Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT)

Millî İstihbarat Teşkilâtı (MİT), Türkiye Cumhuriyeti’nin millî güvenlik istihbaratını devlet çapında oluşturmakla görevli ve Cumhurbaşkanına bağlı kamu kurumudur.^【1】 Teşkilât, Türkiye Cumhuriyeti’nin ülkesi ve milletiyle bütünlüğüne, varlığına, bağımsızlığına, güvenliğine, anayasal düzenine ve millî gücünü meydana getiren unsurlara karşı yöneltilen mevcut veya muhtemel faaliyetler hakkında istihbarat üretir.^【2】 Üretilen istihbarat Cumhurbaşkanına, Genelkurmay Başkanına, Millî Güvenlik Kurulu Genel Sekreterine ve gerekli kuruluşlara ulaştırılır.^【3】 MİT; dış istihbarat, istihbarata karşı koyma, terörle mücadele, siber istihbarat, sinyal istihbaratı, özel faaliyetler ve istihbarat koordinasyonu alanlarında faaliyet yürütür.

Teşkilâtın Cumhuriyet dönemindeki kurumsal öncülü, 19 Aralık 1926 tarihli kararla oluşturulan ve 6 Ocak 1927’de faaliyete başlayan Millî Emniyet Hizmeti Riyasetidir.^【4】 Millî Emniyet Hizmeti Riyaseti, 22 Temmuz 1965’te yürürlüğe giren 644 sayılı Millî İstihbarat Teşkilâtı Kanunu ile Millî İstihbarat Teşkilâtına dönüştürülmüştür.^【5】 Kurumun kuruluş, görev, yetki ve faaliyetlerine ilişkin esaslar 1983’ten itibaren 2937 sayılı Devlet İstihbarat Hizmetleri ve Millî İstihbarat Teşkilâtı Kanunu ile düzenlenmiştir.^【6】 Cumhurbaşkanlığı Hükûmet Sistemi’ne geçilmesinin ardından MİT Müsteşarlığı, 2018’de MİT Başkanlığına dönüştürülmüştür.^【7】

Osmanlı Devleti’nde haber toplama ve güvenlik amacıyla bilgi edinme faaliyetleri, farklı dönemlerde askerî ve idarî makamlar bünyesinde yürütülmüştür. XIX. yüzyılda bu faaliyetlerin belirli kurumlar ve görev alanları çevresinde düzenlenmesine yönelik adımlar atılmıştır.

Seraskerlik makamına bağlı Jurnal Teşkilâtı 1835’te kurulmuştur. Anadolu ve Rumeli olmak üzere iki ana kola ayrılan teşkilâtın adalarda ve müstesna mahallerde de birimleri oluşturulmuştur. Teşkilât aracılığıyla gündelik hayatta meydana gelen olaylar hakkında bilgi toplanarak merkezî makamlara aktarılmıştır.^【8】

Osmanlı Devleti’nin dış gelişmeler hakkında bilgi edinmesinde elçiliklerden, şehbenderliklerden ve askerî temsilciliklerden de yararlanılmıştır. Askerî ataşeler, deniz ataşeleri ve şehbenderler tarafından elde edilen bilgiler, askerî istihbaratın kurumsallaşmasının ardından Erkân-ı Harbiye-i Umumiye bünyesinde değerlendirilmiştir.^【9】

Erkân-ı Harbiye-i Umumiye bünyesindeki II. Şube 1879’da kurulmuştur. Aynı yıl yürürlüğe giren düzenlemeyle askerî ataşeler, deniz ataşeleri ve şehbenderlerin istihbarat faaliyetleri II. Şubeye bağlanmıştır.^【10】

II. Şube; yabancı devletlerin askerî kuvvetlerini incelemek, ordularının teşkilât ve tertipleri hakkında bilgi toplamak, askerî sınıflardaki gelişmeleri takip etmek ve bu devletlerin bayındırlık faaliyetlerini değerlendirmekle görevlendirilmiştir.^【11】 Böylece dış askerî istihbarat faaliyetleri Erkân-ı Harbiye-i Umumiye içinde belirli bir şube çevresinde toplanmıştır.^【12】

II. Abdülhamid döneminde kullanılan “Yıldız Hafiye Teşkilâtı”, “Yıldız Teşkilâtı” ve “Yıldız İstihbarat Teşkilâtı” adları, resmî adı bu şekilde belirlenmiş müstakil bir kurumu ifade etmemektedir. Bununla birlikte bu dönemde hafiye faaliyetleri sistemli hâle gelmiş ve Yıldız Sarayı, yaklaşık 1879-1880 yıllarından itibaren istihbaratın ulaştığı ve değerlendirildiği en üst makam olmuştur.^【13】

Hafiye memurları ve polis hafiyeleri çoğunlukla ülke içinde görevlendirilmiştir. İstanbul’daki hafiyeler Zaptiye Nezareti bünyesinde ve genellikle karakollara bağlı olarak çalışmış; diğer bölgelerdeki hafiyeler ise Dahiliye Nezareti ile valiliklere bağlı bulunmuştur.^【14】 Hafiyeler, yalnızca bilgi sağlayan kişilerden değil, devlet kadrosunda maaşlı olarak çalışan memurlardan oluşmuştur.^【15】

II. Meşrutiyet’in ardından saray merkezli hafiye sistemi tasfiye edilmiştir. Hafiye faaliyetleriyle ilişkilendirilen çok sayıda bürokrat, asker ve maaşlı hafiye 1909 yılının mayıs ve haziran aylarında farklı bölgelere sürgün edilmiştir.^【16】

Yıldız Sarayı’nda bulunan evrakın incelenmesi amacıyla Tedkik-i Evrak Komisyonu kurulmuştur. Komisyonun incelemeleri yaklaşık beş yıl sürmüş; inceleme sonunda jurnal dosyalarının yakılmasına karar verilmiştir.^【17】

Zaptiye Nezareti 4 Ağustos 1909’da kaldırılmış ve aynı gün Emniyet-i Umumiye Müdüriyeti kurulmuştur. Müdüriyet bünyesinde 15 Ağustos 1909’da sivil memurlardan meydana gelen bir İstihbarat Müdürlüğü oluşturulmuş, bu birim 14 Eylül 1910’da kaldırılmıştır.^【18】

24 Aralık 1913’te Meclis-i Mebusana sunulan kanun teklifinde Emniyet-i Umumiye Müdüriyetine bağlı bir istihbarat birimi kurulması öngörülmüştür. Teklifte istihbarat ve gizli araştırma faaliyetlerinin yürütülmesi; kaçakçılık ve anarşist faaliyetlerin takip edilmesi; siyasî suikastların, ihtilal hazırlıklarının ve hükûmete karşı girişilebilecek kanun dışı hareketlerin ortaya çıkarılması gibi görevler sıralanmıştır.^【19】

Görüşmelerin ardından 28 Aralık 1913’te Emniyet-i Umumiye Müdüriyeti bünyesinde Istıtlaat Müdüriyeti kurulmuştur. Birim daha sonra Dahiliye Nezaretine bağlanmıştır.^【20】

Istıtlaat Müdüriyeti muhtemelen 1915 baharında kaldırılmıştır. Bunun ardından 5 Mayıs 1915’te Emniyet Müfettişliklerinin bulunduğu yerlerde Istıtlaat Memurlukları oluşturulmuştur.^【21】 Bu memurluklar istihbarat toplamak ve zararlı kişilerin ülkeye girişlerini kontrol ederek engellemekle görevlendirilmiştir. Ayrıca II. Şubenin kumandası altında kurulan Askerî Pasaport Şubesiyle yakın iş birliği içinde çalışmıştır.^【22】

Teşkilât-ı Mahsusa adıyla anılan müfrezeler Balkan Savaşları sırasında sahada faaliyet göstermiştir. Bu müfrezeler gayrinizami harp yöntemleri kullanmış ve düzenli askerî birliklerin harekâtını destekleyen görevler yürütmüştür.

Birinci Dünya Savaşı sırasında Teşkilât-ı Mahsusa’nın faaliyet alanı genişlemiştir. Teşkilât, Birleşik Krallık, Rusya ve Fransa’nın hâkimiyeti veya nüfuzu altındaki bölgelerde gayrinizami harp, propaganda ve istihbarat faaliyetleri yürütmüştür.^【23】 Çalışmalar Birleşik Krallık’a karşı Mısır ve çevresinde, Rusya’ya karşı Kafkasya ve Orta Asya’da, Fransa’ya karşı ise Kuzey Afrika’nın bazı bölgelerinde sürdürülmüştür.^【24】

Teşkilât-ı Mahsusa’nın merkez idaresi, bir reisin başkanlık ettiği İdare Heyeti tarafından yönetilmiştir. Teşkilâtın başkanlığını sırasıyla Süleyman Askerî Bey, Halil Bey, Cevat Bey ve Ali Bey Başhamba yürütmüştür.^【25】

Teşkilât-ı Mahsusa’nın yerine daha sonra Umur-i Şarkiye Dairesi oluşturulmuştur. Bu değişiklik yalnızca kurumun adının değiştirilmesinden ibaret olmamış; yeni daire Teşkilât-ı Mahsusa kadrosunun büyük bölümünü devralmış ve gayrinizami harp faaliyetlerini sürdürmüştür.^【26】

Birinci Dünya Savaşı’nın başlamasıyla Erkân-ı Harbiye-i Umumiye II. Şubenin görev alanı genişletilmiştir. Şubenin savaş dönemindeki yapısı “Ecnebi İstihbarat”, “Casusluğun Men’i” ve “Propaganda/Sansür” olmak üzere üç temel faaliyet alanı çevresinde düzenlenmiştir.^【27】

Ecnebi İstihbarat birimi yabancı devletlerin ordularına ilişkin bilgi toplama görevini yürütmüştür. Karşı casusluk faaliyetleri ise Casusluğun Men’i biriminin sorumluluğuna verilmiştir.^【28】

Emniyet-i Umumiye Müdüriyeti ile Jandarma, karşı casusluk faaliyetleri bakımından II. Şubenin emrine verilmiştir. Casus olduğundan şüphelenilen kişilerin takip ve tutuklanması, suçüstü hâlleri dışında, II. Şubenin veya vilayetlerde onun adına görev yapan istihbarat zabitlerinin onayına bağlanmıştır.^【29】

II. Şube, espiyonaj ve karşı casusluk faaliyetlerini yürütmek amacıyla Sivil İstihbarat Heyetini de oluşturmuştur. Bu heyet bünyesinde dışarıdan bilgi toplama ile casusluk faaliyetlerine karşı koyma görevleri birlikte yürütülmüştür.^【30】

Propaganda ve sansür faaliyetleri de II. Şubenin görev alanına alınmıştır. Böylece savaş döneminde yabancı ordular hakkında bilgi toplama, karşı casusluk, propaganda ve sansür görevleri II. Şube bünyesinde ayrı çalışma alanları biçiminde teşkilâtlandırılmıştır.^【31】

Mondros Mütarekesi’nin imzalanmasının ardından Umur-i Şarkiye Dairesinin resmî olarak kapatılması gündeme gelmiştir. Dairenin bazı faaliyetlerinin farklı adlar ve gizli yapılanmalar aracılığıyla sürdürülmesine yönelik girişimler ise Mütareke dönemindeki yeni teşkilâtlanma sürecinin başlangıcını oluşturmuştur.^【32】

Mondros Mütarekesi’nin imzalanmasının ardından İtilaf donanması İstanbul önlerine gelmiş ve asker çıkarmış; böylece şehirde fiilî işgal dönemi başlamıştır.^【33】 İşgal yıllarında Karakol Cemiyeti, İstanbul’da istihbarat ve propaganda faaliyetleri yürütmüş; Anadolu’ya silah, cephane ve personel gönderilmesinde görev almış, semt ve mahalle teşkilâtlarından yararlanmıştır.^【34】

Karakol Cemiyetinin zayıflamasından sonra Felâh Grubu ile İstanbul Müdafaa-i Milliye Teşkilâtı istihbarat ve sevkiyat faaliyetleri yürütmüştür.^【35】 Ankara’nın kuruluşuna önayak olduğu bu yapılar, Erkân-ı Harbiye-i Umumiye II. Şubeye bağlanmıştır.^【36】

Karakol Cemiyetinin kurulmasına Mondros Mütarekesi’nden önceki günlerde karar verilmiş ve kuruluş çalışmalarına Kara Kemal öncülük etmiştir.^【37】 Kara Kemal’in Ocak 1919’da tutuklanmasının ardından cemiyetin en etkin yöneticisi Kara Vasıf olmuştur.^【38】

Cemiyetin nizamnamesinde vilayet, müstakil sancak, kaza, nahiye ve köy düzeyinde teşkilâtlanması öngörülmüştür.^【39】 Karakol Cemiyeti, amaçları doğrultusunda silahlı mücadele, istihbarat ve propaganda faaliyetlerini benimsemiştir.^【40】 Cemiyet, 1919 yazından itibaren Anadolu’daki harekete destek vermiş ve bu hareketin İstanbul teşkilâtı olarak çalışmaya başlamıştır.^【41】

Karakol Cemiyetinin nizamname ve talimatnamelerini ordu mensuplarına dağıtması, Mustafa Kemal Paşa ile ilk uyuşmazlığın ortaya çıkmasına neden olmuştur.^【42】 Cemiyetin Heyet-i Temsiliyenin bilgisi dışında Baha Sait’i Bakü’ye göndererek Bolşeviklerle anlaşması da taraflar arasındaki uyuşmazlığı artırmıştır.^【43】 Buna rağmen Heyet-i Temsiliye, cemiyeti Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyetlerinin İstanbul teşkilâtı olarak değerlendirmiş ve faaliyetlerinden yararlanmıştır.^【44】

Nizameddin adlı kişi, Göz Doktoru Esat Paşa’nın çevresinden edindiği bilgileri İngiliz istihbaratıyla bağlantılı Miraceddin’e aktarmıştır.^【45】 Bu yolla Karakol Cemiyetinin teşkilâtı ile Esat Paşa’nın evine girip çıkan sivil ve askerî kişiler İngiliz istihbaratı tarafından öğrenilmiştir.^【46】 İstanbul’un 16 Mart 1920’de işgal edilmesinin ardından cemiyetin yöneticileri yakalanarak Malta’ya gönderilmiş ve Karakol Cemiyeti ağır bir darbe almıştır.^【47】

Yüzbaşı Emin Ali Bey, Kara Vasıf’tan aldığı cemiyet mührü ve şifre anahtarıyla Karakol Cemiyetini yeniden faaliyete geçirmeye çalışmış; ancak takip altında bulunması nedeniyle bu girişimi tamamlayamamıştır.^【48】 Mühür ve şifre anahtarı daha sonra Hüsamettin Bey’e, onun tutuklanmasının ardından ise Rana Hanım aracılığıyla Muğlalı Mustafa Bey’e geçmiştir.^【49】 Muğlalı Mustafa Bey, Ekim 1920’de Karakol Cemiyetini Zabitan Grubuna dönüştürerek faaliyete başlamıştır.^【50】

Daha sonra İstanbul Müdafaa-i Milliye Teşkilâtına bağlı M. M. Grubu, Zabitan Grubu adıyla faaliyet gösteren Karakol Cemiyetinin Topkapı ve Şehremini teşkilâtlarını devralmıştır.^【51】 Müsellah Müdafaa-i Milliye Grubu ise cemiyetin İstanbul’daki diğer semt ve mahalle teşkilâtlarının büyük bölümünü bünyesine katmıştır.^【52】

Askerî Polis Teşkilâtı, Temmuz 1920’nin ortalarında merkezi Eskişehir olmak üzere Garp Cephesi Komutanlığına bağlı biçimde kurulmuştur. Ayn-Pe/P veya P Teşkilâtı adlarıyla anılan yapı, savaş bölgelerinde karşı casusluk faaliyeti yürütmek üzere oluşturulmuştur.^【53】

Teşkilât; ordu içinde ve cephe gerisinde casusluk ve propaganda faaliyetlerinin gizli yapılanmalara ve karışıklıklara yol açmasını önlemek, bunlara karşı tedbir almak ve düşman bölgelerine gönderilecek kişileri temin etmekle görevlendirilmiştir. Bu yönüyle genel güvenlik ve istihbarat faaliyetlerine yardımcı bir birim olarak düzenlenmiştir.^【54】

^{İstiklal Harbi’nin şiddetle devam ettiği günlerde yeraltı örgütü Karakol’a hulul ederek kapanmasında rol oynayan, Kemalistlere ve Mustafa Kemal Paşa’ya yaklaşmayı başaran, ancak sonunda Hint asıllı bir İngiliz casusu olduğu tespit edilen Mustafa Sagir hakkındaki 1921 tarihli belge. (}MİT⁾

15 Kasım 1920 tarihli düzenlemeyle Garp Cephesi’nin yanı sıra Kastamonu ve Bolu bölgelerinde de P Teşkilâtı kurulması kararlaştırılmıştır. Cepheler ile kolordu ve eş değerdeki bölge komutanlıklarının istihbarat birimlerinde P merkezleri oluşturulmuş; sahadaki teşkilâtlar, Erkân-ı Harbiye-i Umumiye II. Şubeye bağlı P kısmına bağlanmıştır.^【55】

Teşkilât, gizlilik kurallarına uymadığı ve personelinin yetki alanını aştığı gerekçeleriyle eleştirilmiştir. Beklenen sonucun alınamaması üzerine kaldırılmış ve yerine 1 Nisan 1921’de Tetkik Heyeti Amirlikleri kurulmuştur.^【56】

Askerî Polis Teşkilâtından beklenen sonucun alınamaması, gizlilik kurallarına uyulmaması ve personelin yetki alanı dışına çıkması üzerine teşkilât kaldırılmış; yerine 1 Nisan 1921’de Tetkik Heyeti Amirlikleri kurulmuştur.^【57】 Yeni yapı, Askerî Polis Teşkilâtından kalan bazı şubelerin kapatılması, bazılarının sınıf ve derecelerinin değiştirilmesi ve bazı personelin görevden çıkarılmasıyla oluşturulmuştur.^【58】

Tetkik Heyeti Amirlikleri ağırlıklı olarak Batı Cephesi’nde faaliyet göstermiştir.^【59】 Birimlerin faaliyet dönemi 1 Nisan 1921-22 Haziran 1922 olarak gösterilmektedir.^【60】 Kapatılmasının ardından polis kökenli personelin bir bölümü Emniyet Teşkilâtına, subaylar askerî birliklerine gönderilmiş; sivil personelin görevine son verilmiştir.^【61】 Savaş bölgelerindeki karşı casusluk görevi bundan sonra ordu istihbarat şubeleri tarafından yürütülmüştür.^【62】

Felâh Grubu, 31 Ağustos 1921-4 Ekim 1923 tarihleri arasında faaliyet göstermiştir.^【63】 Beş şubeli bir yapıya sahip olan grup, kuruluşundan bir süre sonra Erkân-ı Harbiye-i Umumiye II. Şubeye bağlanmıştır.^【64】

