Doğu Ekspresi (Ankara - Kars)

Doğu Ekspresi, Türkiye’de demiryolu yolcu taşımacılığı kapsamında işletilen Ankara – Kars ana hat trenlerinden biri olup, Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları (TCDD) Taşımacılık AŞ tarafından hizmete sunulan uzun mesafeli bir demiryolu hattıdır. Tren, Türkiye demiryolu ağının ana hatlarından biri olarak konumlanmakta ve hem yerleşik ulaşım hem de turizm amaçlı seyahat talebini karşılamaktadır.

Doğu Ekspresi (AA)

Tarihî Gelişimi

Doğu Ekspresi’nin oluşumu, Türkiye Cumhuriyeti’nin erken dönem demiryolu politikaları çerçevesinde şekillenmiştir. Hat, aşamalı bir inşa sürecinin sonucunda meydana gelmiştir. 1927 yılında Ankara–Kayseri demiryolu hattının tamamlanmasıyla süreç başlamış; 1930 yılında Sivas–Şarkışla Garı’nın hizmete girmesiyle Ankara–Sivas bağlantısı kurulmuştur. 7 Ekim 1938 tarihinde Erzincan’a, 6 Eylül 1939 tarihinde ise Erzurum’a ulaşan hat, daha önce inşa edilmiş olan Erzurum–Kars demiryoluna bağlanarak bugünkü Ankara–Kars rotasının temelini oluşturmuştur.

Hattın tamamlanmasının ardından Doğu Ekspresi, 1948 yılında hizmete açılmıştır. 13 Ekim 1948 tarihli basında hattın faaliyete geçeceği duyurulmuş, kısa süre sonra tren Haydarpaşa–Erzurum güzergâhında seferlere başlamıştır. Zaman içerisinde güzergâhın Kars’a kadar uzatılmasıyla Doğu Ekspresi, ülkenin batısı ile doğusu arasında düzenli yolcu taşımacılığı yapan bir ana hat treni hâline gelmiştir. 1991 yılından itibaren Doğu Ekspresi, tarifeli olarak Ankara–Kars arasında işletilmektedir.

Doğu Ekspresi hattı, Kırıkkale, Kayseri, Sivas, Erzincan ve Erzurum illerinden geçerek Kars’a ulaşmakta; toplam hat uzunluğu 1.310 kilometreyi bulmaktadır. Ana hat Doğu Ekspresi’nin sefer süresi yaklaşık 24 saat 30 dakika olarak planlanmıştır. Tren, koltuklu, kuşetli ve yataklı vagonlardan oluşmakta; yolculara çarşaf, pike ve yastık gibi temel donanımlar sağlanmaktadır. Ayrıca tren bünyesinde, restoran düzeninde hizmet veren bir yemekli vagon da bulunmaktadır.^【1】 

Turistik Doğu Ekspresi

Oluşumu ve Amaçları

Doğu Ekspresi’ne yönelik artan yolcu talebi ve tren yolculuğunun turistik bir faaliyet olarak öne çıkması, yeni bir işletme modelinin geliştirilmesine yol açmıştır. Bu doğrultuda Turistik Doğu Ekspresi, 29 Mayıs 2019 tarihinden itibaren Ankara–Kars hattında hizmete alınmıştır. Bu tren, ana hat Doğu Ekspresi’nden farklı olarak yalnızca turistik amaçlı seyahat eden yolculara yönelik olarak planlanmıştır.^【2】 

Turistik Doğu Ekspresi, klasik Doğu Ekspresi’nden ayrışan yapısıyla, yolculuğun süresini ve içeriğini deneyim odaklı biçimde düzenlemektedir. Sefer süresi, ana hat Doğu Ekspresi’nde yaklaşık 24 saat 30 dakika iken, Turistik Doğu Ekspresi’nde duruşlar dâhil yaklaşık 30–33 saat arasında planlanmaktadır.^【3】 

Doğu Ekspresi (AA)

Vagon Yapısı ve Kapasite

Turistik Doğu Ekspresi, yataklı vagonlar ile bir yemek vagonundan oluşan bir tren kompozisyonu ile işletilmektedir. Trende koltuklu veya kuşetli vagonlara yer verilmemekte; yolculuk bütünüyle konaklamalı tren turizmi anlayışına göre düzenlenmektedir. Yataklı vagonlarda her bir kompartıman iki kişilik olarak tasarlanmış olup, yolcuların uzun süreli seyahati konforlu biçimde gerçekleştirmesi amaçlanmaktadır.

