İncirliin Mağarası

İncirliin Mağarası, Türkiye’nin Muğla ili, Milas ilçesi, Gökçeler Mahallesi sınırları içinde, Manastır Dağı’nın güneybatı etekleri ve Gökçeler Kanyonu’nun kuzey yamacında yer alan bir mağara sistemidir. Fiziksel olarak yatay gelişimli bir mağara olup, toplam uzunluğu yaklaşık 345 metre olarak ölçülmüştür. Bu mağaranın mağara sistemleri arasında çeşitli salonlar ve galeriler bulunmaktadır; bu kısımlar sarkıt, dikit, sütun ve damlataş havuzları gibi jeolojik oluşumlarla ayrılmıştır. Mağaranın giriş seviyesi ±0 metre iken, mağaranın en alt kısmı –7 metre ve en yüksek noktası +12 metre seviyelerine ulaşır.

İncirliin Mağarası (Anadolu Ajansı)

Genişlik yaklaşık 3–10 metre ve tavan yüksekliği 2–20 metre arasında değişir. Jeolojik gelişimi sırasında fay ve çatlak sistemlerinin etkisiyle kafesli bir yapıya evrilmiştir. Hidrolojik olarak vadoz zon içinde yer alan mağara tamamen kuru olup, yağış dönemlerinde tavandan damlayan suların oluşturduğu sığ gölcükler mağara içi havuzlarını oluşturur.

Jeolojik ve Morfolojik Özellikler

Mağaranın içinde yer alan damlataş birikimlerinin bir kısmı fosilleşmiştir, buna karşılık bazı kısımlarda damlataş çökelimi güncel olarak devam etmektedir. Sarkıt, dikit, sütun ve makarna sarkıt gibi jeomorfolojik öğeler mağaranın çeşitli salonlarını ayırır. Bu birikimler mağaranın sarkıt–dikit çeşitliliğini belirgin bir şekilde ortaya koyar.

Damlataş Oluşumları

Mağarada;

İncirliin Mağarası (Anadolu Ajansı)

• sarkıtlar,
• dikitler,
• sütun oluşumları,
• duvar perde travertenleri,
• makarna sarkıtları,
• draperi benzeri ince oluşumlar,
• fosilleşmiş damlataş yüzeyleri,
• aktif damlama zonları gibi birçok speleotem türü görülür.

Bu türler, mağaranın farklı nem ve hava akımı zonlarına ayrıldığını göstermektedir.

Arkeolojik Bulgular ve Tarihlendirme

İncirliin Mağarası 27 Şubat 2008 tarih ve 3807 sayılı kararla I. Derece Arkeolojik ve I. Derece Doğal Sit Alanı olarak tescillenmiştir. Mağara içinde yapılan yüzey buluntularında antik döneme tarihlenen seramik parçaları, hayvan kemikleri ve taş gereçler tespit edilmiştir. Ayrıca mağara içinde Milas Müze Müdürlüğü ve üniversite işbirliğiyle bilimsel kazı ve araştırma faaliyetleri yürütülmektedir.

Mağara, yapılan çalışmalar sonucunda Geç Prehistorik döneme ait bir yerleşim/ziyaret alanı niteliği taşımaktadır. Araştırmalar; mağara içinde:

İncirliin Mağarası (T.C. Milas Kaymakamlığı)

•        tarih öncesi seramik parçaları,
•        kemik buluntuları,
•        taş alet kalıntıları,
•        çeşitli organik artıklar tespit edildiğini göstermiştir.

Bu buluntuların analizi, mağaranın en az 8 bin yıldır kesintili ya da dönemsel insan kullanımına sahne olduğunu ortaya koymaktadır.

Arkeolojik çalışmalar, İncirliin Mağarası’nın insan kullanımının MÖ 6. binyıla kadar uzandığını ve mağaranın yaklaşık 8 bin yıllık bir geçmişe sahip olduğu tahminini desteklemektedir. Mağara içinden elde edilen buluntular, bölgenin geç tarih öncesi dönemde yaşayan topluluklarının mekân kullanımı hakkında da bilgi vermektedir.^【1】

Biyolojik Özellikler

Mağaranın güneybatı bölümünde "Yarasa Galerisi" olarak adlandırılan bir alan bulunmaktadır. Bu bölgede cüce yarasa (Pipistrellus sp.) türlerinin barındığı bir koloni tespit edilmiştir. Yarasaların varlığı, mağara içi mikroklimanın biyolojik çeşitlilik açısından önem taşıdığını gösterir.

Cüce Yarasa (T.C. Milas Kaymakamlığı)

Ek olarak mağara ortamında:

• nemli yüzeylerde yaşayan mantar kolonileri,
• düşük ışık uyumlu küçük eklem bacaklı türleri,
• organik kalıntılarla beslenen mikrofauna gibi canlı grupları gözlemlenmektedir.

Ziyarete Açılan Alan ve Düzenlemeler

Mağaranın yalnızca 155 metrelik bölümü düzenlenerek ziyaretçilere açılmıştır. Bu bölümde:

• yürüyüş platformları,
• kontrollü aydınlatma,
• jeolojik oluşumlara teması engelleyen bariyerler bulunur. Ziyarete açılan kısmın sınırlandırılması hem arkeolojik hem biyolojik hem de jeolojik oluşumların zarar görmesini önlemeye yöneliktir.

Turizm amaçlı düzenlemeler, mağaranın doğal mikroklimasını bozmadan yapılmıştır; yüksek ısı üretmeyen ışıklandırmalar ve sınırlı güzergâh sistemi bu amaca yöneliktir.

Bilimsel Önemi

Karst jeomorfolojisi açısından çeşitli damlataş türleri ve çoklu galeri yapısı sebebiyle bölgesel karst süreçlerinin anlaşılmasına katkı sağlar. Arkeolojik açıdan 8 bin yıllık kullanımı temsil eden buluntular, Milas ve Güneybatı Anadolu’nun prehistorik kültürlerine ilişkin veri sunar. Biyolojik açıdan yarasa popülasyonları ve mağara içi mikroorganizma yapıları, mağaranın ekolojik önemini artırır. Bu özellikleri nedeniyle mağara bilimsel araştırmalar için öncelikli alanlar arasında değerlendirilmektedir.