Grup, İngiliz istihbaratı ile Damat Ferit Paşa döneminde istihbarat hizmetlerinde kullanılan kişilerin belirlenmesine yönelik çalışmalar yürütmüştür.^【65】 İstanbul’da kurulan telsiz dinleme ve kestirme merkezlerinden özellikle sevkiyat faaliyetlerinde yararlanmıştır.^【66】

Felâh Grubu, Anadolu’ya mühimmat ve personel gönderilmesinde görev almış; İmalât-ı Harbiye ve Muavenet-i Bahriye gruplarının Mayıs 1921’de kendisine katılmasıyla sevkiyat faaliyetlerini sürdürmüştür.^【67】 Grup, İtilaf kuvvetlerinin İstanbul’dan ayrılması ve III. Kolordu Komutanı Şükrü Naili Paşa’nın şehri teslim almasının ardından Ekim 1923’te kapatılmıştır.^【68】

İstanbul Müdafaa-i Milliye Teşkilâtı, Ankara’nın girişimiyle kurulmuş ve Erkân-ı Harbiye-i Umumiye II. Şubeye bağlanmıştır.^【69】 Teşkilâtın istihbarat ve sevkiyat birimi M.M. Grubu, silahlı direniş birimi ise Müsellah Müdafaa-i Milliye Grubu olarak adlandırılmıştır.^【70】

M.M. Grubu, Zabitan Grubu adıyla faaliyetini sürdüren Karakol Cemiyetinin Topkapı ve Şehremini teşkilâtlarını; Müsellah Müdafaa-i Milliye Grubu ise cemiyetin İstanbul’daki diğer semt ve mahalle teşkilâtlarının büyük bölümünü devralmıştır.^【71】

M.M. Grubu, 1921 yazından itibaren başka istihbarat servislerine yerleştirdiği kişiler aracılığıyla bilgi toplamıştır.^【72】 İngiliz istihbaratı içine yerleştirilen kişilerden İngilizlerin niyetleri, planları ve istihbarat sistemi hakkında bilgi elde edilmiştir.^【73】

Grup, İngilizler adına çalışan yabancı casusların belirlenmesine yönelik faaliyetler yürütmüştür.^【74】 İngilizler için çalışan Osmanlı vatandaşları da tespit edilmiş; bu kişilerden bazıları kullanılmış, bazılarının ise Anadolu adına çalıştığı izlenimi oluşturularak İngilizler tarafından kullanılmaları engellenmiştir.^【75】 İstanbul Müdafaa-i Milliye Teşkilâtı, İtilaf kuvvetlerinin şehirden ayrılmasının ardından Ekim 1923’te kapatılmıştır.^【76】

İcra Vekilleri Heyetinin 3 Mayıs 1920’de oluşturulmasının ardından Erkân-ı Harbiye-i Umumiye bünyesinde II. Şube, İstihbarat Şubesi adıyla yeniden kurulmuştur.^【77】 Şubenin görevlerinin belirli bir düzene kavuşması ve teşkilâtlanmasının tamamlanması 1920 yılının sonbaharında gerçekleşmiştir.^【78】

Batı, Doğu ve Güney cepheleriyle bunlara bağlı birliklerde istihbarat birimleri bulunmaktaydı.^【79】 Garp Cephesi Komutanlığına bağlı istihbarat heyetleri, kolordu istihbarat birimleri tarafından yönetiliyor; muhabere istihbaratı ve harekât bölgelerinde karşı casusluk görevleri yürütüyordu.^【80】 Savaş ilerledikçe işgal altındaki bölgelerdeki haber alma merkezlerinin sayısı artırılmış ve bazı bölgelerde istihbarat subaylıkları kurulmuştur.^【81】

Ankara’da oluşturulan askerî istihbarat yapıları, Millî Mücadele sırasında faaliyet gösteren gizli grupların denetlenmesinde merkezî görev üstlenmiştir.^【82】 Felâh Grubu ile İstanbul Müdafaa-i Milliye Teşkilâtı, İtilaf kuvvetlerinin İstanbul’dan ayrılmasının ve şehrin Türk kuvvetlerine teslim edilmesinin ardından Ekim 1923’te kapatılmıştır.^【83】 Cumhuriyet dönemine, Ankara’nın savaş sırasında oluşturduğu kurumsal askerî istihbarat yapıları devretmiştir.^【84】

5. Ordu Komutan Vekili, 20 Aralık 1924’te Erkân-ı Harbiye-i Umumiye Riyasetine gönderdiği yazıda, istihbarat ve karşı tedbir faaliyetlerinin askerî ve mülkî makamlarca istenilen biçimde yürütülemediğini bildirmiştir.^【85】 Nasturi Ayaklanması, Şeyh Sait İsyanı, Musul meselesi ve İtalya’ya ilişkin güvenlik kaygıları, mevcut istihbarat yapısının yetersizliğini ortaya çıkarmıştır.^【86】

Emniyet-i Umumiye Istıtlaat Müdüriyeti tarafından 1925’te hazırlanan ve İtalya’nın Anadolu’yu işgal etmeye hazırlandığı yönünde bilgiler içeren raporun doğru olmadığı anlaşılmıştır.^【87】 Bu gelişme, güvenilir bilgi toplama ve değerlendirme ihtiyacını gündeme getirmiştir.^【88】

Erkân-ı Harbiye-i Umumiye, Dahiliye Vekâleti ve Hariciye Vekâleti gibi resmî kurumların yürüttüğü faaliyetler, gizli ve örtülü istihbarat ihtiyaçlarını karşılamakta yetersiz görülmüştür.^【89】 Bu nedenle müstakil bir istihbarat teşkilâtının kurulmasına karar verilmiştir.^【90】 Yeni teşkilâtın hem dış gelişmelerle hem de iç güvenlik meseleleriyle ilgilenmesi öngörülmüştür.^【91】 Kuruluş çalışmalarında teşkilâtın öz kaynaklarla mı, yabancı bir modelden yararlanılarak mı veya her iki yöntemin birlikte kullanılmasıyla mı oluşturulacağı ele alınmıştır.^【92】

Millî Emniyet Hizmetinin kuruluş çalışmaları 1925 yılının son çeyreğinde başlamıştır.^【93】 Hazırlıkların ilk aşamasında yerli personel ve tecrübelerden yararlanılması ile yabancı bir istihbarat modelinin kullanılması seçenekleri değerlendirilmiştir.^【94】

Millî Mücadele dönemindeki Felâh Grubunda görev yapan bazı kişiler Cumhuriyet dönemindeki askerî istihbarat yapılarında ve daha sonra Millî Emniyet Hizmeti bünyesinde görevlendirilmiştir.^【95】 Teşkilât modelinin hazırlanmasında dış kaynak olarak Almanya ile çalışılması kararlaştırılmıştır.^【96】

Alman askerî uzmanların Türkiye’ye gelişi 1925 yılının başlarında başlamıştır.^【97】 Almanya ile istihbarat alanındaki temasları yürütme görevi Tümgeneral Naci İldeniz’e verilmiş, İldeniz Alman istihbaratçı Walter Nicolai ile görüşmüştür.^【98】 Nicolai ile ilk temas 1925 yılının sonbaharında kurulmuştur.^【99】 Ocak 1926’nın sonunda Ankara’ya gelen Nicolai ile aynı yılın sonbaharına kadar geçerli bir sözleşme yapılmıştır.^【100】

Eğitimlerin Almanya’daki bölümü 16 Haziran 1926’da başlamıştır.^【101】 Eğitime Şükrü Âli Ögel, Hüseyin Rahmi Apak, Hasan Reşit Tankut, Kemal Güçsav ve Hariciye Vekâletinden bir memur katılmıştır.^【102】 Programda istihbarat, karşı casusluk, propaganda, askerî istihbarat, fotoğraf, gizli yazı, gizli mürekkep, pasaport ve benzeri teknik konular ele alınmıştır.^【103】

Almanya’daki eğitim 5 Temmuz 1926’da sona ermiş ve heyet 10 Temmuz’da Türkiye’ye dönmüştür.^【104】 Nicolai, eylül ortasından kasım ortasına kadar İstanbul ve Ankara’da 12 subay ve memura eğitim vermiştir.^【105】 Kasım 1926’nın ikinci yarısında teşkilâtın nizamnameleri hazırlanmış; Nicolai’ın dış istihbarata ilişkin taahhütlerini yerine getirmemesi üzerine kendisiyle yürütülen çalışma sona erdirilmiştir.^【106】

İcra Vekilleri Heyeti, 19 Aralık 1926 tarihli ve 4507 numaralı gizli kararnameyle Millî Emniyet Hizmeti Riyasetini kurmuştur.^【107】 Kararnamede teşkilâtın “devletin emniyet ve müdafaası için mahrem olarak” oluşturulmasına karar verilmiştir.^【108】

Millî Emniyet Hizmeti doğrudan Başvekâlete bağlanmıştır.^【109】 Teşkilât, Millî Müdafaa, Hariciye ve Dahiliye vekâletleriyle birlikte çalışmakla beraber bu vekâletlerden herhangi birinin bünyesinde yer almamıştır.^【110】

Şükrü Âli Ögel, 25 Aralık 1926 tarihli Hükûmet Kararnamesiyle Millî Emniyet Hizmeti Reisliğine atanmıştır.^【111】 Başvekâlete bağlı olarak kurulan Millî Emniyet Hizmeti, Millî İstihbarat Teşkilâtının kurumsal öncülüdür.^【112】

1925 yılının son çeyreğinden itibaren kuruluş çalışmaları yürütülen Millî Emniyet Hizmeti, 6 Ocak 1927’de hizmete başlamıştır.^【113】 Kuruluş sürecinin ilk yılı hazırlık dönemi olarak değerlendirilmiş ve teşkilâtın kuruluş tarihi 6 Ocak 1927 olarak kabul edilmiştir.^【114】

MİT’in kuruluş yıl dönümü, Millî Emniyet Hizmetinin hizmete başladığı 6 Ocak tarihi esas alınarak belirlenmektedir.^【115】 Böylece 19 Aralık 1926 tarihli kuruluş kararını, 25 Aralık’taki reis ataması ve 6 Ocak 1927’deki faaliyete başlama aşaması izlemiştir.^【116】

Millî Emniyet Hizmeti; İstihbarat, Müdafaa, Propaganda ve Teknik Destek adlı dört ana şubeden oluşacak biçimde teşkilâtlandırılmıştır.^【117】 Kurumda dikey hiyerarşiye ve bölümlendirme esasına dayalı bir çalışma düzeni kurulmuştur.^【118】

Merkez teşkilâtı, yurt içinde oluşturulan sekiz mıntıka amirliğiyle desteklenmiştir.^【119】 Adana, Diyarbakır, İstanbul, İzmir ve Kars’ta A ve B amirlikleri birlikte kurulmuştur.^【120】 Ankara, Antalya ve Samsun’da ise yalnızca B Amirliği oluşturulmuştur.^【121】 Mıntıkalarda C ve D şubelerine ait temsilcilikler kurulmamıştır.^【122】

Yurt dışında Şimal Merkezi Viyana’da, Cenup Merkezi Kahire’de ve Şark Merkezi Tahran’da oluşturulmuştur.^【123】

A Şubesi, Millî Emniyet Hizmetinin istihbarat birimi olarak kurulmuş ve başına Erkân-ı Harp Binbaşısı Mehmet Nuri Ergöz getirilmiştir.^【124】 Şube askerî bilgilerin yanında siyasî ve iktisadî haberler toplamakla görevlendirilmiştir.^【125】

A Şubesinin görevleri arasında mıntıkalarda karşı casusluk için gerekli bilgilerin toplanması da yer almıştır.^【126】 Şube personeli askerlerden oluşturulmuş ve yabancı ülkelerde, Hariciye Vekâleti memurları ile askerî ataşelerin resmî yollarla elde edemediği bilgileri toplamakla görevlendirilmiştir.^【127】

B Şubesi, iç güvenlik ve karşı casusluk faaliyetlerinden sorumlu müdafaa birimi olarak oluşturulmuştur.^【128】 Şubenin başına Jandarma Yarbay Kemal Acar getirilmiştir.^【129】

Müdafaa görevlileri ilk dönemde “Asayiş Müşaviri”, daha sonra “Müdafaa Amiri” ve “Emniyet Müfettişi” ünvanlarıyla anılmıştır.^【130】 Görev ve yetkilerin başlangıçta açık biçimde belirlenmemesi, Emniyet Müfettişleri ile Dahiliye Vekâletine bağlı Emniyet-i Umumiye Müdüriyeti arasında idarî sorunlara neden olmuştur.^【131】

C Şubesi, propaganda faaliyetlerini yürütmek üzere kurulmuş ve başına Hariciye Vekâletinden Muhittin Raşit Bey getirilmiştir.^【132】 Dış propaganda tasarılarının Hariciye Vekâleti tarafından hazırlanması, Millî Emniyet Hizmeti personelinin ise bu tasarılara öneriler sunması öngörülmüştür.^【133】

Dahili propaganda ve karşı propaganda faaliyetleri Hariciye Vekâletinden bağımsız olarak yürütülmüştür.^【134】 Hükûmet ile Teşkilât arasında düzenli bir iletişim mekanizması kurulamaması üzerine C Şubesi kısa süre sonra tasfiye edilmiştir.^【135】

D Şubesi, teknik destek faaliyetlerinden sorumlu olarak kurulmuş ve başına Erkân-ı Harp Binbaşısı Şahap Gürler getirilmiştir.^【136】 Şube; zarfların açılıp kapatılması, mühür taklidi, şua muayenesi, gizli mürekkep hazırlanması ve gizli yazıların çözülmesine yönelik teknik çalışmalar yürütmüştür.^【137】

Anahtar kalıbı çıkarma, anahtar hazırlama ve kilit açma işleri de D Şubesinin görevleri arasında yer almıştır.^【138】 Şifre oluşturma, şifreleme, şifre çözme, kriptografi ve tercüme faaliyetleri de bu şube bünyesinde toplanmıştır.^【139】

Harp Okulu mezunu Şükrü Âli Ögel, 13 Ağustos 1909’da teğmen olarak orduya katılmış; Millî Mücadele sırasında Batı Cephesi Kurmay Heyetinde ve 1925-1926 yıllarında Boğazlar Komisyonunda görev yapmıştır.^【140】 Millî Emniyet Hizmetinin kuruluş çalışmalarını yönlendiren Ögel, 25 Aralık 1926’da teşkilâtın ilk reisi olarak atanmıştır.^【141】

Ögel, 3 Ağustos 1928’de kurmay albaylığa yükselmiş ve 22 Aralık 1936’da Reislik görevi üzerinde kalmak üzere Türk Silahlı Kuvvetlerinden emekli olmuştur.^【142】 25 Mayıs 1937’de İstanbul milletvekili seçilmiş ve 7 Temmuz 1941’e kadar milletvekilliğiyle Millî Emniyet Hizmeti Reisliğini birlikte yürütmüştür.^【143】 Fransızca ve Rusça bilen Ögel, Başbakan Refik Saydam ile yaşadığı prensip anlaşmazlığının ardından 7 Temmuz 1941’de Reislikten istifa etmiş; yerine 1 Ağustos 1941’de Mehmet Naci Perkel atanmıştır.^【144】

Millî Emniyet Hizmetinde kurum içi hizmetlerde kullanılmak üzere eğitim materyallerinin hazırlanmasına 1928’de başlanmıştır.^【145】 Ecnebilerin İstihbarat Telakkisi, Kriptografya, İstihbarat Ajanlarına Rehber, Hatıralar, Gizli Anlaşmalar ve Propaganda adlı altı kitaptan oluşan külliyat, 1929 yılının son çeyreğinde tamamlanmıştır.^【146】

Kriptografya adlı kitap gizli yazı ve şifreleme konularını içerirken İstihbarat Ajanlarına Rehber, yabancı istihbarat okullarındaki eğitimlerden alınan bazı konulara yer vermiştir.^【147】

Millî Emniyet Hizmeti uzmanları, 1929’dan itibaren Teşkilâtın topladığı bilgiler üzerinden ülke etütleri hazırlamıştır.187 Bu çalışmalarda incelenen ülkelerin siyasî, iktisadî, mali, askerî, coğrafi ve etnik özelliklerine ilişkin bilgi ve analizler bir araya getirilmiştir.^【148】

Millî Emniyet Hizmeti, İkinci Dünya Savaşı’na kadar Türkiye’nin çevresindeki tehditlerin yanı sıra İngiltere ve Fransa’nın bölgesel faaliyetleriyle de ilgilenmiştir.^【149】 Dış istihbarat görevleri, askerî bilgilerin yanında siyasî ve iktisadî haberleri de toplayan İstihbarat Şubesi tarafından yürütülmüştür.

Millî Emniyet Hizmetinin güvenlik istihbaratı ve karşı casusluk faaliyetleri Müdafaa Şubesi tarafından yürütülmüştür. Şube, yabancı istihbarat faaliyetlerinin önlenmesi amacıyla Emniyet-i Umumiye Müdüriyeti ve taşradaki emniyet birimleriyle iş birliği yapmıştır.^【150】

Müdafaa görevlileri ilk dönemde “Asayiş Müşaviri”, daha sonra “Müdafaa Amiri” ve “Emniyet Müfettişi” ünvanlarını kullanmıştır.^【151】

Millî Emniyet Hizmeti, Hatay meselesini kuruluşundan itibaren takip etmiş ve Fransa’nın 1936’da Suriye’ye bağımsızlık verme kararının ardından bölgeye yönelik faaliyetlerini artırmıştır.^【152】 Fransa ile yapılan diplomatik görüşmeler sırasında Fransız yönetiminin Hatay konusunda hangi noktaya kadar taviz verebileceğine ilişkin bilgi elde edilmiştir.^【153】

Hatay’ın Türkiye’ye katılma süreci 23 Temmuz 1939’da tamamlanmıştır.^【154】

Millî Emniyet Hizmeti, İkinci Dünya Savaşı sırasında Türkiye’de faaliyet gösteren yaklaşık yirmi yabancı istihbarat servisiyle mücadele etmiştir.^【155】 Bu dönemde İngiliz ve Alman servisleriyle zaman zaman iş birliği yapılmış, zaman zaman bu servislerin faaliyetlerine karşı çalışılmıştır.^【156】

^{Almanya’nın İzmir Konsolosluğu’nda çalışan Türk tercümanın yürüttüğü propaganda faaliyetlerine ilişkin olarak İzmir Merkez Amirliği’nden MAH Başkanlığı’na 07 Mayıs 1942’de gönderilen yazı. (}MİT⁾

İkinci Dünya Savaşı yıllarında İngiliz ve Alman istihbarat servisleri, Millî Emniyet Hizmetinin başlıca çalışma alanları arasında yer almıştır.^【157】 Teşkilât, iki servisin Türkiye’deki faaliyetlerini takip etmiş; belirli dönemlerde bu servislerle iş birliği yapmış ve onları birbirlerine karşı kullanmıştır.

