Efteni Gölü

Efteni Gölü, Türkiye'de bulunan Elmacık Dağı silsilesinin eteklerinde, Düzce Ovası'nın akarsu ağının (Aksu, Asar, Uğur, Küçük Melen suları ve yan dereler) birleşim noktasında yer alır. Büyük Melen kanalı aracılığıyla Karadeniz'e dökülen bu ekolojik ağın düğüm noktası konumundadır. Düzce'nin Gölyaka ilçesi sınırları içerisinde bulunan göl, ilçe merkezine 5 kilometre, Düzce şehir merkezine ise 25 kilometre mesafededir.

^{Efteni Gölü} (Kültür Portalı)

Efteni Gölü ve çevresi, zengin bitki örtüsü ve su kaynakları sayesinde göçmen kuşların göç yolu üzerinde bulunan önemli ve nadir merkezlerden biridir. Bu özelliği nedeniyle 1992 yılında dönemin Tarım ve Orman Bakanlığı Millî Parklar Av ve Yaban Hayatı Koruma Genel Müdürlüğü tarafından "Su Kuşları Koruma ve Üretme Sahası" olarak ilan edilmiş ve avlanmak yasaklanmıştır. Bu statü, av ve yaban hayvanlarının korunması, göçmen türlerinin göç yollarının güvence altına alınması, yaşama ortamlarının geliştirilmesi ve iyileştirici tedbirlerin alınması, barınma, beslenme ve uygun yaşama koşullarının sağlanması amacını taşımaktadır.

Başlangıçta 580 hektar olan koruma alanı, 1995 yılında 750 hektara, 2005 yılında ise Bakanlar Kurulu kararıyla 764 hektara genişletilerek "Efteni Gölü Yaban Hayatı Geliştirme Sahası" adını almıştır. 30 Mayıs 2018 tarihinde Çevre ve Şehircilik Bakanlığı onayı ile 8314 hektarlık bir alanla Türkiye'nin 46. Ulusal Öneme Haiz Sulak Alanı olarak tescil edilmiştir. Bu alan; Merkez İlçeye bağlı Gölormanı, Paşakonağı, Kuşaçması ve Ballıca Köyleri ile Gölyaka İlçesine bağlı Hamamüstü ve Hacıyakup Köyleri mevkilerini kapsamaktadır.

^{Efteni Gölü} (Kültür Portalı)

Koruma sahası içerisinde sazlık alanlar, açık su yüzeyleri, bataklıklar ve çamur düzlükleri gibi farklı ekolojik nitelikteki habitatlar, başta su kuşları olmak üzere zengin bir hayvan yaşamına ev sahipliği yapmaktadır.

Yapılan çalışmalar sonucunda Efteni Gölü ve çevresinde 96 familya, 252 cins ve bu cinslere ait 351 takson tespit edilmiştir. Bu taksonlardan 98'i Avrupa-Sibirya, 19'u İran-Turan, 48'i ise Akdeniz fitocoğrafik bölgesine aittir. 10 takson endemiktir ve 2 takson bölgesel endemiktir.

Efteni Gölü'nün güneyindeki dağlık arazide 5 farklı bitki kuşağına rastlanmaktadır. Nilüfer, süsen, düğün çiçekleri, kamış, nane, su mercimeği gibi sucul bitkilerin yanı sıra söğüt, dişbudak, kızılağaç, çınar gibi sucul karakterli ağaçlar da bölgede yayılış gösterir. Düzce ve Efteni Gölü Sulak Alanı yakın çevresinde yer alan endemik bitki türleri arasında Seseli resinosum, Lythrum anatolicum (CR) ve Centaurea yaltirikii (CR) bulunmaktadır.

Sucul ve Karasal Omurgasızlar: Göl ve yakın çevresinde yapılan çalışmalarda 3 şube altında 4 sınıfa ait 6 takımdan 17 familyaya bağlı 47 tür omurgasız hayvan belirlenmiştir.

Balıklar: Yapılan kapsamlı araştırmalarda 5 familyadan 10 balık türünün yayılış gösterdiği tespit edilmiştir. Arazi çalışmaları ve literatür araştırmaları kapsamında proje alanında toplam 14 balık türünün varlığı belirlenmiştir. Kadıncık, turna, ot balığı ve yayın bu türlerin başlıcalarıdır.

İki Yaşamlılar (Amfibiler): Efteni Gölü ve yakın çevresinde kuyruklu (Caudata) ve kuyruksuz kurbağa (Anura) takımlarından 4 familyaya ait 7 tür tespit edilmiştir. Ova kurbağası, kuzey şeritli semender ve küçük semender bu türler arasındadır.

Sürüngenler: Bölgede yapılan çalışmalar sonucunda 2 takım, 5 familyaya ait 8 sürüngen türü tespit edilmiştir. Gölde yoğun bir popülasyonu bulunan Emys orbicularis (Benekli Kaplumbağa) türü, IUCN tarafından NT (Neredeyse Tehdit Altında) kategorisinde listelenmektedir.

Kuşlar: Efteni Gölü, kuş türleri açısından son derece zengindir; ilk koruma statüsünü de "Su Kuşları Koruma ve Üretme Sahası" olarak almıştır. Kuzeybatı-güney rotasındaki (Trakya-Boğaziçi-İç Anadolu) göç yolu üzerinde bulunması, alanı Türkiye'de ender görülen veya nesli tükenmekte olan kuş türleri için önemli bir konaklama ve beslenme sahası hâline getirir. Özellikle kışları Avrupa'da yaşayan ancak daha güneye inemeyen bazı göçmen kuşların kışlama ve bazı kuş türlerinin kuluçka alanıdır. Bu nedenle göç mevsiminde çok sayıda farklı kuş türü gözlemlenebilir.

Literatür ve arazi çalışmaları sonucunda 16 takımdan 40 familyaya ait toplam 154 kuş türü tespit edilmiştir. Bu türlerden 52'si yerli, 18'i kış göçmeni, 2'si kış göçmeni ve yerli, 66'sı yaz göçmeni ve 5'i alanı geçiş (transit) amaçlı kullanan türlerdir.

Gölde 35'i kalıcı olmak üzere toplam 150 çeşit kuşa ev sahipliği yapmaktadır. Leylekler, yaban ördekleri, tepeli beyaz balıkçıllar, angıt, sakarmeke ve kuğular gölde kolayca görülebilen türler arasındadır. Nesli tükenme tehlikesi altında olan kuğu, turna, mezgeldek, toy, Sibirya kazı, küçük karabatak, boz ördek, çıkrıkçın, kaşıkçın gibi türlerin yanı sıra, potansiyel tehdit altında olan yeşilbaş, fiyu, bekri, kılkuyruk, mazar, pasbaş, elmabaş da Efteni Gölü koruma alanında bulunmaktadır. Başlıca diğer kuşlar arasında çamurcun, su çulluğu, saz delicesi, ak leylek ve kara leylek yer alır.

^{Efteni Gölü} (Kültür Portalı)

Efteni Gölü, kuş gözlemciliği ve fotoğrafçılığı için elverişli koşullar sunar. Kuş türlerinin izlenebilmesi amacıyla göl çevresinde bir adet seyir terası bulunmaktadır. Göl kenarında bulunan iskelede manzara seyri, sportif olta balıkçılığı ve sınırlı sayıda piknik masasının bulunduğu bir piknik alanı gibi rekreasyon imkânları mevcuttur. Su seviyesinin yanı sıra nilüfer çiçekleri ve sazlık alanlar, kuşların doğal ortamlarında gözlemlenmesi için uygun kompozisyonlar oluşturmaktadır.