İtalyan Konağı

İtalyan Konağı, Tekirdağ il merkezinde yer alan, tarihî ve kültürel değere sahip bir yapıdır. Günümüzde Namık Kemal İl Halk Kütüphanesi olarak kullanılmakta olan konak, 19. yüzyıl sonu ve 20. yüzyıl başı mimari özelliklerini yansıtan bir sivil yapı örneğidir. Yapının çevresi ve konumu, Tekirdağ şehir dokusuyla bütünleşmiş olup, hem tarihî hem de kentsel açıdan önemli bir yapı niteliği taşımaktadır.

Tarihçe

İtalyan Konağı, Tekirdağ il merkezinde bulunan ve adını bir dönem binayı sahiplenen İtalyan Dussi ailesinden alan tarihî bir yapıdır. Ailenin kökeni Toscana Grandükalığına dayanmakta olup, diplomatik görevler nedeniyle 1662 yılında Genova’dan ayrılmış, üç yüzyıl boyunca önce Avusturya, sonra Bulgaristan ve en sonunda Türkiye’ye yerleşmişlerdir. 1841 yılında Tekirdağ’a gelen Andrea ve Matteo Dussi kardeşler, günümüzde Rakoczi Caddesi üzerinde ikiz evler inşa etmiş ve aralarında kura çekerek bu evlere yerleşmişlerdir. Günümüzde İtalyan Konağı olarak anılan ve uzun süre Namık Kemal İl Halk Kütüphanesi olarak kullanılan yapı, bu çekiliş sonucu Matteo Dussi’ye düşmüştür. Matteo Dussi, babasının vefatından sonra İtalyan Konsolosluğu görevini konakta sürdürmüş ve ailesini burada büyütmüştür.

Konağın sahip olduğu tarih, yalnızca ailenin yaşam öyküsünü değil, aynı zamanda dönemin uluslararası olaylarını da yansıtmaktadır. Trablusgarp Savaşı sırasında İtalyanların 1911’de çeşitli bölgelerde asker bulundurması nedeniyle Dussi ailesi konaktan ayrılmak zorunda kalmış ve yapı geçici olarak askerlerin kullanımına verilmiştir. 1912’de ateşkesin ardından aile konağa dönmüş, Riccardo Dussi’nin oğlu Matteo, Fransa’da mühendislik eğitimi alırken babasının sağlık durumu nedeniyle konakta yaşamını sürdürmüş ve aileyi temsil etmiştir. Matteo Dussi 1934 yılında Edvige Zabloska ile evlenmiş, beş çocuğunu konakta yetiştirmiş ve 1959 yılında kendisine verilen İtalya Fahri Konsolosluğu görevini 1977 yılına kadar yürütmüştür. Görev süresinin bitiminde konsolosluk kapatılmış, aile üyeleri ise İstanbul ve İtalya’ya göç etmiştir.^【1】

Konak, tarihî süreç içinde işlev değişikliklerine de uğramıştır. Dussi ailesinin üç kuşağını barındırmasının yanı sıra bir dönem İtalyan Konsolosluğu olarak da kullanılan yapı, daha sonra Tekirdağ Belediyesi tarafından satın alınmış ve Kültür Bakanlığı’na devredilmiştir. 2001 yılında Namık Kemal İl Halk Kütüphanesi, konağa taşınmış ve günümüzde de kütüphane olarak hizmet vermeye devam etmektedir. Kütüphaneye taşınmadan önce yapının uzun süre boş kalmaması ve yapılan restorasyon çalışmaları, binanın tarihî ve kültürel değerini koruyarak kamu kullanımına kazandırılmasını sağlamıştır.

Mimari Özellikler

İtalyan Konağı, betonarme bir yapı olup üzeri ahşap ile kaplanmıştır. Zemin üzerine taşkın olarak yükselen yapı, cumbalı iki katlı bir düzene sahiptir ve ön cephesinde geniş bir bahçe yer almaktadır. Kuzey cephesinde asıl giriş bulunurken, güney tarafındaki merdivenler bodrum kata inmeyi sağlar. Dikdörtgen formdaki pencereler ahşap sövelerle çevrilidir ve binanın iç mekânlarının aydınlanmasını destekler.

Çatısı kırma tipinde olup alaturka kiremit ile kaplanmıştır. Cumbalı kat ve kat planı, hem sivil konut hem de konsolosluk işlevine uygun olarak düzenlenmiştir. Yapının konumu ve bahçe alanı, Tekirdağ şehir dokusuna uyum sağlayacak biçimde tasarlanmış olup, dönemin yerel yapı teknikleri ve malzeme kullanımını yansıtmaktadır.

Kullanım ve İşlev

İtalyan Konağı, Dussi ailesinin konutu ve aynı zamanda İtalyan Konsolosluğu olarak uzun yıllar hizmet vermiştir. Yapının çok kuşaklı aile yaşamına uygun olarak tasarlanmış düzeni, farklı odaların ve katların çeşitli işlevlerde kullanılmasına imkân sağlamıştır. Ailenin ayrılmasından sonra yapı, Tekirdağ Belediyesi tarafından satın alınmış ve Kültür Bakanlığı’na devredilmiştir.

2001 yılından itibaren bina, Namık Kemal İl Halk Kütüphanesi olarak kullanılmaktadır. Kütüphanede 43.859 kitap halka sunulmakta, şube kütüphanesinde ise 3.120 kitapla toplam koleksiyon 46.979’a ulaşmaktadır. Süreli yayınlar bölümünde 54 çeşit yayın okuyucuya hizmet vermekte, bölge cilt atölyesi 1965 yılından itibaren faaliyet göstermekte olup, belirli gün ve haftalarda sergi, film ve dia gösterileri gibi etkinlikler düzenlenmektedir.^【2】

Koruma Durumu ve Önemi

İtalyan Konağı, tarihî ve kültürel değer taşıyan bir yapı olarak korunmaktadır. Dussi ailesinin yaşamına ve Tekirdağ’daki diplomatik geçmişe tanıklık etmesi, yapının önemini artırmaktadır. Yapının Tekirdağ Belediyesi tarafından satın alınarak Kültür Bakanlığı’na devredilmesi ve Namık Kemal İl Halk Kütüphanesi olarak kullanılması, hem binanın işlevsel olarak yaşatılmasını hem de tarihî dokusunun korunmasını sağlamıştır. 2014 yılında gerçekleştirilen onarım çalışmaları ve teknik düzenlemeler, yapının güvenliğini ve uzun ömürlülüğünü güvence altına almıştır.