025 - (Anadolu Ajansı)

Türkiye toplantıya Dışişleri Bakanı Hakan Fidan aracılığıyla ev sahipliği yapmıştır. Platformun siyasi iradesi Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından yönlendirilmiştir. Toplantının, mevcut bölgesel mekanizmalara alternatif olmaksızın, tamamlayıcı bir yapıda kurgulandığı belirtilmiştir.

Toplantının Gündemi

Toplantı gündeminde bölgesel istikrarın sağlanmasına yönelik çok boyutlu konular yer almıştır. Katılımcılar, bölgedeki siyasi gelişmeleri değerlendirmiş; enerji güvenliği, ulaştırma altyapısı, haberleşme sistemleri ve bağlantısallığın artırılması gibi başlıklar altında görüş alışverişinde bulunmuştur.

Avrupa Birliği ile ilişkiler de toplantının önemli gündem maddeleri arasında yer almıştır. Katılımcı ülkeler, AB üyelik süreçlerinde karşılıklı tecrübe paylaşımını ve sürecin koordineli şekilde yürütülmesini ele almıştır. Gümrük Birliği, vize politikaları ve Avrupa Birliği’nin genişleme stratejileri gibi konular tartışılmıştır.

Balkan Barış Platformu Dışişleri Bakanları Toplantısı, 26 Temmuz 2025 - (Anadolu Ajansı)

Eğitim ve gençlik alanında karşılıklı tanımayı güçlendirecek programlara duyulan ihtiyaç vurgulanmıştır. Gençlerin eğitim ve müşahede yoluyla karşılıklı temas kurmaları için mobilizasyon olanakları değerlendirilmiştir. Ayrıca turizm sektörünün gelişimi, bölgesel ekonomik etkileşim ve kültürel etkileşim konuları da görüşülmüştür.

Savunma sanayi alanında AB projelerine erişim ve aday ülkelerle ortak adımlar atılması konusu ele alınmıştır. Ayrıca, ülkelerin kendi aralarında savunma sanayi kapasitesi geliştirmesi için iş birliği modelleri tartışılmıştır.

Küresel krizler bağlamında, münferit değil müşterek çözüm yaklaşımlarının gerekliliği gündeme getirilmiş, bölgesel sorunlara bölgesel çözüm üretme yönünde fikir birliği sağlanmıştır. Bu çerçevede krizlerin ekonomik ve güvenlik boyutları ile birlikte değerlendirilmesi gerektiği vurgulanmıştır.

Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın Toplantı Sonrası Açıklamaları

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, 26 Temmuz 2025 tarihinde İstanbul’da düzenlenen Balkan Barış Platformu toplantısının ardından bir basın toplantısı düzenlemiştir. Konuşmasında toplantıya dair alınan kararları ve üzerinde durulan başlıkları değerlendirmiştir. Fidan, toplantının gayriresmi nitelikte yapıldığını vurgulayarak, “Önümüzdeki zaman dilimi içerisinde biraz ilerleme kaydettiğimiz zamanda liderlerimizi de bu formatla bir araya getirme konusunda mutabık kaldık” demiştir.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, İstanbul'da bir otelde düzenlenen Balkan Barış Platformu toplantısının ardından basın toplantısında konuşuyor, 26 Temmuz 2025 - (Anadolu Ajansı)

Basın mensuplarının görüşmelerde hangi somut kararlar alındığı sorması üzerine Fidan, yedi katılımcı ülkenin altısının Avrupa Birliği (AB) üyeliğine aday ülke durumunda olduğunu hatırlatarak, "Ortak gündem maddelerimizden biri, Avrupa Birliği üyelik süreci içerisinde beraber tecrübe paylaşımımız nasıl olabilir? Ortak tutumlarımız, pozisyonlarımız neler olabilir? Avrupa Birliği ile ilişkilerimizde farklı anladıklarımız nelerdir? Bunu daha ileri nasıl taşıyabiliriz? Özellikle ait olduğumuz bölgeye yönelik farkındalığı Brüksel'de nasıl arttırabiliriz aday ülkeler olarak? Yani ağırlıklı olarak bu konunun üzerinden geçtik." değerlendirmesini yapmıştır.

