Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres'in Şam Ziyareti

Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres, 25 Temmuz 2026 tarihinde Suriye'nin başkenti Şam'a resmi bir ziyaret gerçekleştirerek, 2009 yılından bu yana Suriye'yi ziyaret eden ilk görevdeki BM Genel Sekreteri olmuştur. Guterres'in ziyareti, Aralık 2024'te Beşşar Esed yönetiminin sona ermesinin ardından geçiş sürecine giren Suriye'nin yeniden inşa, uluslararası meşruiyet ve diplomatik normalleşme çabaları açısından önemli bir dönüm noktası olarak değerlendirilmiştir. Ziyaret kapsamında Suriye Devlet Başkanı Ahmed eş-Şaraa, Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani ve diğer üst düzey yetkililerle görüşmeler gerçekleştirilmiş; ülkenin yeniden inşası, insani yardım, yaptırımlar, egemenlik ve bölgesel güvenlik konuları ele alınmıştır.

Guterres, Şam'a ulaşmasının ardından yaptığı açıklamada ziyaretini "dayanışma ziyareti" olarak nitelendirmiş ve Birleşmiş Milletler'in Suriye halkının yanında olduğunu vurgulamıştır.

^{Guterres Şam Ziyareti - 25 Temmuz 2026 (Anadolu Ajansı)}

Uluslararası topluma çağrıda bulunan Guterres, Suriye'nin yeniden ayağa kalkabilmesi için küresel desteğin artırılması gerektiğini belirtmiş, uzun yıllar süren savaşın ardından ülkenin tek başına toparlanmasının mümkün olmadığını ifade etmiştir. BM Genel Sekreteri, uluslararası toplumun siyasi, ekonomik ve insani alanlarda Suriye'ye destek vermesinin bölgesel istikrar açısından da önem taşıdığını dile getirmiştir.

Şam'da Cumhurbaşkanlığı Sarayı'nda Ahmed eş-Şaraa ile gerçekleştirilen görüşmede savaş sonrası yeniden yapılanma süreci ön plana çıkmıştır. Guterres, hiçbir ülkenin ağır bir iç savaşın ardından tek başına yeniden kalkınamayacağını belirterek, uluslararası toplumun Suriye'nin yeniden inşasına katkı sunması gerektiğini ifade etmiştir. Görüşmelerde Birleşmiş Milletler'in yeniden inşa faaliyetleri, kamu hizmetlerinin iyileştirilmesi, ekonomik toparlanma ve yerinden edilmiş kişilerin geri dönüş süreci ele alınmıştır.

^{BM Genel Sekreteri Guterres'in Şam'daki Basın Açıklaması, 26 Temmuz 2026 (Anadolu Ajansı)}

Suriye Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani ise ülkesinin özellikle Avrupa Birliği başta olmak üzere uluslararası aktörlerden daha fazla mali ve teknik destek beklediğini açıklamıştır. Şeybani, BM ile yürütülen görüşmelerde yeniden yapılanma projeleri ile ülke içerisindeki yerinden edilmiş nüfusun bulunduğu kampların kapatılmasına yönelik hükümet planlarının değerlendirildiğini belirtmiştir. Görüşmeler, geçiş yönetiminin uluslararası kuruluşlarla iş birliğini güçlendirme hedefinin bir göstergesi olarak değerlendirilmiştir.

Antonio Guterres, Şam'daki temasları sırasında Suriye'ye yönelik uluslararası yaptırımların kaldırılması gerektiğini de vurgulamıştır. Yaptırımların ekonomik toparlanmayı ve yeniden yapılanma çalışmalarını olumsuz etkilediğini belirten Guterres, yaptırımların kaldırılmasının halkın yaşam koşullarının iyileştirilmesi açısından kritik önem taşıdığını ifade etmiştir. BM Genel Sekreteri, ekonomik iyileşmenin sürdürülebilir barışın sağlanmasına katkıda bulunacağını dile getirmiştir.

^{Guterres Şam Ziyareti - 25 Temmuz 2026 (Anadolu Ajansı)}

Guterres, özellikle sağlık, enerji, altyapı ve temel kamu hizmetlerinin yeniden işler hâle getirilmesi için uluslararası finansman ve yatırım mekanizmalarının önünün açılması gerektiğini belirtmiştir. BM'nin insani yardım faaliyetlerini sürdürmeye devam edeceğini açıklayan Guterres, ekonomik toparlanmanın yalnızca siyasi istikrarı değil, mültecilerin güvenli geri dönüşünü de destekleyeceğini ifade etmiştir.

