Ana YazarF. Zehra ALLAHVERDİ13 Temmuz 2026 13:48

ORCID ID

0000-0002-9599-6407

Tarih boyunca, grupların ve yönetim sistemlerinin toplum üzerindeki etkileri farklı bilim dalları içinde tartışma konusu olmuştur. Psikoloji, sosyoloji ve antropoloji gibi politik psikoloji de konuyla ilgilenmiştir. Politik psikoloji literatüründe yönetim organları genellikle birkaç “görüntü” biçiminde ele alınmaktadır: şeytani düşman, barbar, imparatorluk görüntüsü, asi görüntü, dejeneratif görüntü ve sömürgeci görüntü (Hewer & Lyons, 2018). İsrail’in “barbar” görüntüsüne uyan bir karakteristik yapı gösterdiği söylenebilir. Kuşkusuz bu eşleştirmede mevcut hükümetin yapabiliyor olduğu şeyleri yapması bir delil olarak gösterilebilir (Eldar, 2012: 15). Bu yönetsel modelin sıklıkla aldığı aşırı kararlar bu çerçevede değerlendirilebilir. Örneğin İsrail’in Gazze’de belirli bölgelerin tahliyesi için halka bildiri atıp ardından tahliye yollarını bombalaması tam da bu durumu gösteren bir barbarlık görüntüsüdür【1】 (Abou-Ghazala, 2023).İsrail’in barbarlık davranışı, grup tehdit hipotezi perspektifinden daha iyi anlaşılabilir. Buna göre, çoğunluk, azınlığın büyümesine karşı önyargılar geliştirmektedir (Blalock, 1957; 1967). Dolayısıyla Filistin’de özellikle çocuk nüfusunun yoğun olduğu bölgelerde İsrail’in doğum kliniklerini hedef almasının【2】 ardındaki nedenler bu hipotez aracılığıyla açıklığa kavuşacaktır (Salem vd., 2024).İsrail, barbar modeline uygun şekilde Filistinlileri tanımlarken aşağılayıcı bir dil kullanmaktadır. İsrail Savunma Kuvvetleri şefinin Filistinlileri “hamamböceği” olarak nitelendirmesi bu çerçevede okunabilir. Diğer bazı askeri, dini ve siyasi figürlerin benzer şekilde Filistinliler için “kanser,” “haşere” gibi sıfatlar kullanması【3】 ve “yok edilmeleri” çağrısında bulunması【4】 aynı noktaya işaret etmektedir (McGreal, 2023). Bu retorik, Filistinli nüfusu dehumanize ederek empati geliştirme olasılığını engellemeyi amaçlamaktadır. Böylece barbar görüntü en uç noktaya taşınmaktadır.İsrail, bu şekilde ötekilere karşı düşmanca dürtülerini ortaya koymakta ve geçmişte yaşadığı hayal kırıklıklarını bu gruplara yöneltmektedir (Fishbein, 2002). Bu dinamik, Allport’un çoklu nedenler yasası içindeki “hayal kırıklığı tepkileri” kavramıyla örtüşmektedir. Bu kavram, bireylerin düşmanlıklarını genellikle farklı gördükleri gruplara karşı yönlendirdiklerini ve böylece kendi hayal kırıklıklarını yönetmeye çalıştıklarını öne sürmektedir (Fishbein, 2002). İsrail askerleri tarafından paylaşılan ve acımasız davranışlarını belgeleyen birçok videodaki görüntüler, bu tezi ispatlamaktadır.Barbar imajın işlevi, müttefikleri ve iç grupları, söz konusu “tehdit” ile mücadelenin aciliyetine inandırmak ve “ötekileri”in potansiyel koalisyonlar kurmasını önlemektir. Bu durum, İsrail’in Filistin’de yıllardır büyük bir acımasızlıklarla sürdürdüğü soykırımda da görülmektedir. İsrail’in apartheid rejimi Gazze, Kudüs’ün doğusu, Batı Şeria ve İsrail’in kontrol ettiği diğer yerlerde yaşayan Filistinlileri aşağı bir ırksal grup olarak görmekte【5】 ve haklarını sistematik bir biçimde çiğnemektedir. Ayrımcılık, mülksüzleştirme ve dışlama politikaları Filistinlilere uygulanan rutinin parçasıdır (Amnesty International, 2022). Bu durum, bir tarafta uzun süredir devam eden sistematik adaletsizliği diğer tarafta İsrail’in barbarlık görüntüsünü gözler önüne sermektedir. Üstelik barbarlık normalleştirilerek İsrail’in kılcal damarlarına kadar işlemekte, çok küçük yaştaki çocuklara eğitim sistemi aracılığı ile aşılanmaktadır【6】.Okuma ÖnerileriAllport, Gordon Willard (1954). The Nature of Prejudice. MA: Addison-Wesley. Austin, William Grafton & Worchel, Stephen (1986). The Social Psychology of Intergroup Relations. Chicago: Nelson-Hall. Hogg, Michael A. & Abrams, Dominic (2001). Intergroup Relations: Essential Readings. Philadelphia: Psychology Press. Turner, John Charles (2014). Social Identity Theory And Research: A Critical Review. New York: Routledge.