AB'nin bölgeye yönelik ciddi ekonomik, kültürel, siyasi ve teknolojik birçok alanda politikalarının olduğuna dikkati çekerek, "Aday ülke olmanın getirdiği sorumluluklar var. Bu sorumluluklar giderek daha bağlayıcı hale gelebiliyor. Aday ülkeler kendi tercihlerine bağlı olarak Avrupa Birliği'nin aldığı kararları uygulama ve uygulamama yönünde adımlar atabiliyor. Şimdi bunların bir senkronizasyonda olması Türkiye'nin baştan beri düşündüğü, esas itibarıyla bir ortak noktayı bulup bu ortak nokta üzerinden ortak bir pozisyon oluşturabilir miyiz? arayışı vardı. Dolayısıyla Avrupa Birliği konusundaki çalışmalarımızda daha koordineli bir şekilde ortam oluşturmak yönünde bir mutabakata varıldı." ifadelerini kullanmıştır.

Bakan Fidan, Balkan Barış Platformunun özellikle Avrupa'nın vize ve Gümrük Birliği politikaları başta olmak üzere bu konularda beraber tecrübe paylaşımlarının neler olabileceği, jeostratejik ortamın ne tür değişiklikler getirdiği, aday ülkelerin üyeliklerinin ne zaman gerçekleşeceği, üyelikler gerçekleşene kadar askıya aldıkları herhangi bir ekonomik, siyasi ve güvenlikle ilgili sorun alanlarının olup olmadığı, varsa bunların nasıl tekrar telafi edilebileceği, Avrupa Birliği'nin bu konudaki farkındalığının ne kadar olduğu, Avrupa Birliği'nin hassasiyetleriyle ilgili bölgenin farkındalığının ne kadar olduğu gibi konuları detaylı bir şekilde tartışmaya izin veren bir platform olduğunu söylemiştir. "Tarihi olarak, coğrafi olarak, kültürel olarak bu ülkeler her biri birbirinin devamıdır." diyerek, karşılıklı bağımlılığın yüksek olduğu bir ülkeler topluluğunun belli konularda ortak hareket etmesinin önemli olduğunu vurgulamıştır.

Özellikle AB'nin şu anda iki tür özel fonla geliştirdiği Avrupa Güvenlik Eylemi (SAFE) ve Avrupa'yı yeniden silahlandırma ile ilgili iki projesinin olduğunu, bu projelerde AB üyesi ülkelere tanınan özel hakların olduğunu ve aday ülkelerle ilgili yapılan farklı tanımlamaların bulunduğunu kaydeden Fidan, "Aday ülkelerle ilgili olanlarla ilişkin hep beraber çalışma kararı aldık." demiştir. "Aynı zamanda SAFE ve Rearm Europe (Avrupa'nın yeniden silahlanması planı) dışında bizler kendi savunma sanayi işbirliğimizi nasıl yapabiliriz? Çünkü masa etrafındaki her ülkenin farklı kapasitesi var. Bu konuyu biz bir gündem maddesi olarak ele aldık." diye eklemiştir.

Gençlerin daha fazla eğitim ve müşahede yoluyla ülkelerin karşılıklı birbirlerini tanımasının önemli olduğunu dile getiren Hakan Fidan, toplantıda gençlik ve eğitim konusunda mobilizasyonun önemine değindiklerini ifade etmiş ve şöyle devam etmiştir:

"Bu altı ülkenin altısında da Türkler turizm sayısında birinci sırada geliyor. Biliyorsunuz Balkan turları artık son derece revaçta. Vatandaşlarımız Balkanlara turlarla gidiyor. Her gittiğimiz başkentte Belgrad, Priştine, Üsküp, Tiran, buralarda Türk turistleri giderek artıyor. Bu ülkeler de bundan son derece memnunlar. İstanbul ve Türkiye'nin geri kalanı da hem turistik açıdan hem iş açısından da bu ülkeler için büyük bir çekim alanı. Bunu daha da ileri nasıl taşırız? Bunu biz yeterince gözlemliyor muyuz? Değerlendirebiliyor muyuz? Onun arayışı içerisinde olduk. Bunu da devam ettireceğiz."

Toplantıda "bölgesel sorunlara, bölgesel çözüm üretme konusunda" da mutabık kaldıklarını vurgulamış, sorunları kendilerinin çözeceği bir kapasite varsa bunu ortaya koymalarının kendileri için bir görev ve borç olduğunu dile getirmiştir.