Türk-İngiliz Güvenlik Bürosu Kasım 1940’ta kurulmuştur.^【158】 Belgelerde “Bimak Müessesesi” adıyla geçen bu yapı, Millî Emniyet Hizmetinin yabancı bir istihbarat servisiyle kurduğu ilk kurumsal iş birliği olmuştur.^【159】

Büronun faaliyetleri büyük ölçüde Alman Silahlı Kuvvetlerinin istihbarat servisi Abwehr’e karşı yürütülmüştür.^【160】 Millî Emniyet Hizmeti mensupları büroyu İngiliz istihbaratı hakkında bilgi elde etmek amacıyla da kullanmıştır.

Millî Emniyet Hizmeti, Almanya’nın Türkiye’ye yönelik planlarını belirlemek ve etkisiz hâle getirmek amacıyla çeşitli operasyonlar yürütmüştür. Teşkilât, bazı faaliyetlerde Alman istihbarat unsurlarıyla da kontrollü iş birliği kurmuştur.

Abwehr ajanı Wilhelm Hamburger üzerinden yürütülen çalışmayla Almanya’nın Türkiye ve Orta Doğu’ya ilişkin temasları, görüşmeleri ve planları hakkında bilgi elde edilmiştir.^【161】

^{İranlı siyasetçi ve Şii din adamı Ayetullah HUMMEYNİ’nin 4 Kasım 1964–5 Ekim 1965 tarihleri arasında MİT’in gözetiminde Türkiye’de ikameti kapsamında Millî Emniyet Hizmeti Reisi Ziya SELIŞIK imzasıyla İstanbul Merkez Şefliği’ne 11 Kasım 1964’te gönderilen yazı. (}MİT⁾

Soğuk Savaş’ın başlaması ve Türkiye’nin Batı ittifakıyla yakınlaşması, istihbarat alanındaki iş birliklerinin genişlemesine yol açmıştır. NATO ülkelerinin istihbarat birimleri, Sovyetler Birliği ve Doğu Bloku ülkelerine yönelik bilgi toplama faaliyetlerinde bulunmuştur.

1954’te imzalanan Kuvvetler Statüsü Sözleşmesi çerçevesinde Amerika Birleşik Devletleri Türkiye’de sinyal istihbaratı ağı kurmaya başlamıştır.^【162】 Millî Emniyet Hizmeti personeli 1955’te CIA’den eğitim almak üzere Amerika Birleşik Devletleri’ne gönderilmiştir.^【163】

Millî Emniyet Hizmeti, Doğu Bloku ülkelerindeki uranyum madenleri ve üretim faaliyetleri hakkında bilgi toplamıştır.^【164】 Aralık 1950’de Macaristan’da tahrip edilen bazı madenlerin gerçek uranyum ocakları olmadığı, asıl uranyum madenlerinde daha önce denenmiş ve güvenilir personelin çalıştırıldığı tespit edilmiştir.^【165】 Benzer özelliklere sahip madenlerin Polonya’da da bulunduğu değerlendirilmiştir.^【166】

Teşkilâtın üzerinde yoğunlaştığı alanlardan biri Bulgaristan’daki Buhovo uranyum madenleri olmuştur.^【167】 Hazırlanan etütlerde maden kuyuları, binalar, uranyum arama ve ayırma cihazları, çalışanların sayısı, üretim kapasitesi ve tasfiye tesisleri hakkında bilgiler yer almıştır.^【168】

Doğu Bloku’nun uranyum faaliyetlerine ilişkin bilgiler Batı ittifakındaki muhataplarla paylaşılmıştır.^【169】

Sovyet askerî istihbarat servisi GRU mensubu Nikolay İyoçenko, 26 Ocak 1956’da Sovyetler Birliği’nin Ankara Büyükelçiliğinde askerî ataşe yardımcısı sıfatıyla göreve başlamıştır.^【170】 İyoçenko, Teğmen Feyzullah Mamık’tan Türk ordusuna ait gizli askerî belge ve bilgiler talep etmiştir.^【171】

Mamık’ın durumu Millî Emniyet Hizmetine bildirmesi üzerine temas kontrollü biçimde sürdürülmüştür.^【172】 İyoçenko, 10 Mayıs 1956’da Ankara’nın Maltepe semtinde belge teslimi sırasında gerçekleştirilen suçüstü operasyonuyla yakalanmıştır.^【173】

Tutanakla serbest bırakılan İyoçenko, istenmeyen kişi ilan edilmiş ve 18 Mayıs 1956’da Türkiye’den ayrılmıştır.^【174】 Operasyon, GRU’nun Türkiye’deki faaliyetlerine yönelik bir karşı casusluk çalışması olarak yürütülmüştür.^【175】

1961’den itibaren yürütülen incelemelerde Millî Emniyet Hizmetinin koordinasyon, analiz, hukukî dayanak ve teşkilâtlanma alanlarında eksiklikleri bulunduğu tespit edilmiştir.^【176】 Bu eksikliklerin giderilmesi amacıyla hazırlanan 644 sayılı Millî İstihbarat Kanunu Tasarısı 8 Mayıs 1963’te Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulmuştur.^【177】

Tasarı 6 Temmuz 1965’te kabul edilmiş, 644 sayılı Millî İstihbarat Teşkilâtı Kanunu 22 Temmuz 1965’te yürürlüğe girmiştir.^【178】 Kanunun yürürlüğe girmesiyle Başbakanlığa bağlı Millî İstihbarat Teşkilâtı kurulmuş ve Millî Emniyet Hizmeti dönemi sona ermiştir.^【179】

644 sayılı Millî İstihbarat Teşkilâtı Kanunu, Türkiye Büyük Millet Meclisindeki görüşmelerin ardından 6 Temmuz 1965’te kabul edilmiştir. Kanun 22 Temmuz 1965’te yürürlüğe girmiş ve Başbakanlığa bağlı Millî İstihbarat Teşkilâtı resmen kurulmuştur.

Kanun, devlet istihbaratının üretilmesi, değerlendirilmesi ve ilgili makamlara aktarılmasına ilişkin görevleri hukukî bir çerçeveye bağlamıştır. İstihbarat faaliyetleri yürüten kamu kurumları arasındaki koordinasyonun sağlanması da MİT’in görevleri arasında düzenlenmiştir.

644 sayılı Kanun uyarınca MİT; millî güvenlikle ilgili siyasî, askerî, iktisadî, ticari, mali, sınai, bilimsel, teknik, biyografik ve psikolojik istihbaratı devlet çapında üretmekle görevlendirilmiştir. Üretilen istihbaratın Başbakana, Millî Güvenlik Kuruluna ve gerekli resmî makamlara ulaştırılması öngörülmüştür.

Millî İstihbarat Teşkilâtının kurulmasıyla Millî Emniyet Hizmetinin personeli, kurum içi birikimi, arşivi ve çalışma alanları yeni teşkilât yapısına aktarılmıştır. Bu dönüşüm yalnızca kurum adının değiştirilmesiyle sınırlı kalmamış; istihbaratın üretimi, analizi ve koordinasyonu daha geniş bir merkezî teşkilât içinde düzenlenmiştir.

Millî Emniyet Hizmeti Riyaseti dönemindeki “reislik” yönetimi yerine MİT Müsteşarlığı oluşturulmuştur. Teşkilâtın en üst yöneticisi olan müsteşar, kurumun çalışmalarını yönetmek ve farklı birimler arasındaki koordinasyonu sağlamakla görevlendirilmiştir.

644 sayılı Kanun döneminde MİT, Başbakanlığa bağlı bir kuruluş olarak teşkilâtlandırılmıştır. Teşkilâtın ilk yapısında Millî Emniyet Hizmetleri Başkanlığı, İstihbarat Başkanlığı, Psikolojik Savunma Başkanlığı, İdarî İşler Başkanlığı, Teftiş Kurulu Başkanlığı ve Hukuk Müşavirliği yer almıştır.

Millî Emniyet Hizmetleri Başkanlığı, önceki dönemde yürütülen güvenlik istihbaratı ve istihbarata karşı koyma görevlerini yeni teşkilât içinde sürdürmüştür. İstihbarat Başkanlığı, dış gelişmelere ve devletin güvenlik ihtiyaçlarına ilişkin haberlerin toplanması ile değerlendirilmesinden sorumlu olmuştur. Psikolojik Savunma Başkanlığı ise psikolojik savunma ve propaganda alanındaki faaliyetleri yürütmüştür.

İdarî İşler Başkanlığı teşkilâtın personel, maliye, lojistik ve diğer destek hizmetlerini yerine getirmiş; Teftiş Kurulu Başkanlığı kurum içi denetim görevlerini üstlenmiştir. Hukuk Müşavirliği, teşkilât faaliyetlerinin hukukî boyutları ve mevzuat işlemleriyle ilgilenmiştir.

Avni Kantan, 14 Temmuz 1965’te vekâleten MİT Müsteşarlığına atanmıştır.^【180】 Kantan daha önce Millî Emniyet Hizmeti bünyesinde yöneticilik yapmış ve yurt dışında görev almıştır.

Mehmet Fuat Doğu, 1 Mart 1966’da MAH Başkanlığı görevine getirilmiş, 9 Şubat 1967’de MİT Müsteşarı olarak atanmıştır. Doğu’nun görev döneminde Millî Emniyet Hizmetinden devralınan yapının 644 sayılı Kanun uyarınca oluşturulan yeni başkanlık ve birimlerle birlikte işletilmesine yönelik düzenlemeler yürütülmüştür.

MİT’in ilk dönemindeki yönetici kadrolarında daha önce askerî istihbarat, askerî ataşelik, birlik komutanlığı veya Millî Emniyet Hizmeti görevlerinde bulunmuş kişiler yer almıştır.

Millî Emniyet Hizmeti ve MİT’in Ankara’daki birimleri uzun süre farklı semtlerdeki kamu binaları, kiralık yapılar ve konutlarda faaliyet göstermiştir. Teşkilâtın genişlemesi sonucunda yalnızca Ankara’da kullanılan bina sayısı yirmiyi aşmıştır. Bazı MAH ve MİT birimleri 1964-1970 yılları arasında Kara Harp Okulu binasını da geçici hizmet yeri olarak kullanmıştır.

1965’te MİT’in kurulmasından sonra dağınık durumdaki birimlerin tek yerleşkede toplanması amacıyla yeni bir hizmet alanı arayışına başlanmıştır. Elektronik Kontrol Başkanlığı için tesis kurulması amacıyla incelenen Ankara Yenimahalle’deki geniş bir arazi 1966’da MİT Müsteşarlığına tahsis edilmiştir.

Arazinin yalnızca Elektronik Kontrol Başkanlığı için kullanılmasından vazgeçilmiş ve MİT Müsteşarlığına ait farklı birimlerin yer alacağı kapsamlı bir yerleşke kurulmasına karar verilmiştir. Yenimahalle yerleşkesinin yapımına 1968’de başlanmıştır.

İnşaat 1974’te büyük ölçüde tamamlanmış ve Ankara’nın farklı bölgelerinde bulunan birimler aşamalı biçimde yerleşkeye taşınmıştır. Bazı alanlardaki yapım çalışmalarının tamamlanması 1978’e kadar sürmüştür. Ankara’daki bütün birimlerin Yenimahalle yerleşkesinde toplanması ise 1980’lerin ortalarında tamamlanmıştır.

MİT’in 1965-1983 yılları arasındaki hukukî ve kurumsal yapısı 644 sayılı Millî İstihbarat Teşkilâtı Kanunu çerçevesinde şekillenmiştir. Kanun, MİT’i Başbakanlığa bağlı bir teşkilât olarak düzenlemiş ve devlet istihbaratının merkezî biçimde üretilmesi ile koordine edilmesini kuruma vermiştir.

644 sayılı Kanun, Millî Emniyet Hizmeti döneminde idarî karar ve talimatlarla yürütülen faaliyetleri kanunî bir zemine taşımıştır. Bu kanun 2937 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesine kadar MİT’in temel kuruluş kanunu olarak uygulanmıştır.^【181】

2937 sayılı Devlet İstihbarat Hizmetleri ve Millî İstihbarat Teşkilâtı Kanunu 1 Kasım 1983’te kabul edilmiş ve 3 Kasım 1983 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.^【182】 Kanun 1 Ocak 1984’te yürürlüğe girmiştir.^【183】

Kanunun amacı, devlet istihbaratının üretilmesi ve kullanılması ile MİT’in kuruluş, görev ve faaliyetlerine ilişkin esas ve usulleri düzenlemek olarak belirlenmiştir.^【184】 Kanunda “MİT mensubu”, kanun veya ilgili yönetmeliklerdeki görevleri yerine getiren MİT personeli ile diğer görevlileri kapsayan bir kavram olarak tanımlanmıştır.^【185】

“MİT personeli” kavramı ise teşkilât kadrosundaki memurları, Türk Silahlı Kuvvetleri kadrolarında bulunup MİT’te görevlendirilenleri ve teşkilâtta çalıştırılan sözleşmeli personeli kapsamaktadır.^【186】

2937 sayılı Kanun’la birlikte Başbakanlık makamına bağlı bulunan MİT doğrudan Başbakana bağlanmıştır.^【187】 Yeni düzenleme, teşkilâtın bağlılığı, görevleri, personel yapısı, yetkileri, mali hükümleri ve diğer kamu kurumlarıyla ilişkilerini yeniden düzenlemiştir.^【188】

MİT Müsteşarlığı bünyesindeki Millî Emniyet Hizmetleri Başkanlığı kaldırılmıştır.^【189】 Bu başkanlığın görevleri İç İstihbarat Başkanlığı ve Dış İstihbarat Başkanlığına devredilmiştir.^【190】 Böylece iç ve dış istihbarat faaliyetleri ayrı başkanlıklar altında örgütlenmiştir.^【191】

Kanunun geçici hükümleri uyarınca MİT’in kuruluşunun yeni yapıya göre yeniden düzenlenmesi ve buna uygun kadroların oluşturulması öngörülmüştür.^【192】 Yeni kadrolar oluşturuluncaya kadar eski kadroların ve 644 sayılı Kanun uyarınca çıkarılan talimatların, 2937 sayılı Kanun’a aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam edilmiştir.^【193】

6532 sayılı Kanun 17 Nisan 2014’te kabul edilmiş ve 2937 sayılı Kanun’un çeşitli maddelerinde değişiklik yapılmıştır.^【194】 Değişiklik hükümleri 26 Nisan 2014’te yürürlüğe girmiştir.^【195】

Düzenlemeyle MİT’in görev alanı dış güvenlik, millî savunma, terörle mücadele, uluslararası suçlar ve siber güvenlik konularını açıkça kapsayacak biçimde genişletilmiştir.^【196】 Kuruma bu alanlarda teknik istihbarat ve insan istihbaratı usul, araç ve sistemleriyle bilgi, belge, haber ve veri toplama, kaydetme ve analiz etme görevi verilmiştir.^【197】

Çağdaş istihbarat yöntemlerinin araştırılması, teknolojik gelişmelerin takip edilmesi ve uygun görülen sistemlerin temin edilmesi de MİT’in kanunî görevleri arasına eklenmiştir.^【198】 Teşkilâtın kanunda düzenlenen görevlerin dışında başka bir işle görevlendirilemeyeceği hükmü korunmuştur.^【199】

6532 sayılı Kanun, MİT’in yerli ve yabancı kurumlar, örgütler, oluşumlar ve kişilerle doğrudan ilişki kurabilmesine ve uygun koordinasyon yöntemlerini uygulayabilmesine ilişkin yetkiyi de yeniden düzenlemiştir.^【200】 Bilgi, belge, veri ve kayıtlara erişim, gizli çalışma yöntemleri, görevlilerin kimliklerinin korunması ve teknik istihbarat faaliyetleri de aynı kanun değişikliği kapsamında ayrıntılandırılmıştır.^【201】

15 Ağustos 2017 tarihli 694 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile 2937 sayılı Kanun’da yer alan “Başbakan” ve “Başbakanlık” ibarelerinin bir bölümü değiştirilmiş ve MİT Cumhurbaşkanına bağlanmıştır.^【202】 Bu düzenlemeler 7078 sayılı Kanun ile kabul edilerek kanunlaşmıştır.^【203】

Bağlılık değişikliğiyle MİT’in teşkilât yapısına, görevlerine, personeline, bütçesine ve yönetmeliklerine ilişkin daha önce Başbakan tarafından kullanılan bazı yetkiler Cumhurbaşkanına geçmiştir.^【204】 Önceki mevzuatta Başbakana yapılmış olan atıfların Cumhurbaşkanına yapılmış sayılacağı da geçici hükümle düzenlenmiştir.^【205】

Türkiye, 9 Temmuz 2018’de Cumhurbaşkanlığı Hükûmet Sistemi’ne geçmiştir.316 Yeni yönetim sisteminde müsteşarlık makamlarının kaldırılması sonucunda Millî İstihbarat Teşkilâtı Müsteşarlığı, Millî İstihbarat Teşkilâtı Başkanlığına dönüştürülmüştür.^【206】

703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 152. maddesiyle 2937 sayılı Kanun’daki “Müsteşar”, “Müsteşarlık”, “Başbakan” ve “Bakanlar Kurulu” gibi ibarelerde uyum değişiklikleri yapılmıştır.^【207】 MİT Müsteşarının kadro ünvanı MİT Başkanı, müsteşar yardımcılarının kadro ünvanları ise başkan yardımcısı olarak değiştirilmiştir.^【208】

Düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihte bu kadrolarda bulunan kişiler, ayrıca bir atama işlemine gerek olmaksızın MİT Başkanı ve başkan yardımcısı kadrolarına atanmış sayılmıştır.^【209】

2937 sayılı Kanun’un 7. maddesine göre Teşkilât Başkanı, kanunun 4. maddesinde düzenlenen görevlerin yerine getirilmesinden Cumhurbaşkanına karşı sorumludur.^【210】 Teşkilât Başkanı bu görevler bakımından Cumhurbaşkanı dışında başka bir kişi veya makama karşı sorumlu tutulamaz.^【211】

Teşkilât Başkanının tanıklığı, devletin çıkarlarının veya görevin gizliliğinin zorunlu kıldığı durumlarda Cumhurbaşkanının iznine bağlıdır.^【212】 Teşkilât Başkanının gizli hizmet giderlerinin hizmetin gereklerine göre kullanılmasından doğan sorumluluğu da Cumhurbaşkanına karşıdır.^【213】

2937 sayılı Kanun uyarınca Millî İstihbarat Teşkilâtı Cumhurbaşkanına bağlıdır. Teşkilâtın bu statüsü, 15 Ağustos 2017 tarihli düzenlemeyle oluşturulmuş ve 1 Şubat 2018 tarihli kanunla kabul edilmiştir.^【214】 Cumhurbaşkanlığı Hükûmet Sistemi’ne geçilmesinin ardından kurumun mevzuatındaki “Başbakan”, “Başbakanlık”, “Müsteşar” ve “Müsteşarlık” ibareleri yeni yönetim yapısına uygun biçimde değiştirilmiştir.

