Feza Pilotu (Şiir)

^{Necip Fazıl Kısakürek}

(Üsküdar Üniversitesi)

Feza Pilotu, Necip Fazıl Kısakürek tarafından 1972 yılında yayımlanan ve Çile adlı şiir kitabında yer alan bir şiirdir.^【1】 Şiir, Amerikalı astronot Neil Alden Armstrong'un Apollo 11 uzay aracıyla 20 Temmuz 1969 tarihinde gerçekleştirdiği Ay'a inişten yaklaşık üç yıl sonra kaleme alınmıştır.^【2】 Eserin yazılışında, bir uzay yolculuğu sonrasında ortaya atılan ve maddeci düşüncenin spekülatif bir argümanı olarak değerlendirilen "Fezada 'Allah diye bir şey yok'" iddiası tetikleyici olmuştur. Şiir, insanlığın uzaydaki bu bilimsel başarısını felsefi, psikolojik ve inanç merkezli bir bakış açısıyla ele alan eleştirel bir metindir.

Şiirde, insanlığın Ay’a ulaşması üzerinden bilimsel ve teknolojik gelişmeler ile inanç ve maneviyat arasındaki ilişki ele alınmıştır. Eser, temel olarak madde ile mana, akıl ile inanç, Batı ile Doğu arasındaki çatışma üzerine inşa edilmiştir.

Şair, konuyu metafizik ve inanç sistemi üzerinden tartışmaya açmıştır. Şiirin söyleminde diyalektik bir yöntem kullanılarak Batı'nın bilimsel kibri eleştirilmiş ve mutlak gerçekliğin sadece madde üzerinden idrak edilemeyeceği savunulmuştur.

Yirminci yüzyılın ablak yüzlü pilotu
Buldun mu Ay yüzünde ölüme çare otu?

Bir odun parçasına at diye binen çocuk!
Başında çelik külah sırtında plastik gocuk.

Uzakları yenmiş Fatih edasındasın
Dipsizliğin dibini bulmak sevdasındasın...

Allah'a dil çıkarır gibi küstah bir yarış...
Farkında değilsin ki, Ay Dünya'ya bir karış.

Fezada milyarlarca ışık, yol, mesafe;
Seninki, saniyelik zafer, ilmi hurafe.

Kavanozda, kendini deryada sanan balık;
Ne acı vahşet, mağrur ilimdeki kalabalık;

Fezada 'Allah diye bir şey yok' iddiası
Gel gör, kaç füzeye denk, bir mü'minin duası;

Rafa kaldırmak için ruhlarını dürdüler;
Güneş diye kalpteki güneşi söndürdüler.

Bilmediler; kalptedir, kalptedir asıl feza;
Kalptedir, ölümsüzlük kefili kutsi imza.

Sayıdan sonsuzluğa sınıf geçirtecek not;
Bizdedir ve bizdedir Arş'a giden astronot,

Ve mekandan arınmış ve zamandan ilerde,
Fezayı teslim alma sırrı bizimkilerde.

Bizimkiler ışığa gem vurur da binerler;
Yerden göğe çıkmazlar, gökten yere inerler...^【3】

Metinde belirgin bir biz ve öteki (siz) kutuplaşması kurulmuştur. Şair, Ay'a giden astronotu ablak yüzlü olarak nitelemekte; uzay aracını bir odun parçasına, astronotun giysilerini ise çelik külah ve plastik gocuğa benzeterek bu bilimsel eylemi bir çocuğun oyunu seviyesine indirgemektedir. Şiirin devamında, gerçekleştirilen bu uzay yolculuğu saniyelik zafer ve ilmî hurafe ifadeleriyle küçümsenerek, insan aklının ulaştığı sınırların evrenin sonsuzluğu karşısındaki yetersizliği vurgulanmıştır.

Feza Pilotu şiirinin tematik tetikleyicilerinden biri, "Fezada 'Allah diye bir şey yok' iddiası" şeklinde metne yansıyan materyalist söylemdir. Necip Fazıl, bu argüman karşısında savunmacı bir refleks geliştirmiş, füzelerin teknolojik gücünün karşısına bir müminin duasını yerleştirmiştir. Fiziksel alan ile metafizik alan arasındaki ayrımın ortadan kaldırıldığı bu metinde, asıl uzayın (feza) fiziksel boşlukta değil, insanın kalbinde olduğu ifade edilmiştir.

Şiirin son bölümlerinde, sayılarla ve matematiksel verilerle sınırlı rasyonel aklın yerini, Arş'a giden astronot imgesiyle manevi bir yükseliş alır. Şair, zaman ve mekandan arınmış hakikatin sırrının, maneviyatı önceleyen inanç sisteminde bulunduğunu belirtir.