Malazgirt Döner Kanat Mini İHA

Malazgirt Döner Kanat Mini İHA, 2006 yılında Baykar tarafından tamamen milli ve özgün olarak geliştirilmeye başlanan bir insansız hava aracı platformudur. Türkiye’nin ilk mini döner kanatlı (helikopter tipi) insansız hava aracı sistemi olan Malazgirt, keşif, gözetleme ve hedef takibi gibi görevlerde etkin bir çözüm sunmak üzere tasarlanmıştır.

Malazgirt Mini İHA (Baykar)

2006 yılında geliştirme sürecine başlanan platform, Türkiye’de terörle mücadelenin yoğun olarak sürdürüldüğü Güneydoğu bölgesinde Türk Silahlı Kuvvetleri’nden alınan geri bildirimler doğrultusunda geliştirilmiştir. 2009 yılında TSK envanterine giren Malazgirt, teknik anlamda askeri personele destek sağlamak amacıyla bölgede aktif olarak kullanılmıştır. Platform, 2010 yılında ise Emniyet Genel Müdürlüğü envanterine dahil edilmiş ve operasyonel görevlerde kullanılmaya başlanmıştır.

Bununla birlikte, Malazgirt Mini İHA’nın katıldığı bir operasyonda meydana gelen kaza-kırımın ardından, platformda önemli yazılım hataları bulunduğu gerekçesiyle uçuş izinleri iptal edilmiştir. Baykar yetkililerinin tüm araçları bedelsiz olarak yenileme taahhüdüne rağmen uçuş izinleri yeniden verilmemiş ve Malazgirt İHA projesi durdurulmuştur.

Malazgirt İHA, Türk savunma sanayisinin yerli kabiliyetlerini geliştirme ve bağımsız teknolojiler üretme vizyonunun önemli bir parçası olarak tarihte yerini almıştır. Platformun geliştirme sürecinde kazanılan tecrübe, daha büyük ve stratejik projelerin önünü açmıştır.

Geliştirme Süreci

Malazgirt Döner Kanat Mini İHA'nın geliştirme süreci, 4 Ekim 2005'te Bayraktar Mini İHA’nın gerçekleştirdiği başarılı uçuş gösterimi sonrasında başlamıştır.^【1】 2006 yılı, Malazgirt İHA’nın otonom sistemlerinin yazılım ve tasarım kabiliyetlerinin geliştirildiği yoğun bir AR-GE dönemi olmuştur.^【2】 Bu süreçte projeyi benzerlerinden ayıran en önemli unsur, sistemin bizzat harekât sahasında" geliştirilmesi olmuştur.

Özdemir Bayraktar'ın liderliğinde koordine edilen Baykar'ın AR-GE ekibi, platformu sarp arazi koşullarına ve askeri ihtiyaçlara doğrudan optimize etmek amacıyla, Şırnak Akçay 6. Motorlu Piyade Tugayı bünyesinde bir atölye kurmuştur. Dönemin Tugay Komutanı Yarbay Melih Gülova'nın inisiyatifi ve lojistik desteğiyle yürütülen bu faaliyetlerde; Malazgirt İHA, Gabar ve Cudi Dağları’nın eteklerinde, test edilmiş ve olgunlaştırılmıştır.^【3】

2007 yılında, otonom uçuş kabiliyetleri bir üst seviyeye taşınarak kritik bir teknoloji demonstrasyonu gerçekleştirilmiştir.^【4】 Ankara'da gerçekleştirilen gösterimde, iki adet Malazgirt İHA aynı anda uçurulmuştur. Bu gösterimde uzaktan komuta başarısı dikkat çekmiştir. İstanbul’da uçuş yapan bir Malazgirt İHA’nın görüntüleri anlık olarak Ankara’daki komuta merkezine aktarılmış ve hava aracı Ankara’dan başarıyla sevk ve idare edilmiştir.