MİT’in bağlılığı, Teşkilâtın Cumhurbaşkanlığı teşkilâtı içindeki diğer birimlerden biri olduğu anlamına gelmemekte; kurum, özel kuruluş kanunuyla düzenlenen ve doğrudan Cumhurbaşkanına bağlı olan bir yapı olarak faaliyet göstermektedir. Teşkilâtın görev, yetki ve sorumlulukları 2937 sayılı Kanun ile bu kanuna dayanılarak çıkarılan yönetmeliklerde belirlenmektedir.

MİT, Teşkilât Başkanı tarafından idare edilir. Kanunda geçen “Teşkilât Başkanı” ifadesi MİT Başkanını tanımlamaktadır.

Başkan, Teşkilâtın kanunla belirlenen görevlerinin yerine getirilmesinden Cumhurbaşkanına karşı sorumludur. Bu görevler bakımından Cumhurbaşkanı dışında herhangi bir kişi veya makama karşı sorumlu tutulamaz.

Başkanın yönetim görevi; teşkilât birimlerinin faaliyetlerinin yürütülmesini, birimler arasındaki kurumsal eşgüdümün sağlanmasını ve kurumun görev alanına giren faaliyetlerin kanun ile yönetmelikler çerçevesinde yerine getirilmesini kapsar. MİT birimlerinin görev, yetki ve sorumlulukları Cumhurbaşkanınca onaylanan yönetmelikte gösterilir.

Teşkilât Başkanının tanık olarak dinlenmesi, devletin çıkarlarının veya görevin gizliliğinin zorunlu kıldığı durumlarda Cumhurbaşkanının iznine bağlıdır. Başkanın gizli hizmet giderlerinin hizmetin gereklerine göre kullanılmasından doğan sorumluluğu da Cumhurbaşkanına karşıdır.

Başkan yardımcıları, MİT’in kanunda sayılan temel teşkilât unsurları arasında yer alır. Başkan yardımcılarının sayısı, görev alanları ve teşkilât içindeki iş bölümü ayrıntılı teşkilât düzenlemesiyle belirlenir.

Başkan yardımcıları, kendilerine bağlı birimlerin faaliyetlerinin yürütülmesinde ve Teşkilât Başkanının verdiği görevlerin yerine getirilmesinde yönetim sorumluluğu üstlenir. Kanun, telekomünikasyon yoluyla iletişimin denetlenmesine ilişkin gecikmesinde sakınca bulunan durumlarda Teşkilât Başkanının yanında başkan yardımcısına da yazılı emir verme yetkisi tanımaktadır.

MİT müsteşar yardımcısı kadroları, 2018’deki yönetim sistemi değişikliği sırasında başkan yardımcısı kadrolarına dönüştürülmüştür. Düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihte müsteşar yardımcılığı görevinde bulunanlar, ayrıca bir atama işlemine gerek olmaksızın başkan yardımcısı kadrolarına atanmış sayılmıştır.

MİT; Başkan, başkan yardımcıları, başkanlıklar, daireler, şubeler ve diğer teşkilât birimlerinden oluşur. Bu yapılanma, kurumun farklı istihbarat ve destek faaliyetlerinin uzmanlaşmış birimler tarafından yürütülmesine dayanır.

Başkanlıklar, MİT’in görev alanlarına ilişkin temel faaliyet gruplarını yürütür. Daireler ve şubeler ise bağlı bulundukları başkanlığın görev alanındaki daha sınırlı, teknik veya operasyonel işleri yerine getirir.

Kurumun kamuoyuna açıklanan faaliyet alanları dış istihbarat, eğitim, istihbarat koordinasyonu, istihbarata karşı koyma, özel faaliyetler, siber istihbarat, sinyal istihbaratı ve terörle mücadele başlıklarından oluşmaktadır. Bu faaliyet alanlarının teşkilât içindeki ayrıntılı idarî karşılıkları ile birimlerin görev dağılımı kamuya açık belgelerde bütünüyle gösterilmemektedir.

MİT’in ayrıntılı teşkilât yapısı, ortaya çıkan ihtiyaçlara göre yönetmelikle düzenlenir. Bu düzenleme yöntemi, kurumun iç yapısının sabit bir kanun şemasıyla sınırlandırılmadan güvenlik ihtiyaçlarına, teknik gelişmelere ve görev alanlarındaki değişikliklere göre yeniden şekillendirilmesine imkân verir.

MİT birimlerinin görev, yetki ve sorumlulukları Cumhurbaşkanınca onaylanan yönetmelikte belirtilir. Kanundaki görevlerin yerine getirilmesi ve yetkilerin kullanılması sırasında uygulanacak usul ve esaslar da yönetmeliklerle düzenlenir.

Teşkilâtın fiilî kadrosu yıllık olarak belirlenerek Cumhurbaşkanının onayına sunulur. Bu nedenle kurumun personel ve birim yapısı görev ihtiyaçlarına göre değiştirilebilen bir idarî düzene sahiptir.

MİT’in yönetimi Teşkilât Başkanında merkezîleştirilmiştir. Başkanlıklar, daireler, şubeler ve diğer birimler, kanun ile yönetmeliklerde belirlenen görevlerini Başkanın yönetimi altında yürütür.

Kurum içindeki görev dağılımı, farklı istihbarat faaliyetlerinin uzman birimler tarafından yürütülmesi ve bu faaliyetlerden elde edilen bilgilerin merkezî değerlendirme süreçlerinde bir araya getirilmesi esasına dayanır. Dış istihbarat, karşı istihbarat, sinyal istihbaratı, siber istihbarat ve terörle mücadele gibi alanlarda üretilen bilgi ve değerlendirmeler ilgili makamların ihtiyaçları doğrultusunda bütünleştirilir.

MİT, kendi birimleri arasındaki koordinasyonun yanında bakanlıklar, diğer kamu kurumları, yabancı istihbarat servisleri, kurumlar ve kişilerle de bilgi alışverişi ve iş birliği yürütür. Kurum ve kişilerle doğrudan ilişki kurulması ve uygun koordinasyon yöntemlerinin uygulanması MİT’in kanunla tanınmış yetkileri arasındadır.

MİT, görevlerini yerine getirirken gizli çalışma usul, prensip ve tekniklerini kullanabilir. İstihbarat faaliyetlerinde görevlendirilen kişilerin kimlikleri değiştirilebilir ve kimliklerin gizlenmesi amacıyla gerekli tedbirler alınabilir.

MİT mensuplarının kurum içindeki ve kurum dışındaki faaliyetleri genel olarak gizlilik esasına bağlıdır. Bununla birlikte mensuplar, görevlerini yerine getirirken gerekli olan durumlarda kimliklerini açıklayabilir.

MİT mensupları Türkiye’nin farklı bölgelerinde ve yurt dışında, görevlerin özelliklerine göre değişen çalışma ortamlarında faaliyet gösterir. Bu coğrafi ve görevsel dağılım nedeniyle personelin birbirini tanıması, içinde bulunduğu çalışma çevresi ve görev ilişkileriyle sınırlıdır. Aynı çalışma ortamında bulunan mensuplar birbirlerini kural olarak gerçek kimlikleriyle tanır.

İstihbarat faaliyetleri sırasında elde edilen kayıtların saklanması ve korunmasında gizlilik ilkesi uygulanır. Bu kayıtlar kanunda belirtilen amaçlar dışında kullanılamaz.

MİT’in temel görevi, Türkiye Cumhuriyeti’nin millî güvenlik istihbaratını devlet çapında oluşturmaktır. Bu görev, ülkenin ve milletin bütünlüğüne, devletin varlığına, bağımsızlığına, güvenliğine, anayasal düzenine ve millî gücünü meydana getiren unsurlara yönelik iç ve dış kaynaklı mevcut veya muhtemel faaliyetlerin takip edilmesini kapsar.

Millî güvenlik istihbaratı, farklı kaynaklardan elde edilen bilgi, belge, haber ve verilerin işlenmesi ve analiz edilmesi sonucunda oluşturulur. Teşkilât, bu süreçte teknik istihbarat ile insan istihbaratı usul, araç ve sistemlerinden yararlanır.

MİT tarafından oluşturulan millî güvenlik istihbaratı Cumhurbaşkanına, Genelkurmay Başkanına, Millî Güvenlik Kurulu Genel Sekreterine ve gerekli kuruluşlara ulaştırılır. İstihbaratın hangi kuruma gönderileceği, üretilen bilginin konusu, görev alanı ve karar süreçlerindeki kullanım ihtiyacına göre belirlenir.

Dış istihbarat, millî savunma, terörle mücadele, uluslararası suçlar ve siber güvenlik alanlarında üretilen istihbarat da gerekli kuruluşlara aktarılır. Böylece bilgi toplama ve analiz süreci, karar veya uygulama yetkisine sahip kamu makamlarına ürünün ulaştırılmasıyla tamamlanır.

MİT, devletin millî güvenlik siyasetiyle ilgili planların hazırlanması ve yürütülmesinde ilgili makamların istihbarat ihtiyaçlarını karşılamakla görevlidir. Bu kapsamda Cumhurbaşkanının, Genelkurmay Başkanının, Millî Güvenlik Kurulu Genel Sekreterinin ve ilgili bakanlıkların istihbarat istekleri değerlendirilir.

Kurum tarafından hazırlanan değerlendirmeler, güvenlik politikalarının ve uygulama planlarının dayandırılacağı istihbarat altyapısını oluşturur. Teşkilât, terörle mücadeleye ilişkin millî güvenlik planlarının hazırlanması ve yürütülmesinde kullanılmak üzere raporlar da üretir.

MİT, ilgili bakanlıklar ile diğer kamu kurumlarının görev alanlarına giren millî güvenlik konularındaki istihbarat ihtiyaçlarını karşılar. Kamu kurumları da kendi görevlerinin gerektirdiği istihbaratı oluşturmak ve MİT tarafından istenen haber ve istihbaratı elde etmekle yükümlüdür.

Bakanlıklar ve diğer kamu kuruluşları, elde ettikleri millî güvenliğe ilişkin haber ve istihbaratı gecikmeksizin MİT’e ulaştırmak zorundadır. Bu kurumlar, MİT mensuplarına görevlerinin yerine getirilmesi sırasında gereken yardım ve kolaylığı sağlamakla yükümlüdür.

MİT, kamu kurum ve kuruluşlarının istihbarat faaliyetlerinin yönlendirilmesi amacıyla Cumhurbaşkanına ve Millî Güvenlik Kuruluna teklifler sunar. Bu teklifler, devlet çapındaki istihbarat ihtiyaçlarının belirlenmesi ve farklı kurumların çalışma alanlarının ortak güvenlik hedefleri doğrultusunda düzenlenmesiyle ilgilidir.

İstihbarat çalışmalarının yöneltilmesinde temel görüşleri oluşturmak ve uygulamayı belirlemek üzere Cumhurbaşkanının başkanlığında Millî İstihbarat Koordinasyon Kurulu kurulmuştur.^【215】 Kurulun üyeleri, ayrıntılı görevleri, yetkileri ve çalışma esasları yönetmelikle düzenlenir.^【216】

MİT, kamu kurum ve kuruluşlarının istihbarat ile istihbarata karşı koyma faaliyetlerinde teknik müşavirlik yapmak ve koordinasyonun sağlanmasına yardımcı olmakla görevlidir. Millî İstihbarat Koordinasyon Kurulunun sekretarya hizmetleri de MİT tarafından yürütülür.

Koordinasyon faaliyeti; kamu kurumlarının kendi görev alanlarında istihbarat oluşturmasını, MİT’in talep ettiği haberleri elde etmesini ve millî güvenliğe ilişkin bilgileri MİT’e ulaştırmasını kapsar. MİT ayrıca görevlerine katkı sağlayabilecek yerli ve yabancı kurumlarla, yabancı istihbarat servisleriyle ve kişilerle bilgi alışverişi yapabilir.

MİT, Genelkurmay Başkanlığınca Türk Silahlı Kuvvetleri için gerekli görülen haber ve istihbaratı, taraflar arasında yapılacak protokol çerçevesinde Genelkurmay Başkanlığına ulaştırır. Bu görev, MİT’in devlet çapındaki istihbarat üretimi ile askerî istihbarat ihtiyaçları arasındaki bilgi aktarımını düzenler.

Sinyal istihbaratı faaliyetlerinde elde edilen erken ihbar, haberleşme ve radar sinyallerine ilişkin ürünler askerî operasyonların desteklenmesinde kullanılabilir. Bu faaliyetler sonucunda oluşturulan istihbarat ilgili devlet makamlarına sunulur.

MİT’in kanunda açıkça düzenlenen görevlerinden biri istihbarata karşı koymaktır. Bu görev, yabancı devletlerin, istihbarat servislerinin, kurumların, kuruluşların ve kişilerin Türkiye’ye yönelik casusluk faaliyetlerinin belirlenmesi ve engellenmesini kapsar.

İstihbarata karşı koyma faaliyetlerinde gizlilik, yanıltma, karşı istihbarat, karşı eylem ve karşı propaganda yöntemleri kullanılır. Bu yöntemler, yabancı istihbarat unsurlarının bilgi kaynaklarına erişimini sınırlandırmayı, kimlik ve yöntemlerini tespit etmeyi ve faaliyetlerini etkisiz hâle getirmeyi amaçlar.

MİT, dış güvenliğe ve millî güvenliğe ilişkin konularda Cumhurbaşkanı tarafından verilen görevleri yerine getirir. Teşkilât, Türkiye’nin topraklarının, egemenliğinin, vatandaşlarının ve çıkarlarının dış tehditlere karşı korunması amacıyla yurt dışına yönelik faaliyetler yürütür.

Dış gelişmeler ile küresel ve bölgesel güvenlik değişiklikleri izlenir; sınır ötesinden elde edilen bilgiler analiz edilerek karar makamlarına sunulur. MİT, dış güvenlik faaliyetlerinde gerekli durumlarda yurt içindeki ve yurt dışındaki birimlerle iş birliği yapar.

Terörle mücadele, MİT’in kanunla belirlenmiş görev alanları arasındadır. Teşkilât, Türkiye’nin varlığına, bütünlüğüne, bağımsızlığına, güvenliğine, anayasal düzenine ve kurumlarına yönelik terör tehditlerinin eyleme dönüşmeden önce tespit edilmesi ve engellenmesi amacıyla faaliyet yürütür.

MİT, terörle mücadelede bilgi toplama, analiz, hedef belirleme, ulusal ve uluslararası koordinasyon ile operasyonel faaliyetleri birlikte yürütür. Terör tehdidinin yurt dışından kaynaklandığı durumlarda sınır ötesi istihbarat ve operasyon faaliyetlerinden yararlanılır.

MİT, uluslararası suçlara ilişkin bilgi, belge, haber ve verileri teknik istihbarat ve insan istihbaratı yöntemleriyle toplamak, kaydetmek ve analiz etmekle görevlidir. Bu alanda üretilen istihbarat, görev ve yetkisi bulunan ilgili kuruluşlara ulaştırılır.

Uluslararası suçlara ilişkin faaliyetler, yabancı kurum ve kişilerle doğrudan ilişki kurulmasını ve uygun koordinasyon yöntemlerinin uygulanmasını gerektirebilir. Teşkilât bu kapsamda yabancı istihbarat servisleri ve diğer muhataplarla bilgi paylaşımında ve iş birliğinde bulunabilir.

Siber güvenlik, 2014’te yapılan kanun değişikliğiyle MİT’in görev alanları arasında açık biçimde düzenlenmiştir.^【217】 Teşkilât, siber tehditlere ilişkin bilgi, belge, haber ve verileri teknik istihbarat araçlarıyla toplar, kaydeder ve analiz eder.

MİT, telekomünikasyon kanallarından geçen siber güvenlikle ilgili verileri kanunda belirlenen yetkiler çerçevesinde toplayabilir. Yabancı unsurların Türkiye’nin ve vatandaşların iletişim güvenliğini tehdit eden faaliyetlerinin engellenmesi amacıyla çalışmalar yürütebilir ve ilgili kurumlardan talepte bulunabilir.

MİT, istihbarat kapasitesini, niteliğini ve faaliyetlerinin etkinliğini artırmak amacıyla çağdaş istihbarat usul ve yöntemlerini araştırmakla görevlidir. Teknolojik gelişmelerin izlenmesi ve uygun görülen sistemlerin temin edilmesi de bu görevin kapsamındadır.

Bu görev; teknik istihbarat, sinyal istihbaratı, siber istihbarat, veri işleme ve haberleşme sistemlerindeki gelişmelerin Teşkilâtın çalışma yöntemlerine uyarlanmasını içerir.

MİT, kanun kapsamındaki görevlerini yerine getirirken yerli veya yabancı her türlü kurum ve kuruluşla doğrudan ilişki kurabilir. Bu yetki örgütleri, oluşumları ve gerçek kişileri de kapsar.

Teşkilât, ilişki kurduğu kurum ve kişilerle görevlerinin gerektirdiği uygun koordinasyon yöntemlerini uygulayabilir. Bu yetki, bilgi toplama, iş birliği, istihbarat koordinasyonu ve dış istihbarat faaliyetlerinde kullanılabilir.

MİT; kamu kurumlarından, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından, Bankacılık Kanunu kapsamındaki kuruluşlardan, diğer tüzel kişilerden ve tüzel kişiliği bulunmayan yapılardan bilgi, belge, veri ve kayıt alabilir. Teşkilât bu kurum ve kuruluşların arşivlerinden, elektronik bilgi işlem merkezlerinden ve iletişim altyapılarından yararlanabilir.

Kendilerinden bilgi veya kayıt talep edilen kurum ve kuruluşlar, kendi mevzuatlarını gerekçe göstererek talebi yerine getirmekten kaçınamaz. MİT ayrıca kanunda belirtilen bazı suçlara ilişkin soruşturma ve kovuşturmalardaki ifade tutanaklarına, bilgi ve belgelere erişebilir ve bunlardan örnek alabilir.

MİT, görevlerini yerine getirirken gizli çalışma usul, prensip ve tekniklerini kullanabilir. Gizli çalışma yetkisi, istihbarat faaliyetlerinin niteliğine göre açık kimlikten farklı kimliklerin, gizli haberleşme yollarının ve görev amaçlı kurumsal düzenlemelerin kullanılabilmesini kapsar.

Bu yetkinin kullanımına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir. Gizli çalışma yöntemleri yalnızca 2937 sayılı Kanun’da düzenlenen görevlerin yerine getirilmesi amacıyla kullanılabilir.^【218】

MİT, istihbarat faaliyetlerinde görevlendirilen kişilerin kimliklerini değiştirebilir. Görevlilerin kimliklerinin gizlenmesi amacıyla her türlü tedbir alınabilir.

Kimliğin oluşturulması veya korunması için gerekli belge, kayıt, doküman, araç ve gereçler hazırlanabilir, değiştirilebilir ve kullanılabilir. Bu işlemler, görevin yürütülmesi ile görevlendirilen kişinin kimliğinin ve güvenliğinin korunması amacıyla gerçekleştirilir.

