Fındık Patozu

Fındık patozu, hasat edilen fındığı, çevresindeki yapraklı dış örtüden (zuruf) ayırmak ve temizlemek için kullanılan tarım makinesidir. Fındık harman makinesi olarak da adlandırılır. İşlem sonunda elde edilen ürün, sert kabuğunu koruyan fındıktır; patozlama, iç fındık elde etmek amacıyla yapılan kabuk kırma işleminden farklıdır.

Fındıkta patoz makineleri 1970’li yılların başında kullanılmaya başlanmıştır.^【1】Patozlama, hasat sonrası işlemlerden biri olan fındığın zurufundan ayrılmasını mekanikleştirirken ürünün kurutulması ve depolamaya hazırlanması ayrı aşamalarda gerçekleştirilir. Patozlama, hasat sonrası işlemler arasında zurufun ayrılmasını mekanikleştirir; ürünün kurutulması ve depolamaya hazırlanması ise ayrıca yürütülür.

Vakumla beslenen, değirmen tipi bir fındık patozunda ürünün makineye alınması, zurufun ayrılması, temizleme ve boşaltma işlemleri birbirini izler. Aspiratörün oluşturduğu hava akımı, zuruflu fındığı hortum aracılığıyla makineye taşır. Ürün, değirmen bölümünde zurufundan ayrılır. Ardından vantilatörün hava akımıyla yaprak ve zuruf parçaları uzaklaştırılır; boş fındıkların ayrılması da temizleme düzeninde gerçekleştirilir. Temizlenen kabuklu fındık, çıkış bölümünden çuvallara veya bir iletim hortumuyla harman yerine ya da römorka aktarılabilir. Bu düzen, Tanju Kara ve Selçuk Arslan’ın Sakarya’da inceledikleri traktör kuyruk milinden hareket alan makinede tanımlanmıştır.^【2】

Geleneksel harman düzeninde hasat edilen zuruflu fındıklar önce harman yerine serilerek soldurulur. Bu aşamada zurufun neminin azalması, meyveden ayrılmasını kolaylaştırır. Soldurulan ürün patoza verilir; makineden çıkan kabuklu fındığın kurutulmasına devam edilir. Kurutma sonrasında kalan yabancı maddeler ve kusurlu meyveler ayıklanır. Böylece patozlama, hasat ile depolama arasındaki işlemler zincirinin bir aşamasını oluşturur.

Ordu’daki uygulamayı konu alan 7 Ağustos 2024 tarihli Anadolu Ajansı haberinde, üreticilerin harmanda bir süre kuruttukları fındıkları imece usulüyle patoza verdikleri aktarılmıştır. Haberde görüşülen bir patoz işletmecisi, sahil kesimindeki çalışmaların ardından orta ve yüksek kesimlerdeki üreticilere de hizmet verdiklerini belirtmiştir.^【3】