Bazı Balkan ülkeleri arasındaki gerginlikleri hatırlatan Fidan, "Burada şunu memnuniyetle müşahede ettik, bazı katılımcıların adını vermeden söyleyeyim, hiç kimse eski günlerdeki gibi bir sıcak savaş, çatışmanın varlığını istemiyor. Sorunların diplomasi yoluyla konuşarak, anlaşarak çözülmesi, gündemin bu şekilde ilerletilmesi konusunda masa etrafında bir görüş birliği var. Ben bunu ikili görüşmelerimde de zaten görüyordum. Onun için böyle bir platformun olması var olan sorun alanlarının çözülmesine de hizmet edecek." diye konuşmuştur. Öte yandan bölgenin sorunlara odaklanması nedeniyle fırsat alanlarının kaçırıldığına, bunun da ekonomik ve güvenlik olarak olumsuz geri dönüşü olduğuna dikkat çekmiştir.

Belli sorunların parantez içine alınıp veya onları çözmeye devam ederken barışçıl yollarla ekonomik ve diğer alanlarda nasıl işbirliği yapılabileceği, bağlantısallığın nasıl artırılabileceğini konusunda da farkındalığın ve zihinsel mutabakatın olduğunu kaydeden Fidan, "Taraflar masa etrafında da bunu ifade ettiler. Bence (Platformun) bölgesel barışın devamı adına en büyük çıktısı da bu." şeklinde konuşmuştur.

İkili Görüşmeler

Balkan Barış Platformu toplantısı çerçevesinde, Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Balkan ülkelerinin dışişleri bakanları ile İstanbul’da ikili görüşmeler gerçekleştirmiştir. Bu görüşmeler toplantı marjında ayrı ayrı düzenlenmiştir.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Balkan Barış Forumu kapsamında Sırbistan Dışişleri Bakanı Marko Duriç ile İstanbul’da bir arada, 26 Temmuz 2025 - (Anadolu Ajansı)

Fidan, Bosna-Hersek Dışişleri Bakanı Elmedin Konakoviç, Sırbistan Dışişleri Bakanı Marko Curiç, Karadağ Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Ervin İbrahimoviç, Kuzey Makedonya Dışişleri ve Dış Ticaret Bakanı Timço Mucunski ile birebir temaslarda bulunmuştur.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Balkan Barış Forumu kapsamında Bosna-Hersek Dışişleri Bakanı Elmedin Konakoviç ile İstanbul’da bir arada, 26 Temmuz 2025 - (Anadolu Ajansı)

Görüşmelerde, ikili ilişkilerin yanı sıra toplantının genel gündemi olan bölgesel meseleler ele alınmıştır. Bölgesel güvenlik, siyasi diyalog mekanizmalarının sürdürülmesi ve karşılıklı ekonomik iş birliği başlıklarının ön plana çıktığı temaslarda, mevcut sorun alanlarının diyalog yoluyla çözümüne dair genel bir anlayışın mevcut olduğu belirtilmiştir.

Platformun Geleceğine Dair Mutabakatlar

İlk toplantının ardından Balkan Barış Platformu’nun yapısal devamlılığına dair çeşitli kararlar alınmıştır. Katılımcı ülkeler, platformun düzenli aralıklarla toplanması konusunda mutabık kalmış, altı ayda bir gerçekleştirilecek yeni toplantıların İstanbul merkezli olarak sürdürülmesi kararlaştırılmıştır.

Gelecekteki toplantıların liderler düzeyinde yapılmasına yönelik bir hedef de belirlenmiştir. Bu kapsamda, toplantının yalnızca dışişleri bakanlarıyla sınırlı kalmaması ve liderler diplomasi formatında da sürdürülebilmesi yönünde irade beyan edilmiştir. Ayrıca, bölgesel iş birliğini somutlaştıracak projelere öncelik verilmesi karara bağlanmıştır.

Toplantının sonunda taraflar, bölgesel istikrar ve refahın sağlanması doğrultusunda uzun vadeli, çok boyutlu ve yapıcı bir iş birliği zemini inşa edilmesi yönünde ortak anlayışta birleşmiştir. Ayrıca, Platform’un sonuç odaklı ve özgün bir yapıya kavuşması hedefi teyit edilmiştir.