MİT, istihbarat faaliyetlerinin yürütülmesi amacıyla tüzel kişilik kurabilir.^【219】 Kurulan tüzel kişiliğin oluşturulması ve devam ettirilmesi için zorunlu olan belge, kayıt, araç ve gereçler hazırlanabilir veya kullanılabilir.

Bu yetki, gizli faaliyetlerin görünür bir kurumsal yapı üzerinden yürütülmesine ve görevlilerin gerçek kimliklerinin korunmasına yönelik çalışma yöntemlerinden biridir.

MİT; dış istihbarat, millî savunma, terörle mücadele, uluslararası suçlar ve siber güvenlik alanlarında her türlü teknik istihbarat ve insan istihbaratı usul, araç ve sistemini kullanabilir. Bu araçlarla bilgi, belge, haber ve veri toplanabilir, kaydedilebilir ve analiz edilebilir.

Teknik istihbarat faaliyeti; sinyal, haberleşme, radar ve siber sistemlerden elde edilen verilerin toplanmasını ve değerlendirilmesini kapsar. İnsan istihbaratı ise görev alanına giren konularda kişiler ve insan kaynakları üzerinden bilgi elde edilmesine dayanır.

Devlet güvenliğinin sağlanması, casusluk faaliyetlerinin ortaya çıkarılması, devlet sırrının ifşasının tespiti ve terörist faaliyetlerin önlenmesi amacıyla telekomünikasyon yoluyla yapılan iletişim denetlenebilir. Bu kapsamda iletişim tespit edilebilir, dinlenebilir, kayda alınabilir ve sinyal bilgileri değerlendirilebilir.

Tedbir kural olarak hâkim kararına dayanır.^【220】 Gecikmesinde sakınca bulunan durumlarda Teşkilât Başkanı veya başkan yardımcısının yazılı emriyle işlem başlatılabilir; verilen emir yirmi dört saat içinde yetkili hâkimin onayına sunulur.^【221】

Hâkim kararını en geç yirmi dört saat içinde verir.^【222】 Sürenin dolması veya hâkimin işlemi onaylamaması durumunda tedbir derhâl kaldırılır ve dinlemenin içeriğine ilişkin kayıtlar en geç on gün içinde yok edilir.^【223】

Tedbir kararında kişinin kimliği, iletişim aracının türü, belirlenebilen bağlantı bilgileri, tedbirin türü, kapsamı, süresi ve uygulanma gerekçesi gösterilir.^【224】 Kararlar kural olarak en fazla üç aylık süreler için verilir ve kanunda öngörülen usullerle uzatılabilir.^【225】

2937 sayılı Kanun, genel zabıtaya tanınan hak ve yetkilerin MİT mensuplarından hangileri tarafından kullanılacağını yönetmelik düzenlemesine bırakmıştır.^【226】 Bu hak ve yetkiler kimlik sorma, arama, el koyma, yakalama ve ifade alma gibi işlemleri kapsar.

Söz konusu yetkiler; MİT’e ait tesis, bina ve araçlar ile mensuplara yönelik saldırı ve sabotajlara karşı koruma görevinde bulunan personel tarafından kullanılabilir.^【227】 İç güvenlik ve istihbarata karşı koyma operasyonlarında görevlendirilen personel de yönetmelik çerçevesinde bu yetkilere sahiptir.^【228】

MİT personelinin bu yetkileri kullanırken güvenlik kuvvetleriyle iş birliği yapması genel kuraldır.^【229】 İstihbarata karşı koyma faaliyetlerinde görevli personel, genel zabıtaya tanınan hak ve yetkilerin tamamını doğrudan kullanabilir.^【230】

MİT mensupları, memuriyetlerinin devamı süresince silah taşıma yetkisine sahiptir. Mensuplar demirbaşa kayıtlı silahlarını veya taşıma ruhsatlı şahsi silahlarını meskûn bölgeler dâhil her yerde taşıyabilir.

Bu yetki 2937 sayılı Kanun’un 25. maddesi ile ilgili mevzuata dayanır.^【231】

MİT mensuplarının kimliklerinin gizli tutulması genel ilkedir. Bununla birlikte mensuplar, 2937 sayılı Kanun’un 4. maddesinde düzenlenen görevlerini yerine getirirken gerekli olması durumunda kimliklerini açıklayabilir.^【232】

Kimliğin açıklanması, görevin niteliği ve işlemin yürütülmesi için ortaya çıkan ihtiyaçla sınırlıdır. İstihbarat faaliyeti için kimliğin gizli tutulmasının gerekli olduğu durumlarda ise kimlik değiştirme ve koruma tedbirlerinden yararlanılabilir.

İletişimin denetlenmesi yoluyla elde edilen kayıtlar, 2937 sayılı Kanun’da belirtilen amaçlar dışında kullanılamaz.^【233】 Bilgi ve kayıtların saklanması ile korunmasında gizlilik esastır.

Tedbirin sona ermesi durumunda dinleme içeriğine ilişkin kayıtlar en geç on gün içinde yok edilir.^【234】 Kayıtların yok edilmesi bir tutanakla tespit edilir ve bu tutanak denetim sırasında ibraz edilmek üzere muhafaza edilir.^【235】

Hâkim kararları ve yazılı emirler MİT görevlileri tarafından yerine getirilir.^【236】 İşlemin başlangıç ve bitiş zamanı ile işlemi yapan görevlinin kimliği tutanakla belirlenir.^【237】

İletişimin denetlenmesine ilişkin faaliyetler sıralı kurum amirleri ve Devlet Denetleme Kurulu tarafından denetlenir.^【238】 Kanunda belirtilen usul ve esaslara aykırı dinlemeler hukukî olarak geçerli sayılmaz ve bu işlemleri gerçekleştirenler hakkında Türk Ceza Kanunu hükümleri uygulanır.^【239】

MİT’in istihbarat üretim sürecinin ilk aşaması, millî güvenlik politikaları doğrultusunda ihtiyaç duyulan bilginin belirlenmesidir. Bu aşamada karar makamlarının talepleri, mevcut ve muhtemel tehditler ile kamu kurumlarının istihbarat ihtiyaçları değerlendirilir.

İhtiyacın belirlenmesi, hangi konularda bilgi toplanacağını, hedeflerin öncelik sırasını ve üretilecek istihbaratın hangi makama sunulacağını şekillendirir. Daha önce üretilmiş bilgiler ve mevcut arşiv de yeni bir toplama faaliyetine gerek bulunup bulunmadığının tespitinde kullanılır.

İhtiyaç tespit edildikten sonra bilgi toplama faaliyetinin kapsamı ve kullanılacak yöntemler planlanır. Açık ve kapalı kaynaklardan hangilerinin kullanılacağı, görevli birimler, zamanlama ve öncelikler bu safhada belirlenir.

Planlama ve yönlendirme aşaması, toplama faaliyetlerinin aynı hedefe yönelmesini ve farklı birimlerin mükerrer veya birbirinden kopuk çalışmalar yürütmesinin önlenmesini amaçlar. Yeni bilgi ve gelişmeler ortaya çıktığında plan yeniden değerlendirilebilir.

İkinci temel safhada belirlenen plan çerçevesinde açık ve kapalı kaynaklardan bilgi ve haber toplanır. Bilgi toplama faaliyetinde insan istihbaratı, açık kaynak istihbaratı, sinyal istihbaratı, teknik istihbarat ve siber istihbarat yöntemlerinden yararlanılabilir.

^{Rebeka müstear adıyla bilinen Dilber Cavidan isimli kadın casusa ilişkin çift hilalli (gayet mahrem) ve müstacel ibareli belge (}MİT⁾

Toplama yönteminin seçimi, ihtiyaç duyulan bilginin niteliğine, kaynağın erişilebilirliğine ve görevin güvenlik şartlarına göre yapılır. Farklı toplama disiplinlerinden elde edilen veriler birbirini tamamlayacak biçimde kullanılabilir.

MİT ayrıca kamu kurumlarından, kuruluşlardan ve diğer tüzel yapılardan kanunda belirtilen bilgi, belge, veri ve kayıtları alabilir. Yabancı veya yerli kurumlar ve kişilerle doğrudan ilişki kurulması da bilgi toplama imkânları arasında yer alır.

Toplanan ham bilgiler, doğrudan istihbarat ürünü olarak kabul edilmez. Bilgiler öncelikle kaynaklarına, konularına, tarihlerine, güvenilirlik düzeylerine ve ilgili oldukları hedeflere göre düzenlenir ve tasnif edilir.

İşleme safhasında bilgilerin kullanılabilir hâle getirilmesi, farklı biçimlerde elde edilen verilerin ortak bir değerlendirme düzenine aktarılması ve önceki bilgilerle ilişkilendirilmesi gerçekleştirilir. Tekrar eden, eksik veya çelişkili bilgiler ayrıştırılarak analiz aşamasına hazırlanır.

İşlenen bilgiler analiz edilerek anlamlı bir istihbarat ürününe dönüştürülür. Bu aşamada bilgiler arasındaki bağlantılar, olayların nedenleri, muhtemel sonuçlar ve tehditlerin gelişim yönleri değerlendirilir.

Analiz yalnızca mevcut durumun açıklanmasını değil, gelecekte ortaya çıkabilecek risk ve gelişmelere ilişkin değerlendirmelerin hazırlanmasını da kapsar. Stratejik istihbarat üretiminde talebin alınması, arşivin incelenmesi, bilgi derlenmesi, ayrıntılandırma, ürünün oluşturulması ve geri besleme aşamaları birbiriyle bağlantılı biçimde yürütülür.

Analiz sonucunda oluşturulan istihbarat ürünü, ihtiyaç sahibi karar ve uygulama makamlarına ulaştırılır. Dağıtımın kapsamı, ürünün konusu ve ilgili kurumların görev alanları dikkate alınarak belirlenir.

Millî güvenlik istihbaratı Cumhurbaşkanına, Genelkurmay Başkanına, Millî Güvenlik Kurulu Genel Sekreterine ve gerekli kuruluşlara iletilir. Dış istihbarat, terörle mücadele, uluslararası suçlar ve siber güvenlik alanlarında oluşturulan ürünler de görevli kuruluşlara aktarılır.

MİT’in istihbarat üretim süreci dört temel safhada ele alınır. Bu safhalar ihtiyacın ve istihbarat arzının belirlenmesi, bilgi ve haber toplanması, bilgilerin işlenerek analiz edilmesi ve üretilen istihbaratın ilgili birimlere dağıtılmasıdır.

Dağıtılan istihbaratın kullanılması ve değerlendirilmesi sonucunda yeni bilgi ihtiyaçları ortaya çıkabilir. Bu ihtiyaçlar üretim sürecinin yeniden başlamasını sağladığı için istihbarat üretimi doğrusal değil, döngüsel bir yapı taşır.

Stratejik istihbarat çalışmalarında değerlendirme ve geri besleme, mevcut ürünün yeni koşullar karşısında gözden geçirilmesini ve yeni toplama ihtiyaçlarının belirlenmesini sağlar. Bu nedenle istihbarat çarkı, değişen güvenlik şartlarına göre sürekli yenilenen bir üretim sürecidir.

İstihbarat; bilginin kullanılacağı karar düzeyine, elde edilme süresine, faaliyet alanına ve toplama yöntemine göre farklı sınıflara ayrılmaktadır. İstihbarat, kullanım düzeyi bakımından taktik, operasyonel ve stratejik; oluşturulma yöntemi bakımından ise insan, görüntü, açık kaynak ve sinyal istihbaratı gibi disiplinler altında ele alınmaktadır. Bu düzey ve disiplinler birbirinden bağımsız değildir; aynı istihbarat ihtiyacının karşılanmasında birden fazla toplama yönteminden yararlanılabilir ve elde edilen bilgiler farklı karar düzeylerinde kullanılabilir.

Taktik istihbarat, devam eden veya yakın zamanda gerçekleştirilmesi planlanan bir faaliyetin doğrudan ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla üretilir. Bu istihbarat türünde bilginin kısa sürede elde edilmesi, değerlendirilmesi ve sahadaki görevliye ya da operasyon yöneticisine ulaştırılması esastır.

Taktik istihbarat; hedefin bulunduğu yer, mevcut kapasitesi, hareket biçimi, niyeti, zayıf yönleri ve içinde bulunduğu fiziksel çevre hakkında bilgi sağlar. Terörle mücadele faaliyetlerinde örgüt mensuplarının kimlikleri, konumları, kullandıkları güzergâhlar, barınma alanları, iletişim biçimleri ve yakın zamanda gerçekleştirebilecekleri eylemler taktik istihbaratın konusu olabilir.

Bu düzeyde üretilen istihbaratın kullanım süresi çoğunlukla sınırlıdır; hedefin hareket etmesi veya sahadaki şartların değişmesi bilginin güncelliğini kısa sürede ortadan kaldırabilir. Bu nedenle taktik istihbaratta toplama, analiz ve dağıtım aşamalarının birbirine yakın zaman aralıklarında yürütülmesi gerekir.

Operasyonel istihbarat, taktik faaliyetlerle stratejik hedefler arasında bağlantı kuran istihbarat düzeyidir. Belirli bir operasyonun veya birbiriyle bağlantılı operasyonlar dizisinin planlanması, yürütülmesi ve sonuçlarının değerlendirilmesinde kullanılır.

^{MİT, 1970’li yıllarda gizli haberleşmede, belge görüntülerinin fotoğraf kartlarına küçültülerek yerleştirildiği bir yöntem kullanmıştır. Büyüteçle okunabilen şifreli metinler, kimyasal çözelti uygulandığında görünür hâle gelmiştir. (}MİT⁾

Bu düzeyde tek bir hedefe ilişkin anlık bilgilerin ötesine geçilerek hedef yapının organizasyonu, personeli, lojistik imkânları, finansman kaynakları, hareket alanı, bağlantıları ve muhtemel davranış biçimleri birlikte incelenir. Operasyonel istihbarat, taktik birimlerden gelen bilgileri daha geniş bir faaliyet planına yerleştirirken stratejik kararların sahadaki uygulama biçimine dönüştürülmesine de katkı sağlar.

Terörle mücadelede bir örgütün belirli bir bölgedeki yapılanmasının, faaliyet ağının ve operasyonel kapasitesinin belirlenmesi bu düzeyde ele alınabilir. Operasyonel istihbaratın zaman aralığı taktik istihbarattan daha uzun, stratejik istihbarattan ise daha sınırlıdır.

Stratejik istihbarat, devletin orta ve uzun vadeli güvenlik politikalarının hazırlanmasına ve üst düzey karar süreçlerine bilgi sağlamak amacıyla üretilir. Bu düzeyde mevcut gelişmelerin yanında gelecekte ortaya çıkabilecek riskler, tehditler, fırsatlar ve muhtemel değişimler değerlendirilir.

^{Sigara paketine yerleştirilen telsiz vericiler 2000’li yılların başından beri muhtelif operasyonlarda kullanılmıştır. Bu kamufle dinleme yöntemi birçok operasyonda başarılı sonuçlar sağlamıştır. (}MİT⁾

Stratejik istihbarat; siyasî, askerî, ekonomik, teknolojik, toplumsal ve coğrafi unsurların birbirleriyle ilişkili biçimde incelenmesini gerektirir. Tekil olaylardan elde edilen bilgiler, daha geniş bölgesel ve uluslararası gelişmelerle birlikte değerlendirilerek karar makamlarına orta ve uzun vadeli öngörüler sunulur.

Stratejik istihbaratın üretiminde talebin alınması, mevcut arşivin incelenmesi, bilginin derlenmesi, ayrıntılandırılması, ürünün hazırlanması, değerlendirilmesi ve geri besleme aşamaları birbirini takip eder. Taktik ve operasyonel faaliyetler sırasında elde edilen veriler de stratejik değerlendirmelerin bilgi kaynakları arasında yer alır.

MİT’in taktik ve operasyonel boyutların ötesinde stratejik değerlendirmeye yönelen yaklaşımı, büyük miktardaki verinin uzun vadeli politika yapımında kullanılabilecek istihbarata dönüştürülmesini kapsamaktadır.

İnsan istihbaratı, kişiler ve insan kaynakları aracılığıyla bilgi elde edilmesine dayanan toplama disiplinidir. Bu yöntem, hedef yapının mensuplarıyla, hedefe erişebilen kişilerle veya belirli bir olay ve çevre hakkında bilgi sahibi olan kaynaklarla kurulan ilişkiler üzerinden yürütülür.

^{1965-1980 yılları arasında kullanılan robot kravat, broş görünümlü ve çapı 1,5 cm olan bir kamera sayesinde operasyonlarda görüntü alınmasını sağlamıştır. Robot kravat sayesinde, kamufle kamera yerleştirilen kravatla, hedeflere ait görüntüler elde edilmiştir. (}MİT⁾

İnsan kaynakları, yalnızca gözlemlenen olaylara ilişkin bilgi değil; hedefin planları, karar süreçleri, niyetleri, kişiler arası ilişkileri ve kurum içi işleyişi hakkında da veri sağlayabilir. Bu yönüyle insan istihbaratı, teknik araçlarla doğrudan elde edilmesi mümkün olmayan değerlendirmelere erişim imkânı oluşturur.

İnsan kaynaklarından elde edilen bilgiler, kaynağın erişim düzeyi, güvenilirliği, amacı ve aktardığı bilginin doğrulanabilirliği bakımından değerlendirilir. Kaynağın yanlış yönlendirme, kişisel çıkar, baskı veya eksik bilgi nedeniyle hatalı veri aktarma ihtimali bulunduğundan, insan istihbaratı başka kaynaklarla karşılaştırılarak kullanılır.

MİT, dış istihbarat, millî savunma, terörle mücadele, uluslararası suçlar ve siber güvenlikle ilgili görevlerinde insan istihbaratı usul, araç ve sistemlerinden yararlanabilir.

Teknik istihbarat, hedefe ilişkin bilgi ve verilerin teknik cihaz, sistem ve altyapılar kullanılarak elde edilmesini kapsayan genel bir toplama alanıdır. Elektronik haberleşme, radar, sinyal, görüntüleme, bilişim ve siber sistemlerden sağlanan veriler teknik istihbarat kapsamında değerlendirilebilir.

^{Aselsan Marka Telsiz (}MİT⁾

Teknik istihbarat, hedefin iletişim düzeni, hareketliliği, teknik kapasitesi ve kullandığı sistemler hakkında sürekli veya belirli sürelerle bilgi sağlayabilir. Bu disiplinin kullanımı, elde edilen büyük miktardaki verinin kaydedilmesini, sınıflandırılmasını, analiz edilmesini ve diğer istihbarat kaynaklarıyla ilişkilendirilmesini gerektirir.

MİT, kanunla verilen görevlerini yerine getirmek amacıyla her türlü teknik istihbarat usul, araç ve sistemini kullanarak bilgi, belge, haber ve veri toplayabilir, kaydedebilir ve analiz edebilir. Teknik istihbaratın insan istihbaratıyla birlikte kullanılması, hedefin teknik faaliyetleri ile niyet ve karar süreçlerinin aynı değerlendirme içinde ele alınmasına imkân verir.

