Ana YazarUfuk GERGERLİOĞLU13 Temmuz 2026 13:50

ORCID ID

0000-0002-9950-9311

Kral Hüseyin Köprüsü (İsrailliler tarafından Allenby Köprüsü olarak adlandırılır), Batı Şeria ile Ürdün arasında bulunur ve Filistinlilerin kullandığı tek uluslararası geçiş kapısı olarak bilinmektedir. Kapı, İsrail’in kontrolündedir. 2017 yılı verileri dikkate alındığında, geçişlerin yoğun olduğu yaz döneminde, her gün ortalama 11.000-12.000 yolcunun bu köprüyü kullandığı tespit edilmiştir (UN The Question of Palestine, 2018: 22). Kral Hüseyin Köprüsü, uluslararası bir geçiş kapısı olmasının yanı sıra Batı Şeria’ya gelip giden ticari malların kontrol edildiği bir yer konumundadır (USAID, 2022: 64).İsrail’in Filistin’e ait maddi gelirleri kısıtlamasının ve/veya el koymasının örneklerinden biri yolcu çıkış harçlarıdır. Kral Hüseyin Köprüsü’nden geçmek isteyen yolcular, çıkış harcı ödemek zorundadır (UN The Question of Palestine, 2018: 20). Herhangi bir yolcu, işgal altındaki Filistin topraklarından ayrılırken bu harcı ödemekte ancak buradan sağlanan gelirlere (Filistin hazinesine intikal ettirilmesi gerekirken) İsrail tarafından el konulmaktadır. Oysaki Filistin hükümetinin yolcu çıkış harçlarından alacağı pay, İsrail Hükümeti ile yapılan protokolle belirlenmiştir. Protokole göre, ilk 750.000 yolcudan alınan yolcu çıkış ücretleri her iki tarafa eşit olarak dağıtılacak, ancak Filistin hükümeti her bir yolcu için İsrail’e 1 Amerikan doları hizmet bedeli ödeyecektir.Hizmet bedeli dikkate alınarak bir hesaplama yapıldığında ilk 750.000 yolcudan sağlanacak gelirden Filistin hükümetinin yüzde 46.2, İsrail’in ise yüzde 53.8 oranında pay alması gerekmektedir. Protokol, aynı zamanda 750.000 yolcudan sonra Filistin topraklarından ayrılmak isteyen her bir kişiden elde edilen gelirin 16 dolarının Filistin hazinesine, 10 dolarının ise İsrail hazinesine aktarılmasını hüküm altına almıştır (UNCTAD, 2019: 4, 6, 10). Ancak İsrail tek taraflı olarak yolcu geçiş harcını, 2008’de 36, 2013’te 44 ve 2021’de ise 50 dolara çıkartmıştır (UN The Question of Palestine, 2023: 15). 1994 yılından bu yana yolcu çıkış harçlarından elde edilen gelirler, İsrail’in gaspçı tutumundan dolayı, Filistin hazinesine düzenli bir biçimde aktarılmamıştır. Bu kapsamda Filistin hükümeti, yolcu çıkış ücretlerinden elde edilen gelirin yaklaşık 145 milyon dolarına İsrail’in el koyduğunu belirtmiştir. İsrail, protokole uymayarak el koyduğu yolcu çıkış ücretlerini 2016 yılında ödemek zorunda kalmıştır (UNCTAD, 2019: 10).Dünya Bankası tarafından yayınlanan raporda, ilerleyen dönemlerde çıkış harçlarının taraflar arasında kararlaştırılması ve harçlardan elde edilen gelirin protokol kapsamında paylaşılması gerektiği vurgulanmıştır. Raporda tartışmaya neden olacak fonların birikmesinin önlenmesi için transferlerin aylık yapılması önerilmiştir. Son olarak İsrail’in geçiş harçlarından elde edilen gelirden yaptığı kesintilere ilişkin ayrıntılı rapor düzenlenmesi ve bunların resmi internet sitesinden yayımlanması gerektiği belirtilmiştir (UN The Question of Palestine, 2023: 15).