Ana YazarBünyamin ERUL13 Temmuz 2026 13:49

ORCID ID

0000-0003-0630-4147

Hâlid b. Velîd, tahminen Ms 585’lerde Mekke’de doğmuş, 642 senesinde Humus’ta vefat etmiştir. Babası, Kureyş’in ileri gelenlerinden Velîd b. Muğîre, annesi ise Lübâbe bint Hâris’tir. Askerî yönü güçlü Mahzumoğulları’ndan olması hasebiyle küçüklüğünden itibaren bu yönde yetiştirilmiş, aynı zamanda ticaretle meşgul olmuştur. Babası ve kabilesiyle Müslüman olmadan önce İslam’a ve Hz. Peygamber’e düşmanlıkta öne çıkmıştır. Hâlid, müşriklerin ordusunda süvari birliğinin komutanı olarak Uhud Savaşı’nda aktif rol oynamış, dikkati ve stratejisi ile Okçular Tepesi’ndeki Müslüman askerlerin çoğunun yerlerini terk ettiklerini görür görmez, üstün durumdaki Müslümanları arkadan vurarak savaşın seyrini değiştirmiştir. Hendek Savaşı’nda süvari birliğinin komutanı olan Hâlid, hendeğin zayıf olan yerlerinden karşıya geçmeye çalışmışsa da bir sonuç alamamıştır (İbn Hişam, 2009: I/342; İbn Sa‘d, 1968: VII/394-398; Yıldız, 1994: 385; Zehebî, 1990: III/223-233).Müslüman olan kardeşi Velîd’in yazdığı bir mektupta Hz. Peygamber’in kendisinin Müslüman olmasını arzuladığını bildirmesi üzerine Hâlid Müslüman olmaya karar vermiştir. Osman b. Talha ve Amr b. Âs ile H. 8/M. 629’da Medine’ye giderek Mescid-i Nebevî’de Hz. Peygamber’in huzurunda Müslüman olmuştur. Hz. Peygamber’in vefatına kadar yaklaşık 3 yıl onun yanında vahiy katipliği yapmış, birlikte bazı savaşlara katılmıştır. Mûte Savaşı’nda İslâm ordusunu Bizans’ın imhasından kurtarmıştır. Medine’ye dönünce Resûl-i Ekrem kendisine “Seyfullah” (Allah’ın kılıcı) unvanını vermiştir. Mekke’nin fethinde, İslâm ordusunun sağ kol birliğinin kumandanlığını yapmış ve Kureyş’in tek mukavemetini kırmıştır. Huneyn Gazvesi’nde hafif yaralanan Hâlid’in, Resûlullah’ın emrinde katıldığı son gazve Tebük’tür. O, Hz. Peygamber ile veda haccına da katılmıştır (Fayda, 1997: 289; İbnü’l-Esîr, 1970: II/109-112; İbn Hişam, 2009: IV/248).Hâlid, Hz. Peygamber’in vefatından sonra irtidat hareketlerine karşı Hz. Ebû Bekir’in yanında yer almıştır. Halifenin emriyle yalancı peygamberlerden olan Secah ve Müseylimetülkezzâb’a karşı görevlendirilmiş ve ayaklanmayı bastırmıştır. Ardından, önce Irak’ta Sâsânîler’e, sonra Suriye’de Bizans’a karşı başlatılan fetihlerin ilk dönemlerinde her iki cephede de İslâm ordularına başkumandan ve kumandan olarak önemli görevler üstlenmiştir. Sonra Irak, Bahreyn ve Suriye taraflarında savaşmıştır. Busrâ ve Havran bölgesi onun başkomutanlığı sırasında fethedilmiştir.Hâlid b. Velid’in Filistin ile ilgisi Ecnâdeyn Savaşı’nda ortaya çıkmıştır. Hâlid’in kumandası altında birleşen İslâm ordusu, Amr b. Âs ile Ecnâdeyn’de buluşmuştur. Hâlid, Bizans İmparatoru Herakleios’un kardeşi Theodoros kumandasındaki 80 bin kişilik ordu ile yapılan Ecnâdeyn Savaşı’nda büyük bir zafer kazanmıştır. Ecnâdeyn Savaşı ile Filistin ve Suriye’nin kapıları Müslümanlara açılmış, Fihl ve Dimaşk’ın fethinden iki yıl sonra kazanılan Yermük Savaşı’yla da bölgenin fethi tamamlanmıştır (Yıldız, 1994: 385).Bu sırada elden çıkan Dımaşk şehrini Hâlid ikinci defa almış, bu fetih esnasında yeni halife Hz. Ömer, Hâlid’i azlederek yerine Ebû Ubeyde b. Cerrah’ı başkumandanlığa tayin etmiştir. Hâlid bundan sonra Humus, Hama, Şeyzer ve Kınnesrîn gibi şehirlerin fethine Ebû Ubeyde’nin emri altında katılmıştır. Ebû Ubeyde fetihler esnasında Hâlid’i yanından ayırmamış, öncü birliği kumandanı olarak onun tecrübesinden yararlanmıştır.Halid b. Velid’in, Filistin ve Kudüs’ün İslam topraklarına katılmasında dolaylı ama çok anlamlı bir etkisi vardır. Bizans İmparatorluğuna karşı Yermük Savaşı’nda (636) Halid, İslam ordularının başkomutanıydı. Bu savaşla birlikte Irak, Şam, Lübnan ve Suriye civarı Müslümanların idaresine geçmiştir. Bir yıl sonra da bu zaferin sonucu olarak Kudüs ve Filistin Ebû Ubeyde’nin kontrolünde İslam topraklarına katılmıştır (637). Bu yönüyle bölgesinin fethinde Halid b. Velid’in önemli bir katkısı olmuştur.Okuma ÖnerileriFayda, Mustafa (1992).Allah’ın Kılıcı Halid Bin Velid. İstanbul: Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Vakfı Yayınları.