Sinyal istihbaratı, muhabere ve muhabere dışı sinyallerin yakalanması, çözümlenmesi ve değerlendirilmesi yoluyla üretilir. Haberleşme sinyalleri ile radar ve diğer elektronik sistemlerden yayılan sinyaller bu disiplinin toplama alanına girer.

Sinyal istihbaratı faaliyetleri sırasında erken ihbar ve ikaz bilgileri de dâhil olmak üzere haberleşme ve radar sinyalleri yakalanarak analiz edilir. Elde edilen veriler hasım iletişiminin anlaşılması, askerî operasyonların desteklenmesi, terör faaliyetlerinin engellenmesi ve tehditlere karşı önceden tedbir alınması amacıyla kullanılabilir.

Analiz sonucunda oluşturulan sinyal istihbaratı ilgili devlet makamlarına sunulur. Sinyal istihbaratı, tek başına kullanılabileceği gibi insan istihbaratı, görüntü istihbaratı ve açık kaynaklardan elde edilen bilgilerle birlikte de değerlendirilebilir.

Açık kaynak istihbaratı, kamuya açık bilgi ve yayınların sistemli biçimde toplanması, doğrulanması ve analiz edilmesiyle oluşturulur. Basılı ve elektronik yayınlar, kamuya açık belgeler, medya içerikleri, kurumsal açıklamalar ve açık dijital ortamlar bu disiplinin bilgi alanı içinde yer alabilir.

Bir bilginin açık biçimde erişilebilir olması, onun doğrudan istihbarat ürünü olduğu anlamına gelmez. Açık kaynaklardan elde edilen verilerin seçilmesi, kaynağının ve güncelliğinin incelenmesi, farklı bilgilerle karşılaştırılması ve belirli bir istihbarat ihtiyacı doğrultusunda değerlendirilmesi gerekir.

Açık kaynak istihbaratı, insan istihbaratı ve teknik istihbaratla elde edilen bilgilerin doğrulanmasında veya yeni toplama ihtiyaçlarının belirlenmesinde kullanılabilir. İleri teknik altyapıya duyduğu ihtiyacın diğer bazı disiplinlere göre daha sınırlı olması, açık kaynak istihbaratının farklı kurumlar tarafından kullanılabilmesine imkân verir.

Görüntü istihbaratı, uydu sistemleri, hava araçları ve insansız hava araçları gibi görüntüleme imkânlarıyla elde edilen görsel verilerin incelenmesine dayanır. Bu yöntemle hedeflerin konumu, fiziki yapısı, hareketliliği, çevresi ve zaman içinde meydana gelen değişiklikler belirlenebilir.

Görüntülerin farklı tarihlerde yeniden alınması, hedef bölgedeki yapılaşma, hareket ve faaliyet değişikliklerinin karşılaştırılmasına imkân verir. Görüntü istihbaratı, operasyon öncesinde hedef tespiti ve saha değerlendirmesi yapılmasında; operasyon sırasında ise gelişmelerin izlenmesinde kullanılabilir.

Coğrafi konum tabanlı istihbarat, görüntü verileri ile fiziki ve coğrafi bilgilerin birlikte değerlendirilmesini kapsar. Arazi yapısı, yerleşim alanları, kara ve demir yolları, limanlar, havaalanları, enerji hatları ve diğer stratejik altyapılar hakkındaki veriler askerî ve güvenlik faaliyetlerinin planlanmasında kullanılabilir.

Siber istihbarat, siber tehditler ve iletişim güvenliğiyle ilgili bilgi, belge, haber ve verilerin teknik yöntemlerle toplanması, kaydedilmesi ve analiz edilmesini kapsar. Bu faaliyet alanı, ülke sınırlarını aşan dijital tehditlerin ve yabancı unsurların iletişim sistemlerine yönelik girişimlerinin takip edilmesini içerir.

MİT, telekomünikasyon kanallarından geçen dış istihbarat, millî savunma, terörizm, uluslararası suçlar ve siber güvenlikle ilgili verileri kanunda belirlenen yetkiler çerçevesinde toplayabilir. Yabancı unsurların Türkiye’nin ve vatandaşların iletişim güvenliğini tehdit eden faaliyetlerinin engellenmesine yönelik çalışmalar yürütebilir ve ilgili kurumlardan gerekli işlemlerin yapılmasını talep edebilir.

Siber istihbarat faaliyetlerinde sürekli gelişen teknolojilere uyum sağlanması ve sınır aşan tehditlere karşı uluslararası iş birliği kurulması çalışma alanının unsurları arasındadır. Büyük miktardaki dijital verinin analiz edilmesi, ilgili verilerin diğer istihbarat disiplinlerinden elde edilen bilgilerle birlikte değerlendirilmesini gerektirir.

MİT’in kamuoyuna açıklanan faaliyet alanları dış istihbarat, eğitim, istihbarat koordinasyonu, istihbarata karşı koyma, özel faaliyetler, siber istihbarat, sinyal istihbaratı ve terörle mücadeleden oluşmaktadır. Bu faaliyet alanları, 2937 sayılı Kanun’da düzenlenen görevlerin farklı uzmanlık ve uygulama biçimleri altında yürütülmesini kapsamaktadır.^【240】

Dış istihbarat faaliyetleri, Türkiye’nin topraklarının, egemenliğinin, vatandaşlarının ve çıkarlarının dış tehditlere karşı korunması amacıyla yurt dışına yönelik olarak yürütülür. Dış gelişmeler, bölgesel ve küresel güvenlik değişiklikleri ile Türkiye’yi ilgilendiren siyasî, askerî ve stratejik konular bu faaliyet alanında izlenir.

Sınır ötesinden elde edilen bilgi ve haberler analiz edilerek öngörülerle birlikte karar alıcı makamlara sunulur. Hedef odaklı operasyonel çalışmalar yapılabilir ve ihtiyaç hâlinde yurt içindeki veya yurt dışındaki birimlerle iş birliği kurulabilir.

Yabancı muhataplarla ikili veya çok taraflı platformlarda yürütülen ilişkiler de dış istihbarat faaliyetlerinin bir bölümünü oluşturur. Bu ilişkiler bilgi alışverişi, güvenlik koordinasyonu ve istihbarat diplomasisi çerçevesinde yürütülür.

İstihbarat koordinasyonu, bakanlıklar ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının görevlerinin gerektirdiği istihbaratı oluşturmasını ve ihtiyaç duyulan haberleri elde etmesini sağlayan çalışmalar bütünüdür. Kamu kurumlarının istihbarata karşı koyma faaliyetleri yürütmesi ve elde ettikleri millî güvenlik haberlerini MİT’e ulaştırması da bu koordinasyonun kapsamındadır.

MİT, kamu kurumlarının istihbarat ve istihbarata karşı koyma faaliyetlerine teknik konularda müşavirlik yapar ve kurumlar arasındaki koordinasyonun sağlanmasına yardımcı olur. Kamu kurumları, yabancı istihbarat servisleri, diğer kuruluşlar ve kişilerle görev alanına katkı sağlayabilecek bilgi alışverişi ve iş birliği yürütülebilir.

Teşkilât bilgi toplama imkânlarını artırmak amacıyla kurum ve kişilerle doğrudan ilişki kurabilir ve uygun koordinasyon yöntemlerini uygulayabilir.

İstihbarata karşı koyma faaliyetleri, yabancı devletlerin, istihbarat servislerinin, kurumların, kuruluşların ve kişilerin Türkiye’ye yönelik casusluk çalışmalarının tespit edilmesi ve engellenmesi amacıyla yürütülür. Bu faaliyetler yabancı servislerin personelinin, bağlantılarının, kaynaklarının, amaçlarının ve çalışma yöntemlerinin belirlenmesini kapsar.

İstihbarata karşı koyma alanında gizlilik, yanıltma, karşı istihbarat, karşı eylem ve karşı propaganda yöntemleri kullanılır. Kullanılacak yöntem, hedef faaliyetin niteliğine, toplama biçimine ve ortaya çıkardığı güvenlik riskine göre belirlenir.

Özel faaliyetler, Türkiye’nin güvenliğini ve stratejik çıkarlarını korumak amacıyla ağırlıklı olarak yurt dışında yürütülen operasyonel çalışmaları kapsar. Bu faaliyetler, yabancı topraklardan Türkiye’ye yönelen terörist faaliyetler ile devlet güvenliğine karşı oluşan diğer tehditlere yönelik olabilir.

Tehdit oluşturan kişi ve grupların tespit edilmesi, faaliyetlerinin izlenmesi ve bunlara karşı operasyonel veya stratejik tedbirlerin uygulanması özel faaliyetler içinde yer alır. Çalışmaların niteliğine göre dış istihbarat, insan istihbaratı, teknik istihbarat ve yerel unsurlarla kurulan ilişkiler birlikte kullanılabilir.

Siber istihbarat faaliyetleri, siber tehdit ve güvenlikle ilgili bilgi, belge, haber ve verilerin teknik araçlarla toplanmasını, kaydedilmesini ve analiz edilmesini kapsar. Bu alandaki çalışmalar yabancı unsurların iletişim altyapısına ve dijital sistemlere yönelik faaliyetlerinin tespit edilmesine yönelir.

Siber tehditlerin ülke sınırlarını aşan niteliği nedeniyle yabancı kurumlarla bilgi paylaşımı ve uluslararası iş birliği yürütülebilir. Teknik sistemlerin ve çalışma yöntemlerinin teknolojik değişikliklere göre yenilenmesi de siber istihbarat faaliyetlerinin bir parçasıdır.

Sinyal istihbaratı faaliyetlerinde muhabere ve muhabere dışı sinyaller yakalanarak analiz edilir ve istihbarata dönüştürülür. Erken ihbar ve ikaz bilgileri, haberleşme sinyalleri ve radar sinyalleri bu alanın veri kaynakları arasındadır.

Üretilen istihbarat hasım iletişiminin anlaşılmasında, askerî operasyonların desteklenmesinde, terör faaliyetlerinin engellenmesinde ve tehditlere karşı önceden tedbir alınmasında kullanılabilir. Sinyal istihbaratı ürünleri derlenerek ilgili devlet makamlarına ulaştırılır.

MİT, yurt içinden veya yurt dışından Türkiye Cumhuriyeti’nin varlığına, bütünlüğüne, bağımsızlığına, güvenliğine, anayasal düzenine ve kurumlarına yönelen terör tehditlerinin eyleme dönüşmeden önce tespit edilmesi amacıyla faaliyet yürütür. Bu faaliyetler farklı ideolojik ve örgütsel yapılara sahip terör örgütlerini kapsar.

Teşkilât, terörle mücadeleye ilişkin millî güvenlik planlarının hazırlanması ve yürütülmesinde kullanılmak üzere istihbarat raporları üretir. Ulusal ve uluslararası iş birliği ile koordinasyon kurar ve belirlenen hedefler doğrultusunda operasyonel çalışmalar gerçekleştirir.

MİT personeline ulusal ve uluslararası eğitimler, bilimsel toplantılar ve seminerler yoluyla istihbarat yöntemleri ve çalışma usulleri hakkında eğitim verilir. Mesleki uzmanlık, yabancı dil yeterliliği ve kişisel becerilerin geliştirilmesi eğitim faaliyetlerinin kapsamındadır.

Yeni göreve başlayan personele mesleki eğitimin yanında mevzuat, etik ilkeler, istihbarat çalışmaları, ekip çalışması ve kurum kültürü hakkında temel bilgiler aktarılır. Personelin değişen güvenlik ihtiyaçları ve yeni teknik yöntemler doğrultusunda hizmet içi eğitim alması sağlanır.

Millî İstihbarat Akademisi bünyesinde yürütülen yüksek lisans ve doktora programları da istihbarat ve güvenlik alanındaki akademik eğitim faaliyetlerinin bir bölümünü oluşturur.

İstihbarata karşı koyma, yabancı istihbarat faaliyetlerinin belirlenmesi ve engellenmesinin yanında devletin bilgi kaynaklarının, personelinin, yöntemlerinin ve operasyonlarının korunmasına yönelik tedbirleri kapsar. Bu faaliyet alanında savunmaya dayalı güvenlik tedbirleri ile hedef faaliyeti sonlandırmaya yönelik aktif yöntemler birlikte kullanılabilir.

Yabancı istihbarat servislerinin faaliyetlerinin tespitinde servis mensupları, bunlarla bağlantılı kişiler, kullanılan aracılar, haberleşme yöntemleri, finansman kanalları ve hedef alınan bilgiler incelenir.605 Bir faaliyetin yabancı bir servisle bağlantısının belirlenmesi, farklı kaynaklardan elde edilen teknik ve insan istihbaratının birlikte değerlendirilmesini gerektirebilir.

Tespit çalışmaları yalnızca geleneksel ajanlık yöntemlerine yönelik değildir. Çevrim içi operasyonlar, paravan yapılar, organize suç grupları ve özel dedektifler üzerinden yürütülen faaliyetler de istihbarata karşı koyma çalışmalarının alanına girebilir.

İstihbarata karşı koymada gizlilik, yabancı istihbarat toplayıcılarının erişebileceği bilgi ve kaynakların sınırlandırılması anlamına gelir. Bilginin yalnızca görevi gereği erişmesi gereken kişilerle paylaşılması, yabancı servislerin hedef bilgiye ulaşma imkânını azaltmaya yönelik bir uygulamadır.

Gizlilik tedbirleri aynı zamanda istihbarat kaynaklarının, personelin gerçek kimliklerinin, çalışma yöntemlerinin ve operasyonel faaliyetlerin korunmasını kapsar. MİT, istihbarat faaliyetlerinde görevlendirilen kişilerin kimliklerini değiştirebilir ve kimliklerinin gizlenmesi için gerekli tedbirleri alabilir.

Karşı istihbarat, istihbarat toplayıcılarının kimliğini, konumunu, niyetini, kaynaklarını, zayıf yönlerini ve kullandığı yöntemleri tespit etmeye yönelik faaliyetlerdir. Bu faaliyetler yabancı servisin yalnızca sahadaki görevlisine değil, onunla bağlantılı haberleşme, finansman ve insan kaynakları ağına da yöneltilebilir.

Karşı istihbarat sürecinde hedef faaliyetin izlenmesi, bağlantılarının belirlenmesi ve elde edilen bilgilerin güvenlik birimleriyle paylaşılması mümkündür. Faaliyetin izlenmeye devam edilmesi veya sonlandırılmasına yönelik işlem yapılması, ortaya çıkan güvenlik şartlarına göre belirlenir.

Yanıltma, yabancı istihbarat toplayıcılarına yanlış, eksik veya birbiriyle çelişen bilgiler sunularak gerçeği anlamalarının veya doğru karar vermelerinin engellenmesine yönelik yöntemdir. Bu yöntem, hedef servisin bilgi toplama sisteminin ve değerlendirme süreçlerinin yönlendirilmesini amaçlar.

Yanıltma faaliyeti, yabancı servisin hangi bilgilere ulaşmaya çalıştığının ve elde ettiği verileri nasıl değerlendirdiğinin bilinmesini gerektirir. Yanıltma sırasında aktarılan bilgilerin devletin kendi güvenlik ve karar süreçlerini etkilememesi için faaliyet kontrollü biçimde yürütülür.

Karşı eylem, yabancı istihbarat toplayıcılarının faaliyetlerini engellemek veya bozmak amacıyla gerçekleştirilen aktif ya da pasif müdahaleleri kapsar. Müdahalenin biçimi, yabancı faaliyetin niteliğine ve oluşturduğu tehdidin düzeyine göre belirlenir.

Karşı eylem kapsamında hedefin bilgiye erişiminin sınırlandırılması, haberleşme ve finansman düzeninin bozulması, bağlantılarının açığa çıkarılması veya ilgili güvenlik makamlarının işlem yapmasının sağlanması mümkündür. Bu faaliyetler, tespit edilen casusluk çalışmasının devam etmesini önlemeye veya operasyonel kapasitesini ortadan kaldırmaya yönelir.

Karşı propaganda, istihbarat analistlerinin, karar vericilerin veya kamuoyunun algı, tutum, inanç ve davranışlarını etkilemeye yönelik düşman propagandasının çürütülmesi veya etkisiz hâle getirilmesidir. Bu çalışma, propaganda içeriğinin kaynağının, hedef kitlesinin, yayılma kanallarının ve amaçlarının belirlenmesini gerektirir.

Karşı propaganda faaliyetlerinde yanlış veya yönlendirici bilgilerin ortaya çıkarılması ve bunların hedef kitle üzerindeki etkisinin sınırlandırılması amaçlanır. Bu faaliyet, yabancı istihbarat servislerinin bilgi toplama ve yönlendirme çalışmalarına karşı yürütülen daha geniş istihbarata karşı koyma sürecinin bir bölümüdür.

Casusluk şebekelerine yönelik operasyonlar, yabancı bir istihbarat servisi adına bilgi toplayan veya aktaran kişilerin ve bunların bağlantılarının tespit edilmesiyle başlar. Teknik ve fiziki takip, insan kaynaklarından elde edilen bilgiler, haberleşme bağlantıları ve mali hareketler şebekenin yapısının belirlenmesinde birlikte kullanılabilir.

Şebekenin mensupları yanında yöneticileri, aracılar, para aktaran kişiler ve hedef bilgiye erişim sağlayan unsurlar da operasyonel incelemeye konu olabilir.^【241】 Elde edilen bilgiler, gerekli adlî ve güvenlik işlemlerinin yürütülmesi amacıyla görevli makamlarla paylaşılabilir.

2024’te yürütülen takip ve çalışmalar sonucunda yabancı istihbarat servislerine bilgi aktarmaya çalıştığı tespit edilen 66 kişi yakalanmıştır.^【242】 Bu kişilerden yedisinin Çin, üçünün Fransa ve 56’sının İsrail istihbarat servislerine bilgi aktarmaya çalıştığı tespit edilmiştir.^【243】 Aynı dönemde İsrail Dış İstihbarat Servisinin Türkiye’deki para ağını yönettiği tespit edilen Liridon Rexhepi gözaltına alınmıştır.^【244】

MİT’in terörle mücadele faaliyetleri, Türkiye Cumhuriyeti’nin varlığına, bütünlüğüne, bağımsızlığına, güvenliğine, anayasal düzenine ve kurumlarına yönelen tehditlerin belirlenmesini ve eyleme dönüşmeden önce engellenmesini kapsar. Teşkilât, dış güvenlik ve terörle mücadele konularında Cumhurbaşkanı tarafından verilen görevleri yerine getirmek; bu alanlarda teknik ve insan istihbaratı yöntemleriyle bilgi toplamak, kaydetmek ve analiz etmekle görevlidir.

Terörle mücadele kapsamında millî güvenlik planlarının hazırlanmasında kullanılmak üzere istihbarat raporları üretilir, ilgili kurumlarla koordinasyon sağlanır ve belirlenen hedeflere yönelik operasyonel çalışmalar yürütülür. Bu faaliyetler; etnik ayrılıkçı örgütleri, radikal örgütleri, aşırı sol örgütleri, paralel yapılanmaları ve farklı niteliklerdeki diğer terör yapılanmalarını kapsar.