Şam'da düzenlenen ortak basın toplantısında Antonio Guterres, Suriye'nin egemenliğine, bağımsızlığına ve toprak bütünlüğüne tam saygı gösterilmesi gerektiğini vurgulamıştır. BM Genel Sekreteri, ülkenin geleceğinin Suriyeliler tarafından belirlenmesi gerektiğini ifade ederek dış müdahalelerden uzak, kapsayıcı bir siyasi geçiş sürecinin önemine dikkat çekmiştir.

Guterres, tüm uluslararası aktörleri Birleşmiş Milletler Şartı ile uluslararası hukuka uygun hareket etmeye çağırmış; Suriye'deki siyasi geçişin kapsayıcı, hesap verebilir ve insan haklarına saygılı bir anlayışla yürütülmesinin kalıcı istikrarın temel şartlarından biri olduğunu belirtmiştir. BM'nin bu süreçte kolaylaştırıcı rolünü sürdürmeye devam edeceğini ifade etmiştir.

Ziyaret kapsamında öne çıkan başlıklardan biri de İsrail'in Golan Tepeleri çevresi ile güney Suriye'deki askerî faaliyetleri olmuştur. Antonio Guterres, İsrail'in BM gözetimindeki tampon bölgede ve çevresinde yürüttüğü askerî faaliyetleri "tamamen kabul edilemez" olarak nitelendirmiştir. Guterres, 1974 Ateşkes Anlaşması'nın korunmasının ve mevcut statükoya saygı gösterilmesinin bölgesel güvenlik açısından büyük önem taşıdığını ifade etmiştir.

Suriye Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani ise İsrail'in Suriye topraklarından derhal ve koşulsuz şekilde çekilmesi çağrısında bulunmuştur. Görüşmelerde Birleşmiş Milletler Ayrılma Gözlem Gücü'nün (UNDOF) faaliyetleri ile sınır hattındaki güvenlik durumu da değerlendirilmiştir. BM Genel Sekreteri'nin ziyaret programı kapsamında Golan Tepeleri'nde görev yapan BM Barış Gücü personeliyle de bir araya gelmesi planlanmıştır.

Antonio Guterres, Suriye'nin karşı karşıya bulunduğu insani krizin devam ettiğini belirterek milyonlarca kişinin hâlen yardıma ihtiyaç duyduğunu ifade etmiştir. Birleşmiş Milletler verilerine göre Esed yönetiminin sona ermesinin ardından yaklaşık 1,9 milyon ülke içinde yerinden edilmiş kişi ile 1,7 milyon Suriyeli mülteci ülkeye geri dönmüş olsa da yaklaşık 5,5 milyon kişi ülke içerisinde yerinden edilmiş durumda yaşamaya devam etmektedir. Bunun yanında yaklaşık 6 milyon Suriyeli hâlen yurt dışında bulunmaktadır.

BM verileri, ülkede yaklaşık 15,6 milyon kişinin insani yardıma ihtiyaç duyduğunu göstermektedir. Guterres, geri dönüşlerin sürdürülebilir olabilmesi için güvenlik, barınma, altyapı, eğitim ve sağlık hizmetlerinin güçlendirilmesi gerektiğini belirtmiş; uluslararası toplumun bu alanlarda desteğini artırmasının zorunlu olduğunu ifade etmiştir.

Guterres'in Şam ziyareti, Suriye'nin uzun yıllar süren uluslararası izolasyonun ardından küresel sisteme yeniden entegre olma çabalarının önemli aşamalarından biri olarak değerlendirilmiştir. Ahmed eş-Şaraa yönetimi, Esed dönemindeki diplomatik yalnızlığın sona erdirilmesi amacıyla Birleşmiş Milletler, Avrupa ülkeleri ve bölgesel aktörlerle ilişkileri geliştirmeye yönelik girişimlerini sürdürmektedir.

Ziyaret, aynı zamanda ABD'nin Suriye'ye yönelik yaptırımların büyük bölümünü kaldırması ve Washington yönetiminin Suriye'yi teröre destek veren devletler listesinden çıkarma yönündeki niyetini açıklamasının ardından gerçekleşmiştir.