Belçika'nın İsrail Yerleşimlerinden İthalatı Yasaklama Kararı (Temmuz, 2026)

Belçika federal hükümeti, 18 Temmuz 2026 tarihinde yaz tatili öncesindeki son Bakanlar Kurulu toplantısında, işgal altındaki Filistin topraklarında bulunan İsrail yerleşimlerinde üretilen ürünlerin ülkeye ithalatını yasaklayan kararı kabul etmiştir. Karar, İsrail'in Gazze Şeridi'nde yürüttüğü askeri operasyonlar ve artan sivil can kayıpları nedeniyle hükümetin 2025 yılında üzerinde uzlaştığı tedbir paketinin uygulanması kapsamında alınmıştır. Böylece Belçika, Avrupa Birliği düzeyinde ortak bir karar beklemeden yerleşim ürünlerine ithalat yasağı getiren Avrupa ülkeleri arasına katılmıştır.

Belga Haber Ajansı'na göre yasağın nasıl uygulanacağına ilişkin hukuki ve idari düzenlemeler henüz tamamlanmamıştır. Ancak kararın temel amacı, uluslararası hukuk bakımından tartışmalı kabul edilen İsrail yerleşimlerinde üretilen malların Belçika pazarına girişini engellemektir.

Belçika hükümeti, ithalat yasağını İsrail'in Gazze'deki askeri operasyonlarına karşı alınan siyasi ve ekonomik tedbirlerden biri olarak değerlendirmektedir. Kararın dayanağını, Gazze'de devam eden çatışmalar ve artan sivil kayıplar oluşturmaktadır.

Gazze Sağlık Bakanlığı verilerine göre, İsrail'in Ekim 2025'te yürürlüğe giren ateşkes anlaşmasını ihlal eden saldırılarında 1.100'den fazla Filistinli hayatını kaybetmiş, 3.600'den fazla kişi yaralanmıştır. Bakanlık ayrıca Ekim 2023'ten bu yana devam eden askeri operasyonlarda 73 binden fazla kişinin yaşamını yitirdiğini, 173 binden fazla kişinin yaralandığını ve Gazze'deki sivil altyapının yaklaşık yüzde 90'ının zarar gördüğünü bildirmektedir.

Filistin yönetimi kararı memnuniyetle karşılamıştır. Filistin Dışişleri Bakanı Varsen Aghabekian Şahin, sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı açıklamada Belçika'nın attığı adımı desteklediklerini belirterek, diğer ülkelere de benzer uygulamaları hayata geçirme çağrısında bulunmuştur.

Şahin açıklamasında, uluslararası hukuka aykırı faaliyetlerin ekonomik olarak desteklenmemesi gerektiğini vurgulamış ve yerleşim ürünlerine yönelik ticari kısıtlamaların uluslararası hukukun uygulanması açısından önemli bir araç olduğunu ifade etmiştir.

Belçika'nın kararı, Avrupa Birliği içerisinde uzun süredir devam eden yerleşim ürünlerine yönelik ortak ticaret politikası tartışmalarının sürdüğü bir dönemde alınmıştır. Belçika Dışişleri Bakanı Maxime Prévot, Brüksel'de gerçekleştirilen AB Dışişleri Bakanları toplantısında, yerleşim ürünlerine yönelik AB genelinde ithalat yasağı uygulanmasını savunmuş ve Avrupa Komisyonu'nun hazırladığı önerilerin yeterli olmadığını dile getirmiştir.

Avrupa Komisyonu'nun üye ülkelere sunduğu değerlendirme belgesinde üç farklı seçenek yer almıştır. Bunlar; yerleşim ürünlerine doğrudan ithalat yasağı uygulanması, özel bir lisans sistemi oluşturulması veya yüksek gümrük tarifeleri uygulanmasıdır. Ancak üye devletler arasında görüş birliği sağlanamadığı için ortak bir karar alınamamıştır.

Belçika'nın kararı, son dönemde Avrupa'da benzer adımlar atan ülkelerin sayısını artırmıştır. İspanya, 2025 yılında yerleşim ürünlerinin ithalatını yasayla yasaklamış, Hollanda 2026 yılı Mayıs ayında benzer bir karar almış, Slovenya ise aynı yıl içerisinde yerleşim ürünlerine yönelik kısıtlamaları yürürlüğe koymuştur. İrlanda Parlamentosu da 15 Temmuz 2026 tarihinde yerleşimlerden ithalatı yasaklayan düzenlemeyi kabul etmiştir.

Bu gelişmeler, Avrupa Birliği düzeyinde ortak politika oluşturulamaması nedeniyle bazı üye ülkelerin ulusal düzeyde ticari tedbirler uygulamayı tercih ettiğini göstermektedir.

Kararın alınmasında, yerleşim ürünlerinin Avrupa pazarına giriş yöntemlerine ilişkin yayımlanan araştırmaların da etkili olduğu değerlendirilmektedir. Global Echo Litigation Center tarafından gerçekleştirilen araştırmada Avrupa'ya gönderilen 30 binden fazla ihracat belgesi incelenmiştir.

Araştırmada İsrail'den ihraç edilen tarım ürünlerinin yaklaşık altıda birinin Batı Şeria ve Golan Tepeleri'ndeki yerleşimlerde üretildiği belirtilmiştir. Ayrıca bazı ihracatçıların ürünlerin gerçek menşeini "İsrail ürünü" olarak gösterdiği, yerleşim ürünlerini İsrail'de üretilen ürünlerle karıştırdığı veya farklı adresler üzerinden sevk ettiği iddia edilmiştir.

Avrupa Birliği, İsrail'in en büyük ticaret ortaklarından biridir. AB, İsrail'in toplam ihracatının yaklaşık yüzde 30'unu satın almakta ve iki taraf arasındaki yıllık mal ticaretinin hacmi yaklaşık 43 milyar avroya ulaşmaktadır.

Bu nedenle yalnızca ulusal düzeyde alınan ithalat yasaklarının etkisinin sınırlı kalabileceği değerlendirilmektedir. Çünkü bir AB üyesi ülkeye giriş yapan ürünler, Birlik içerisindeki serbest dolaşım kuralları sayesinde diğer üye ülkelere de ulaşabilmektedir.

Eski İtalya Başbakanı Enrico Letta ile Almanya'nın eski Başbakan Yardımcısı Sigmar Gabriel'in de aralarında bulunduğu beş eski Avrupalı üst düzey siyasetçi, Avrupa Birliği'nin yerleşim ürünlerine yönelik ortak ithalat yasağı uygulaması çağrısında bulunmuştur.

Ortak açıklamada, ulusal düzeyde alınan kararların önemli olmakla birlikte tek başına yeterli olmayacağı belirtilmiş; AB genelinde uygulanacak ortak bir ticaret politikasının uluslararası hukukun uygulanması açısından daha etkili sonuçlar doğuracağı ifade edilmiştir. Açıklamada ayrıca yerleşim ürünlerine yönelik yasağın İsrail'e yönelik genel bir yaptırım değil, Avrupa Birliği'nin daha önce çatışma bölgelerinden elde edilen ürünler ve zorla çalıştırma sonucu üretilen mallara yönelik uyguladığı ticaret politikalarıyla uyumlu bir düzenleme olduğu değerlendirilmiştir.