Terör tehdidinin tespiti, örgütlerin kadroları, yapılanmaları, faaliyet alanları, finansman kaynakları, lojistik hatları, haberleşme yöntemleri ve eylem hazırlıkları hakkında bilgi toplanmasını içerir.640 Toplanan bilgiler, tehdidin niteliğini, gerçekleşme ihtimalini, hedeflerini ve muhtemel sonuçlarını belirlemek amacıyla analiz edilir.

Terör örgütlerinin yalnızca silahlı unsurları değil; yönetim, istihbarat, iletişim, eğitim, maliye, lojistik ve propaganda yapılanmaları da incelemeye konu edilir. Bir örgütün farklı ülkelerdeki unsurları, bunlar arasındaki geçiş ve haberleşme ağları ile örgütü destekleyen kişi ve yapılar aynı değerlendirme sürecinde ele alınabilir.

Tehdit analizi, elde edilen bilginin niceliğinin yanında içeriğinin, kaynağının, güvenilirliğinin ve diğer verilerle ilişkisinin değerlendirilmesine dayanır. Taktik ve operasyonel bilgilerin daha geniş bir güvenlik çerçevesi içinde ele alınmasıyla örgütlerin orta ve uzun vadeli planlarına ilişkin stratejik değerlendirmeler oluşturulur.

MİT’in terörle mücadele anlayışı, tehdidin gerçekleştikten sonra incelenmesinin yanında eyleme dönüşmeden önce tespit edilmesine dayanır. Önleyici istihbarat; risklerin analiz edilmesini, orta ve uzun vadeli öngörüler hazırlanmasını, muhtemel tehditlerin belirlenmesini ve tehlikeye dönüşmeden engellenmesine yönelik tedbir geliştirilmesini kapsar.

Bu süreçte örgüt mensuplarının hareketleri, haberleşmeleri, finansal ve lojistik faaliyetleri ile eylem hazırlıkları izlenebilir. Bir tehdidin belirlenmesinin ardından bilgi ilgili güvenlik kurumlarına aktarılabilir veya MİT’in yetki ve görev alanı içinde operasyonel çalışma başlatılabilir.

Önleyici yaklaşım, istihbarat toplama ile operasyon arasındaki zamanın kısaltılmasını ve elde edilen bilginin güncelliğini kaybetmeden kullanılmasını gerektirir. Teknik istihbarat, insan istihbaratı, açık kaynaklar ve saha unsurlarından elde edilen veriler, tehdidin doğrulanması amacıyla birlikte değerlendirilebilir.

MİT, terörle mücadelede Türk Silahlı Kuvvetleri, Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel Komutanlığı ve görevli diğer kamu kurumlarıyla bilgi paylaşımı ve operasyonel koordinasyon yürütür. Kamu kurumları kendi görevlerinin gerektirdiği istihbaratı oluşturmak, MİT tarafından talep edilen bilgileri elde etmek ve millî güvenliğe ilişkin haberleri Teşkilâta ulaştırmakla yükümlüdür.

MİT, kamu kurumlarının istihbarat ve istihbarata karşı koyma faaliyetlerine teknik müşavirlik yapar ve kurumlar arasındaki koordinasyonun sağlanmasına yardımcı olur. Türk Silahlı Kuvvetlerinin ihtiyaç duyduğu haber ve istihbarat, Genelkurmay Başkanlığı ile yapılacak protokol çerçevesinde ilgili askerî makamlara ulaştırılır.

Sınır ötesi harekâtlarda hedef tespiti, saha istihbaratı, sinyal takibi ve teknik verilerin askerî birliklere aktarılması kurumlar arası koordinasyonun başlıca unsurlarını oluşturur.656 İstihbaratın operasyonel planlamaya aktarılması, hedef bilgileri ile sahadaki askerî uygulamanın aynı zamanlama içinde yürütülmesini sağlar.

Hedef odaklı operasyonlar, terör örgütünün belirlenmiş bir mensubuna, yönetim kademesine, tesisine, lojistik hattına veya haberleşme ağına yönelik olarak yürütülür. Bu yöntemde hedefin kimliği, konumu, hareket düzeni, çevresi ve örgüt içindeki görevi teknik ve insan istihbaratı aracılığıyla tespit edilir.

Hedef hakkında toplanan veriler farklı kaynaklarla doğrulandıktan sonra operasyon için uygun zaman, yer ve yöntem belirlenir. Hedefin yerinin insansız hava araçları veya diğer teknik sistemlerle teyit edilmesi, bilginin kısa sürede işlenmesi ve operasyon planına aktarılması bu çalışma biçiminin unsurları arasındadır.

MİT, Ağustos 2018’den itibaren analitik, teknik ve operasyonel imkânları ile insan istihbaratı kapasitesini bir araya getiren bir terörle mücadele yöntemi uygulamıştır. Bu yöntemde örgütün yalnızca alt kademe mensupları değil; komuta yapısı ile üst ve orta düzey yöneticileri de hedef kapsamına alınmıştır.

Yurt içindeki terörle mücadele faaliyetleri, örgüt mensuplarının ve hücre yapılanmalarının belirlenmesi, eylem hazırlıklarının takip edilmesi ve örgütsel bağlantıların ortaya çıkarılması amacıyla yürütülür. Bu kapsamda örgütlerin personel temini, finansman, lojistik, haberleşme ve propaganda faaliyetlerine ilişkin bilgiler toplanabilir.

Elde edilen bilgiler, gözaltı, yakalama veya diğer adlî ve idarî işlemlerin yürütülmesi amacıyla görevli güvenlik ve yargı makamlarına aktarılabilir. MİT mensupları, iç güvenlik ve istihbarata karşı koyma operasyonlarında yönetmelikle belirlenen koşullar altında genel zabıtaya tanınan bazı hak ve yetkileri kullanabilir.

Yurt içindeki çalışmalar sınır ötesindeki örgüt yapılanmalarından bağımsız yürütülmez. Türkiye içindeki hücreler ile yurt dışındaki yönetici kadrolar, eğitim alanları, lojistik merkezler ve finansman kanalları arasındaki bağlantılar birlikte incelenir.

MİT, yabancı topraklardan Türkiye’ye yönelen terör faaliyetlerinin tespit edilmesi ve engellenmesi amacıyla yurt dışında operasyonel çalışmalar yürütür. Bu faaliyetler hedeflerin izlenmesini, saha kaynaklarının oluşturulmasını, teknik veri toplanmasını ve örgüt yapılanmalarına yönelik stratejik tedbirler uygulanmasını kapsar.

Sınır ötesi faaliyetlerde insan istihbaratı, sinyal istihbaratı, görüntüleme sistemleri ve yerel unsurlardan elde edilen bilgiler birlikte kullanılabilir. Hedefe ilişkin veriler MİT tarafından işlenerek doğrudan operasyonlarda kullanılabilir veya Türk Silahlı Kuvvetleriyle paylaşılabilir.

Suriye ve Irak, 2010 sonrasında MİT’in terörle mücadele kapsamında düzenli faaliyet yürüttüğü başlıca sınır ötesi alanlar olmuştur. Suriye’de DEAŞ ile PKK’nın Suriye yapılanmasına, Irak’ta ise PKK’nın yönetim kadroları, lojistik hatları ve yerleşim alanlarına yönelik çalışmalar yürütülmüştür.

Terör örgütlerinin lider ve yönetici kadrolarına yönelik sistemli ve hedef odaklı çalışmalar 2019’dan itibaren yoğunlaştırılmıştır. Bu faaliyetler örgütlerin komuta, istihbarat, özel güç, maliye, iletişim, eğitim ve lojistik alanlarında görev yapan kadrolarına yönelmiştir.

Yönetici kadroların hedef alınmasında, örgütün karar alma ve emir-komuta düzeninin işleyişinin sınırlandırılması amaçlanmıştır. Aynı faaliyetler, örgüt içindeki güven ilişkilerinin, haberleşme düzeninin ve kadrolar arasındaki hareketliliğin etkilenmesine yol açmıştır.

Hedeflerin meskûn mahalde veya kırsal alanda bulunması, çalışma kapsamının belirlenmesinde tek başına sınırlayıcı bir unsur olarak kabul edilmemiştir. Operasyon öncesinde hedefin kimliği ve konumu teknik araçlar, saha kaynakları ve diğer istihbarat yöntemleriyle doğrulanmıştır.

MİT’in sınır ötesi operasyonları, dış güvenlik ve terörle mücadele görevleri çerçevesinde istihbarat toplama, hedef belirleme, operasyonel planlamaya katkı sağlama ve gerektiğinde doğrudan özel faaliyet yürütme biçimlerinde gerçekleştirilir. Bu operasyonlarda MİT ile Türk Silahlı Kuvvetleri arasındaki görev paylaşımı, kurumların kendi yetki alanlarını koruduğu bir koordinasyon düzenine dayanır.

Sınır ötesi operasyonlar, geniş alanlı askerî harekâtların istihbaratla desteklenmesi ile belirlenmiş kişilere ve yapılara yönelik nokta operasyonları kapsar. Suriye’de yürütülen faaliyetlerde askerî harekâtlar ve yerel aktörlerle kurulan saha ağları; Irak’ta ise hedef odaklı takip ve nokta operasyonları öne çıkmıştır.

Suriye’deki faaliyetler, iç savaşın başlamasının ardından sınır güvenliği, DEAŞ tehdidi ve PKK’nın Suriye yapılanmasının faaliyetleri çerçevesinde gelişmiştir. MİT, askerî harekâtlardan önce ve harekâtlar sırasında yerel kaynaklardan, teknik sistemlerden ve açık kaynaklardan bilgi toplamıştır.

Toplanan bilgiler hedeflerin, geçiş güzergâhlarının, savunma mevzilerinin, mayın ve patlayıcı düzeneklerinin, tünellerin ve haberleşme ağlarının belirlenmesinde kullanılmıştır.688 Yerel silahlı unsurlarla kurulan ilişkiler, saha bilgilerinin elde edilmesi ve askerî birliklerle koordinasyon sağlanması bakımından kullanılmıştır.

Fırat Kalkanı Harekâtı 24 Ağustos 2016’da başlamış ve 29 Mart 2017’ye kadar sürmüştür.^【245】 Harekâtın amaçları arasında Türkiye-Suriye sınırındaki DEAŞ varlığının sona erdirilmesi, sınır güvenliğinin sağlanması ve Suriye’nin kuzeyinde PKK/PYD denetiminde kesintisiz bir alan oluşmasının engellenmesi yer almıştır.

Harekât Türk Silahlı Kuvvetlerinin emir ve kontrol yapısı içinde yürütülmüş, MİT ise saha ve hedef istihbaratı sağlayarak askerî faaliyetleri desteklemiştir. Kurumlar arasındaki istihbarat paylaşımı gerçek zamanlı biçimde yürütülmüş ve toplanan bilgiler operasyonel kararlara aktarılmıştır.

MİT’in daha önce Suriye’de oluşturduğu yerel temaslar, harekâta katılan Suriyeli muhalif unsurların yönlendirilmesinde ve saha bilgilerinin doğrulanmasında kullanılmıştır. Farklı kaynaklardan elde edilen istihbaratın bir araya getirilmesi, hedef bilgileri ile sahadaki askerî hareketlerin eş güdümlü yürütülmesini sağlamıştır.

Harekât sonucunda Cerablus ve El-Bab DEAŞ’ın denetiminden çıkarılmış ve Türkiye sınırının güneyinde askerî denetim alanı oluşturulmuştur.^【246】

Zeytin Dalı Harekâtı, 20 Ocak-24 Mart 2018 tarihleri arasında Afrin bölgesinde yürütülmüştür.^【247】 Harekât, Fırat Kalkanı alanının batısındaki PKK/PYD-YPG yapılanmasına karşı gerçekleştirilmiştir.

Operasyon MİT, Türk Silahlı Kuvvetleri ve Özgür Suriye Ordusu unsurlarının koordinasyonuyla yürütülmüştür. MİT, harekât öncesinde örgütün savunma mevzileri, tünelleri, silah depoları ve hareket alanları hakkında istihbarat toplamıştır.

Dağlık arazi ve yerleşim alanlarının bulunduğu bölgede görüntüleme sistemleri ile insansız hava araçlarından hedef ve koordinat tespitinde yararlanılmıştır. Hava ve kara unsurlarına aktarılan hedef bilgileri, askerî operasyonların önceliklerinin belirlenmesinde kullanılmıştır.

Yerel insan kaynakları, askerî hedeflerin sivil yapılardan ayrılması ve bölgedeki örgüt hareketlerinin takip edilmesi amacıyla kullanılmıştır. Harekât sonrasında MİT’in bölgedeki faaliyet alanı genişlemiş ve yerel unsurlarla kurulan iş birliği sürdürülmüştür.

Barış Pınarı Harekâtı 9-23 Ekim 2019 tarihleri arasında Suriye’nin kuzeydoğusunda yürütülmüştür.^【248】 Harekâtın amaçları arasında YPG/PYD’nin sınır hattındaki yapılanmasının kaldırılması, Türkiye sınırı boyunca güvenli bir alan oluşturulması ve bölgede kalan DEAŞ unsurlarının faaliyetlerinin engellenmesi yer almıştır.

MİT, harekât boyunca Türk Silahlı Kuvvetlerine sinyal istihbaratı sağlamıştır. Hedef unsurlara ait iletişim trafiği ve elektronik veri akışı tespit edilerek sahadaki askerî birliklere aktarılmıştır.

Teşkilâtın bölgedeki insan istihbaratı kaynakları, hedeflerin ve örgütsel hareketlerin belirlenmesinde kullanılmıştır. Yerel unsurların yönlendirilmesi ve sahadaki koordinasyonun sağlanması da MİT’in harekât sırasındaki faaliyetleri arasında yer almıştır.

Harekât alanındaki çalışmalar operasyonun sona ermesinden sonra da devam etmiş; örgütlerin hücre yapılanmaları, patlayıcı faaliyetleri ve bölgeye sızma girişimleri takip edilmiştir.

Irak’ın kuzeyindeki faaliyetler, PKK’nın yönetim kadroları, kampları, lojistik hatları ve Irak-Suriye arasındaki geçiş alanlarına yönelik olarak yürütülmüştür. Bu alandaki operasyonlarda teknik istihbarat, saha görevlileri ve yerel unsurlarla kurulan temaslardan elde edilen bilgiler birlikte kullanılmıştır.

Irak’taki geniş alanlı askerî harekâtların yanında belirli örgüt yöneticilerini hedef alan nokta operasyonları gerçekleştirilmiştir. Hedeflerin uzun süre takip edilmesi, konumlarının doğrulanması ve uygun operasyon zamanının belirlenmesi bu faaliyetlerin temel aşamalarını oluşturmuştur.

Sincar Operasyonu 15 Ağustos 2018’de Irak’ın kuzeyindeki Sincar bölgesinde gerçekleştirilmiştir.^【249】 Operasyonun hedefi, PKK’nın Sincar yapılanmasında görev yapan ve “Mam Zeki Şengali” kod adını kullanan İsmail Özden olmuştur.^【250】

Özden’in hareketleri MİT tarafından takip edilmiş ve konumu teknik ve saha istihbaratıyla belirlenmiştir.^【251】 Hedef bilgisinin doğrulanmasının ardından Türk Silahlı Kuvvetleriyle koordinasyon kurulmuş ve hava operasyonu gerçekleştirilmiştir.^【252】

Operasyon, MİT’in istihbarat üretimi ile sınır ötesindeki nokta hedefleme faaliyetini aynı süreç içinde yürüttüğü örneklerden birini oluşturmuştur. Bu tarihten sonra PKK’nın Irak’taki yönetici kadrolarına yönelik benzer hedef odaklı operasyonlar sürdürülmüştür.

Gara Operasyonu, Pençe-Kartal-2 Harekâtı adıyla 10 Şubat 2021’de başlatılmıştır.^【253】 Harekâtın amaçları arasında PKK tarafından alıkonulan 13 Türkiye Cumhuriyeti vatandaşının kurtarılması ve örgütün Gara bölgesindeki üs, mağara ve mühimmat alanlarının kullanılamaz hâle getirilmesi yer almıştır.^【254】

MİT, rehinelerin tutulduğu yer, mağaranın yapısı, çevredeki örgüt unsurları ve bölgedeki hedefler hakkında istihbarat sağlamıştır. Bu bilgiler Türk Silahlı Kuvvetlerinin operasyonel planlamasında kullanılmıştır.

Rehinelerin bulunduğu mağaradaki kurtarma girişimi istenilen sonuçla tamamlanmamış ve alıkonulan vatandaşlar hayatını kaybetmiştir.^【255】 Operasyonun ardından yapılan teknik incelemelerde rehinelerin bulunduğu yere ilişkin istihbaratın doğru olduğu değerlendirilmiştir.

Pençe-Kilit Operasyonu 2022’de, Irak’ın kuzeyindeki PKK mevzilerine, sığınaklarına, geçiş hatlarına ve lojistik altyapısına yönelik olarak başlatılmıştır.^【256】 Operasyon, PKK’nın Irak ile Suriye arasındaki hareketliliğini sınırlandırmayı ve Türkiye sınırına yakın alanlardaki yapılanmasını ortadan kaldırmayı amaçlamıştır.^【257】

MİT, hedeflerin belirlenmesi, hareketliliklerinin takip edilmesi ve sahadaki askerî birimlere veri aktarılması görevlerini yürütmüştür. Teknik istihbarat, insan kaynakları ve görüntü verileri aracılığıyla elde edilen bilgiler operasyonel komuta süreçlerine dâhil edilmiştir.

Pençe-Kilit Operasyonu, MİT ile Türk Silahlı Kuvvetleri arasındaki istihbarat ve operasyon koordinasyonunun komuta-kontrol düzeyinde sürdürüldüğü faaliyetlerden biri olmuştur. Operasyonun ilk aşamasında örgüte ait sığınaklar ve ikmal hatları hedef alınmıştır.^【258】

Sınır ötesi operasyonlarda MİT, Türk Silahlı Kuvvetleri ve diğer güvenlik kurumları kendi kanunî görev ve yetkileri çerçevesinde hareket eder. MİT tarafından üretilen hedef, konum ve tehdit bilgileri operasyonu yürüten askerî birimlere aktarılır.

Koordinasyon, yalnızca operasyonun başlangıcından önce gerçekleştirilen bilgi paylaşımıyla sınırlı değildir. Sinyal, görüntü ve saha kaynaklarından elde edilen güncel bilgiler harekât sırasında da değerlendirilerek askerî karar süreçlerine iletilir.

Suriye’deki operasyonlarda yerel silahlı unsurlarla kurulan bağlantılar, hedeflerin belirlenmesi ve araziye ilişkin bilgilerin sağlanmasında kullanılmıştır. Irak’taki operasyonlarda ise Türk Silahlı Kuvvetleriyle yürütülen koordinasyonun yanında Irak merkezi yönetimi ve Irak Kürt Bölgesel Yönetimi içindeki güvenlik ve istihbarat unsurlarıyla da temas kurulmuştur.