2007 yılının ortalarında TSK’nın Malazgirt İHA kullanacağı açıklanırken^【5】 2008 yılında ise Malazgirt Döner Kanat Mini İHA’nın üretim sürecine geçilmiştir.^【6】 Aralık 2008'de TSK tarafından 4 adet sipariş edilen Malazgirt Mini İHA'lar, Haziran 2009'da yapılan kabul testlerinden "eksiksiz ve hatasız" raporu alarak teslim edilmiştir.^【7】  29 Haziran 2010’da ise 2 adet Malazgirt İHA Türk Emniyet Genel Müdürlüğüne teslime edilmiştir.

Teknik Özellikler

Malazgirt İHA, tasarımından, yazılımına ve imalatına kadar tamamen milli imkanlarla üretilmiştir. Mini İHA, kompakt ve hafif tasarımıyla dikkat çekmiş, dar alanlarda dikey iniş ve kalkış yapabilmesi ve manevra kabiliyeti sayesinde yüksek operasyonel etkinlik sağlamıştır. Temel teknik özellikler şu şekildedir:^【8】

Malazgirt İHA'nın Geliştirilme Sürecine Dair Bir Görsel (Baykar)

• Rotor Çapı: 1.8 metre
• Boy: 1.2 metre
• Menzil: 20 kilometre
• Operasyonel İrtifa: 3.600 feet
• Maksimum İrtifa: 12.000 feet
• Uçuş Süresi: 90 dakika
• Kalkış Ağırlığı: 12 kilogram
• Kalkış ve İniş: Sarp bölge şartlarına uygun olarak dikey iniş-kalkış (VTOL) ve nokta iniş-kalkış kabiliyetine sahiptir.
• Motor: Platform hem benzin motorlu hem de elektrik motorlu olmak üzere iki farklı donanım tipiyle üretilmiştir.
• Gözetleme: Üzerindeki termal kamera sistemi sayesinde gece ve gündüz kesintisiz keşif yapabilme ve görüntü aktarma yeteneğine sahiptir.

Gelişmiş Kabiliyetler

Malazgirt İHA, modern kontrol teknikleriyle donatılmış bir otopilot sistemine sahiptir. Bu sistem sayesinde, hava aracının güdüm, stabilizasyon ve hedef takibi görevlerinde yüksek performans göstermesi sağlanmıştır. Ayrıca otomatik iniş ve kalkış, havada bekleme (hover) ve rota planlama özellikleri, platforma operasyonel esneklik kazandırmıştır.

Operasyonel Kullanım ve Projenin Durdurulması

Malazgirt İHA'lar, Güneydoğu Anadolu'daki terörle mücadele operasyonlarında ve sınır ötesi faaliyetlerde aktif rol oynamıştır. Özellikle 2009 yılındaki Hakkari Hantepe çatışmalarında operasyonel olarak kullanılmıştır.^【9】Malazgirt projesi, teknik başarısına ve dünyadaki öncülüğüne rağmen ciddi bürokratik engellemelerle karşı karşıya kalmıştır:^【10】

• "Yazılım Hatası" İddiası: Operasyonlar sırasında yaşanan bir kaza kırımın ardından, dönemin bürokratları "yazılımda hata var" iddiasıyla uçuşları aniden durdurmuştur.
• "Bila Bedel" Taahhüdünün Reddi: Baykar, kaza kırımların nedeni ne olursa olsun tüm araçları "bila bedel" (ücretsiz) yenileyeceklerini ve bağışlayacaklarını yazılı olarak taahhüt etmesine rağmen, uçuş izinleri verilmemiştir. Faal durumdaki Malazgirt Mini İHA'lar operasyon sahasından çekilerek depolara kaldırılmıştır.^【11】

Malazgirt İHA, tam anlamıyla operasyonel bir ürün haline gelmemiş olsa da, Türk savunma sanayisine önemli katkılar sundu. Baykar, bu proje sırasında elde ettiği bilgi birikimi ve tecrübeyi, ilerleyen yıllarda daha büyük projelere aktarmıştır.