Kırklareli Paşa Çeşme

Paşa Çeşmesi, Kırklareli il merkezinde yer alan, 17. yüzyıl Osmanlı mimarisine ait kesme taş malzemeyle inşa edilmiş tek yüzlü bir duvar çeşmesidir.

^{Paşa Çeşme} (Türkiye Kültür Portalı)

Paşa Çeşmesi, 1622 yılında Paşa Camii’nin (Beyazıt Camii) onarımı esnasında Gülabi Ahmet Paşa tarafından yaptırılmıştır. Yapı, Osmanlı mimari dönemine ait bir eser olup vakıf kayıtlarında ve envanter raporlarında Beyazıt Cami Çeşmesi ismiyle de anılmaktadır. Tarihi süreç içerisinde çeşitli dönemlerde bakım gören yapı, son olarak 2008 yılında Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından cami ile eş zamanlı olarak restore edilmiştir.^【1】

Çeşme, Kırklareli ili, Merkez ilçesi, Kocahıdır Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Paşa Çeşme Caddesi üzerinde bulunan yapı, Paşa Camii avlu duvarının batı köşesine bitişik şekilde konumlandırılmıştır. Taşınmaz kültür varlığı olarak 39-01-812 envanter numarası ile kayıtlı olan çeşme; 197 ada, 52 pafta ve 6 parsel üzerinde 9 metrekarelik bir alanı kaplamaktadır.^【2】

Kare ve dikdörtgen plan şemasına sahip olan Paşa Çeşmesi, yığma yapım tekniğiyle ve kesme küfeki taşı kullanılarak inşa edilmiştir. Tek yüzlü bir duvar çeşmesi niteliğindeki yapının ön cephesinde basık sivri kemerli ve dairesel formlu bir niş bulunmaktadır. Nişin merkezinde yer alan kemer kilit taşı, dışarıya doğru çıkıntı yapacak şekilde tasarlanmıştır. Çeşme üzerinde tek bir lüle/musluk mevcuttur ve alt kısımda mermer bir yalak yer almaktadır.^【3】

Yapının estetik detayları ayna taşı ve saçak kısımlarında yoğunlaşmaktadır. Mermer ayna taşının kenarları bordürlerle çevrelenmiş olup, merkezinde dairesel rozet formunda bitkisel motifli işlemeler yer almaktadır. Çeşmenin üst kısmı profilli taş bir silme ve işlemeli bir taç yapısı ile sonlanmaktadır. Bu süsleme unsurları, klasik Osmanlı çeşme mimarisinin karakteristik özelliklerini yansıtmaktadır.

Paşa Çeşmesi, günümüzde aktif olarak su akışı bulunan ve özgün işlevini sürdüren bir kamu yapısıdır. Mülkiyeti Kırklareli Belediyesi’ne ait olan taşınmaz, 1. derece anıtsal koruma derecesine sahiptir. Yapının korunmasına yönelik kararlar Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu’nun 1990, 1991 ve 2016 tarihli onayları ile tescil edilmiştir. Fiziksel durumu iyi olarak raporlanan çeşme, bölgenin geleneksel kent dokusu içerisindeki tarihi önemini muhafaza etmektedir.^【4】