Trenin vagon düzeni, işletildiği dönemlere göre değişiklik gösterebilmekte; genellikle 8 adet yataklı vagon, hizmet vagonları ve bir yemek vagonundan oluşmaktadır. Bu yapı kapsamında trenin toplam yolcu kapasitesi yaklaşık 160 kişi arasında değişmektedir. Söz konusu kapasite ve vagon düzeni, Turistik Doğu Ekspresi’nin planlı, sınırlı kontenjanlı ve deneyim odaklı bir turistik ulaşım modeli olarak işletilmesini sağlamaktadır.^【4】 

Doğu Ekspresi (AA)

Güzergâh

Turistik Doğu Ekspresi, Ankara–Kars ve Kars–Ankara yönlerinde karşılıklı olarak işletilmektedir. Tren, ana hat Doğu Ekspresi güzergâhını takip ederek Türkiye’nin İç Anadolu ve Doğu Anadolu bölgelerindeki önemli kentlerden geçmektedir.

Güzergâh üzerinde yer alan başlıca duraklar şunlardır:

• Ankara (çıkış noktası)
• Kayseri
• Sivas
• Erzincan
• Erzurum
• Kars (varış noktası)

Bu rota, farklı coğrafi ve topoğrafik özelliklere sahip bölgeleri birbirine bağlayan uzun mesafeli bir demiryolu hattı niteliği taşımaktadır.

Doğu Ekspresi (AA)

Duraklama ve Saat Yapısı

Turistik Doğu Ekspresi’nin klasik Doğu Ekspresi’nden ayrılan temel özelliği, güzergâh üzerindeki bazı istasyonlarda uzun süreli planlı duruşlar gerçekleştirmesidir. Bu duruşlar, yolcuların ilgili şehirlerin tarihî, kültürel ve kentsel alanlarını ziyaret edebilmelerine imkân tanıyacak biçimde düzenlenmektedir.

Ankara–Kars yönünde tren;

• Erzincan’da yaklaşık 2 saat 30 dakika,
• Erzurum’da yaklaşık 4 saat süreyle durmaktadır.^【5】 

Kars–Ankara yönünde ise tren;

• İliç’te yaklaşık 3 saat,
• Divriği’de yaklaşık 2 saat 30 dakika,
• Sivas turu kapsamında Bostankaya İstasyonu’nda yaklaşık 3 saat bekleme yapmaktadır.^【6】 

Saat planlamaları dönemsel olarak düzenlenmekle birlikte, tren Ankara’dan öğleden sonra hareket etmekte ve ertesi gün gece saatlerinde Kars’a ulaşmaktadır. Kars’tan Ankara yönündeki dönüş seferlerinde ise tren gece saatlerinde hareket etmekte ve yolculuk yaklaşık 30 saat sürmektedir.

2025 Yılı Güncel Durumu

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından yapılan resmî açıklamalara göre Turistik Doğu Ekspresi, 2025–2026 kış sezonunda da seferlerine devam etmektedir. Bu dönemde tren, Ankara–Kars yönünde 22 Aralık 2025 ile 27 Şubat 2026 tarihleri arasında; Kars–Ankara yönünde ise 1 Mart 2026 tarihine kadar hizmet vermektedir.

2025–2026 sezonunda:

• Ankara–Kars yönünde pazartesi, çarşamba ve cuma günleri
• Kars–Ankara yönünde çarşamba, cuma ve pazar günleri

olmak üzere toplam 60 sefer planlanmıştır. Bu seferlerle yaklaşık 10.800 yolcu taşınması öngörülmektedir. Trenin, 1.360 kilometrelik güzergâh üzerinde duruşlar dâhil yaklaşık 33 saat süren bir yolculuk sunduğu belirtilmektedir.^【7】 

Bu çerçevede Turistik Doğu Ekspresi, 2025 yılı itibarıyla hem ana hat Doğu Ekspresi’nden ayrışan yapısı hem de planlı duruşlarıyla Türkiye’de demiryolu turizmi kapsamında sürdürülen uygulamalardan biri olarak işletilmektedir.

Doğu Ekspresi (AA)

İşletmeci Kurum

Tren seferleri, TCDD Taşımacılık A.Ş. tarafından sağlanmaktadır. Bu kurum, Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları’nın yolcu taşımacılığı alanındaki ana işletmecisidir ve şehirler arası tren seferlerini düzenlemekle sorumludur.