MİT’in sınır ötesi terörle mücadele faaliyetleri, yabancı istihbarat servisleri, güvenlik kurumları, bölgesel aktörler ve yerel unsurlarla kurulan farklı düzeylerdeki iş birliklerini kapsar. Bu ilişkiler hedef takibi, bilgi paylaşımı, kişilerin yakalanması veya teslim edilmesi ve operasyonel koordinasyon amacıyla yürütülebilir.

Suriye’de yerel unsurlarla kurulan ağlar, Afrin, Azez, El-Bab, Tel Abyad ve Resulayn gibi alanlarda örgüt yapılanmalarının, hücre evlerinin ve patlayıcı düzeneklerinin belirlenmesinde kullanılmıştır. Irak’ta yerel güvenlik ve istihbarat unsurlarıyla sağlanan koordinasyon, hedef kişilerin ve bağlantılarının tespit edilmesine katkı sağlamıştır.

MİT, yabancı kurum ve kişilerle doğrudan ilişki kurma ve görevlerinin gerektirdiği koordinasyon yöntemlerini uygulama yetkisine sahiptir. Uluslararası iş birliklerinin kapsamı, Türkiye’nin millî güvenlik ihtiyaçları ile yürütülen görevin niteliğine göre belirlenir.

İstihbarat diplomasisi, MİT’in yabancı istihbarat servisleri, güvenlik kurumları ve diğer muhataplarla Türkiye’nin dış güvenlik ve stratejik çıkarları doğrultusunda yürüttüğü temas, müzakere, bilgi alışverişi ve koordinasyon faaliyetlerini kapsar. Teşkilât, yabancı muhataplarla ikili ve çok taraflı platformlarda ilişki kurarak dış istihbarat faaliyetlerini diplomatik süreçlerle birlikte yürütebilir.

MİT’in yerli ve yabancı kurum, kuruluş, örgüt, oluşum ve kişilerle doğrudan ilişki kurma ve uygun koordinasyon yöntemlerini uygulama yetkisi 2937 sayılı Kanun’da düzenlenmiştir. Bu yetki, çatışma içindeki tarafların istihbarat servisleriyle ayrı ayrı temas kurulmasına, kapalı iletişim kanalları oluşturulmasına ve güvenlik meselelerinin kamuya açık diplomatik görüşmelerden farklı bir düzlemde ele alınmasına imkân verir.

Teşkilâtın istihbarat diplomasisine yönelik faaliyetleri 2010’dan itibaren genişlemiş, 2017’de ise Astana Görüşmeleri başta olmak üzere bölgesel diplomatik süreçlerde yoğunlaşmıştır.

MİT, yabancı istihbarat servisleri ve güvenlik kurumlarıyla ikili ilişkilerin yanında birden fazla devletin veya kuruluşun katıldığı çok taraflı temaslar yürütür. Bu temasların kapsamı; terörle mücadele, karşı istihbarat, çatışma bölgelerindeki gelişmeler, rehine ve tutuklu takasları, sınır güvenliği ve bölgesel krizlerin yönetilmesi gibi konulara göre belirlenir.

İkili ilişkilerde taraflar arasında bilgi paylaşımı, güvenlik meselelerinin değerlendirilmesi, ortak tehditlerin belirlenmesi ve belirli operasyonların koordinasyonu gerçekleştirilebilir. Çok taraflı süreçlerde ise birbirleriyle doğrudan iletişim kurmakta güçlük yaşayan aktörlerin temsilcileri aynı görüşme düzeni içinde bir araya getirilebilir.

MİT’in yabancı servislerle ilişkileri, tarafların bütün güvenlik meselelerinde aynı politikayı benimsemesine dayanmaz. Belirli bir sahada karşı karşıya bulunan devletlerin servisleri, başka bir güvenlik meselesinde bilgi alışverişi veya müzakere amacıyla temas kurabilir.

2018 sonrasında MİT; Amerika Birleşik Devletleri ve Rusya Federasyonu servisleri arasındaki görüşmeler, Rusya ve Ukrayna tarafları arasındaki takas süreçleri, Körfez ülkeleriyle normalleşme görüşmeleri ve Doğu Akdeniz’e ilişkin diplomatik temaslarda görev almıştır.

Suriye’deki çatışmaların yönetilmesi amacıyla yürütülen Astana Görüşmeleri, MİT’in istihbarat diplomasisi kapsamında görev aldığı çok taraflı süreçlerden biridir. Türkiye, Rusya ve İran’ın katıldığı görüşmelerde Suriye’deki çatışmasızlık bölgelerinin sınırları, denetim usulleri ve sahadaki uygulama düzeni ele alınmıştır.

2017’de yürütülen görüşmeler sonucunda Türkiye’nin desteklediği muhalif unsurlar ile Türk Silahlı Kuvvetlerinin belirli bölgelere girmesi, kontrol noktaları oluşturması ve saha denetimine katılması kararlaştırılmıştır. Bu kararların uygulanması, Suriye’deki silahlı gruplar, bölgesel aktörler ve Türkiye’deki ilgili kamu kurumları arasında devamlı iletişim kurulmasını gerektirmiştir.

MİT, görüşme kararlarının sahadaki uygulama biçiminin belirlenmesinde farklı gruplarla temas kurmuş ve Türk Silahlı Kuvvetleri ile muhalif unsurların konuşlanmasına ilişkin koordinasyona katılmıştır. İdlib’de Heyet-i Tahriru’ş-Şam’ın varlığı, muhalif gruplar arasındaki anlaşmazlıklar ve gözlem noktalarının kurulması sırasında ortaya çıkan güvenlik sorunları bu temasların konuları arasında yer almıştır.

Astana sürecini izleyen dönemde Soçi’de yapılan görüşmeler de Suriye’deki ateşkes, gerilimi azaltma ve askerî konuşlanma meselelerinin ele alındığı diplomatik zeminlerden biri olmuştur.

MİT, sınır ötesindeki gerilim ve çatışma bölgelerinde taraflar arasında doğrudan veya dolaylı iletişim kanalları oluşturur. Bu kanallar, diplomatik ilişkilerin kesildiği, tarafların birbirleriyle doğrudan görüşmediği veya açık görüşmelerin güvenlik gerekçeleriyle yürütülemediği durumlarda kullanılabilir.

İletişim kanalları aracılığıyla tarafların talepleri, güvenlik kaygıları, kabul edebilecekleri şartlar ve karşı tarafa iletilmesini istedikleri mesajlar aktarılabilir. Aynı kanallar çatışmaların tırmanmasının önlenmesi, ateşkes koşullarının değerlendirilmesi ve takas süreçlerinin hazırlanması amacıyla da kullanılabilir.

MİT’in istihbarat diplomasisi kapsamındaki takip ve temas alanları arasında Gazze’deki ateşkes girişimleri, Rusya-Ukrayna Savaşı, Somali’deki gelişmeler ve Afganistan-Pakistan hattındaki gerilimler yer almıştır. Bu coğrafyalardaki faaliyetler, her bölgenin tarafları, güvenlik şartları ve siyasî yapısına göre farklı iletişim ve müzakere yöntemleriyle yürütülmüştür.

MİT’in arabuluculuk faaliyetleri, tarafların temsilcileriyle ayrı ayrı temas kurulması, taleplerin karşılıklı olarak iletilmesi ve görüşmeler için güvenli bir zemin hazırlanmasını kapsar. Teşkilât, krizlerin başlangıç aşamasında tarafların güvenlik kaygılarını ve görüşme şartlarını belirlemek amacıyla istihbarat toplama ve diplomatik temas yöntemlerini birlikte kullanır.

Müzakere sürecinin hazırlanmasında görüşmenin yapılacağı yerin belirlenmesi, tarafların ulaşımı, güvenlik düzeninin kurulması ve görüşmeler sırasında uygulanacak usullerin kararlaştırılması gibi görevler üstlenilebilir. Tarafların birbirlerine ilişkin değerlendirmeleri, olası güvenlik riskleri ve mutabakatın uygulanmasını etkileyebilecek gelişmeler de süreç boyunca takip edilir.

Nisan 2022’de Amerika Birleşik Devletleri ile Rusya Federasyonu arasında gerçekleştirilen tutuklu takası bu faaliyetlerden biridir. Takasın taraflarından biri Rusya’da tutuklu bulunan Amerika Birleşik Devletleri vatandaşı Trevor Reed, diğeri ise Amerika Birleşik Devletleri’nde tutuklu bulunan Rusya vatandaşı Konstantin Yaroşenko olmuştur.^【259】

Amerikan ve Rus makamlarının MİT’ten destek talep etmesinin ardından takasın Ankara Esenboğa Havalimanı’nda yapılmasına karar verilmiş; alanın kontrolü, çevre güvenliği ve taraflar arasındaki koordinasyon MİT tarafından yürütülmüştür.

Rehine ve tutuklu takasları, tarafların serbest bırakmak istediği kişilerin belirlenmesi, takas şartlarının kararlaştırılması ve eş zamanlı teslim süreçlerinin güvenlik altında yürütülmesini gerektirir. MİT bu operasyonlarda taraflarla görüşme, kişi ve kimlik bilgilerinin teyidi, ulaşım planlaması, operasyon alanının güvenliği ve teslim işlemlerinin eş zamanlı yürütülmesi görevlerini üstlenebilir.

Ekim 2017’de Türkiye’de tutuklu bulunan Rusya Federal Güvenlik Servisi mensupları Yuriy Anisimov ve Aleksandr Smirnov ile Kırım Tatar Millî Meclisi Başkan Yardımcıları Ahtem Çiygöz ve İlmi Ümerov’un serbest bırakılmasını kapsayan bir takas gerçekleştirilmiştir.^【260】 Anisimov ve Smirnov, 2016’da yürütülen operasyon sonucunda yakalanmış ve casusluk, tasarlayarak öldürme ve resmî belgelerde sahtecilik suçlamalarıyla tutuklanmıştır.^【261】

Takas sonucunda Çiygöz ve Ümerov, Kırım’daki Rus makamlarınca tutuldukları yerden serbest bırakılmıştır.^【262】

Nisan 2022’de gerçekleştirilen Trevor Reed-Konstantin Yaroşenko takası da MİT’in Amerika Birleşik Devletleri ve Rusya Federasyonu makamları arasında yürüttüğü koordinasyon sonucunda Ankara’da tamamlanmıştır.^【263】 Rusya-Ukrayna Savaşı sırasında Rus ve Ukraynalı askerî personelin değişimini içeren takas süreçlerinde de MİT’in iletişim ve koordinasyon imkânlarından yararlanılmıştır.

MİT, 1 Ağustos 2024’te Ankara’da 26 kişinin değişimini kapsayan çok taraflı bir takas operasyonu yürütmüştür. Operasyona Amerika Birleşik Devletleri, Almanya, Polonya, Slovenya, Norveç ve Rusya Federasyonu’ndan gelen yedi uçak katılmıştır.^【264】

Operasyon kapsamında Amerika Birleşik Devletleri’nden iki; Almanya, Polonya, Slovenya, Norveç ve Rusya Federasyonu’ndan ise birer uçak Ankara’ya gelmiştir.^【265】 Uçaklarla getirilen 26 kişinin kimlik ve nakil işlemleri MİT’in koordinasyonunda gerçekleştirilmiştir.^【266】

Takasın sonucunda ikisi çocuk olmak üzere 10 kişi Rusya’ya, 13 kişi Almanya’ya ve üç kişi Amerika Birleşik Devletleri’ne gönderilmiştir.^【267】 Operasyon Cumhurbaşkanının onayıyla yürütülmüş ve taraflar arasındaki temas, güvenlik, uçuş ve teslim işlemleri MİT tarafından koordine edilmiştir.^【268】

Takas, birden fazla ülkede tutuklu bulunan kişilerin aynı yerde ve birbirine bağlı bir plan çerçevesinde değiştirilmesi esasına göre gerçekleştirilmiştir.^【269】

MİT’in bölgesel iş birlikleri, Türkiye’nin sınır çevresi ile Orta Doğu, Kafkasya, Doğu Akdeniz, Balkanlar ve diğer güvenlik alanlarındaki devlet ve kurumlarla kurduğu ilişkileri kapsar. İş birliğinin kapsamı, ilgili devletle yürütülen siyasî ilişkiler, ortak tehditler ve bölgedeki çatışma şartlarına göre değişir.

Suriye konusunda Astana ve Soçi süreçleri; Irak konusunda merkezî hükûmet, Irak Kürt Bölgesel Yönetimi ve yerel güvenlik birimleriyle yürütülen temaslar bölgesel istihbarat diplomasisinin uygulama alanları arasında yer almıştır. Körfez ülkeleriyle normalleşme görüşmeleri ve Doğu Akdeniz’de yürütülen diplomatik süreçler de yabancı istihbarat servisleriyle yapılan görüşmelere konu olmuştur.

Bölgesel temaslarda terör örgütlerinin faaliyetleri, sınır aşan suçlar, yabancı savaşçılar, göç hareketleri, enerji ve ulaşım hatlarının güvenliği ile çatışma bölgelerindeki askerî gelişmeler ele alınabilir. MİT, bu süreçlerde elde ettiği bilgileri Türkiye’nin güvenlik ve dış politika makamlarına aktarır.

MİT’in kurumsal dönüşümü; insan kaynakları sisteminin yenilenmesi, teşkilât yapısının değiştirilmesi, teknik istihbarat kapasitesinin genişletilmesi, yeni görev alanlarının oluşturulması ve dış operasyon yeteneklerinin artırılması aşamalarından meydana gelmiştir. Bu dönüşüm 1990’lı yıllarda personel politikasında yapılan düzenlemelerle başlamış, 2008’deki reorganizasyon ve 2010 sonrasındaki yapılanmalarla devam etmiştir.

MİT’te personel temini uzun süre kurumsal referanslar ve kamu kurumlarından yapılan görevlendirmeler üzerinden yürütülmüştür. İnsan kaynakları politikasının günün şartlarına uyarlanması amacıyla 1993’te referans yönteminin yanında gazete ilanıyla personel alımına başlanmıştır.

Gazete ilanları aracılığıyla yükseköğrenim görmüş ve yabancı dil bilen adayların Teşkilâta alınması amaçlanmıştır. Bu yöntem, personel kaynağının daha geniş bir aday grubu içinden belirlenmesine imkân vermiştir.

16 Şubat 1995’te yürürlüğe giren 4069 sayılı Kanun ile 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu’nda değişiklik yapılmış ve MİT personelinin yaş hadleri yeniden düzenlenmiştir.^【270】 Yaş sınırlarına ilişkin bu değişiklik, kıdemli personelin belirli sürelerde emekliye ayrılması ve kadrolara yeni personel alınması yoluyla kurumun yaş yapısının değiştirilmesini sağlamıştır.

Türkiye’nin dış politika faaliyetleriyle millî istihbarat çalışmalarının uyumlu hâle getirilmesi amacıyla 2008’de MİT Müsteşarlığına bağlı faaliyet ve destek birimlerinde reorganizasyon yapılmıştır. Düzenleme, operasyonel birimler ile idarî ve teknik destek birimlerinin görev dağılımının yeniden belirlenmesini kapsamıştır.

Reorganizasyonla Teşkilâtın yurt dışındaki gelişmeleri takip etme, dış istihbarat üretme ve farklı birimler arasında koordinasyon kurma kapasitesinin yeniden yapılandırılması amaçlanmıştır. Bu düzenleme, 2010’dan itibaren yürütülen daha kapsamlı dönüşüm çalışmalarının kurumsal hazırlık aşamalarından birini oluşturmuştur.

MİT, teşkilât yapısı, personel sistemi, eğitim düzeni, teknik kapasite ve operasyonel görevler bakımından kapsamlı dönüşüm sürecine 2010’da başlamıştır. Bu süreçte kurumun çalışma odağı yurt içi güvenlik istihbaratının yanında dış istihbarat, stratejik analiz, terörle mücadele ve sınır ötesi faaliyetleri daha geniş biçimde kapsayacak şekilde düzenlenmiştir.

Personelin değişen güvenlik ihtiyaçlarına göre eğitilmesi, teknik istihbarat birimlerinin genişletilmesi, dış operasyon yeteneklerinin geliştirilmesi ve karar makamlarına stratejik değerlendirmeler sunulması dönüşümün başlıca unsurları olmuştur.

Dönüşüm döneminde güvenlik istihbaratı, stratejik istihbarat, teknik istihbarat ve destek faaliyetleri farklı yönetim ve uzmanlık alanları altında yapılandırılmıştır. Teşkilâtın yurt dışına yönelik çalışmaları ile istihbarat diplomasisi faaliyetleri de bu dönemde genişlemiştir.

Teknik istihbarat, 2010 sonrasında MİT’in bilgi toplama ve operasyon destek faaliyetlerinin ana unsurlarından biri hâline gelmiştir. Mobil sistemler, uydu sistemleri, siber sistemler, pasif ve aktif veri toplama araçları, görüntü sistemleri ve muhabere istihbaratı alanlarında yeni teknik imkânlar kullanılmaya başlanmıştır.

Teknik sistemlerden elde edilen veriler, insan istihbaratı kaynaklarından sağlanan bilgilerle birlikte değerlendirilmiştir. İnsansız hava araçları ve silahlı insansız hava araçları; istihbarat, keşif, gözetleme, hedef tespiti ve operasyon süreçlerinde kullanılmıştır.

Teknik istihbarat kapasitesinin geliştirilmesi, hedefe ilişkin verilerin daha kısa sürede toplanmasına, konum bilgilerinin teyit edilmesine ve operasyon sırasında güncel veri akışı sağlanmasına imkân vermiştir.

Sinyal istihbaratı faaliyeti yürüten Genelkurmay Elektronik Sistemler Komutanlığının MİT’e devredilmesine ilişkin süreç, 31 Ocak 2011 tarihli Başbakanlık direktifiyle başlatılmıştır.^【271】 Bayrak Garnizonu adıyla da anılan komutanlık, elektronik izleme ve teknik istihbarat kapasitesine sahip bir askerî birim olarak faaliyet göstermiştir.^【272】

Genelkurmay Elektronik Sistemler Komutanlığı 1 Ocak 2012’de MİT’e devredilmiştir.^【273】 Devirle birlikte birimin personeli, teknik altyapısı, haberleşme ve elektronik istihbarat faaliyetleri MİT bünyesine aktarılmıştır.

Bu düzenleme öncesinde sinyal istihbaratı faaliyetleri MİT ile Genelkurmay Başkanlığına bağlı birimler arasında yürütülmekteydi. Devir sonucunda söz konusu faaliyetler tek kurum çatısı altında toplanmıştır.

MİT’e devredilen Genelkurmay Elektronik Sistemler Komutanlığının adı 15 Mayıs 2012’de Sinyal İstihbarat Başkanlığı olarak değiştirilmiştir.^【274】 Yeni başkanlık, haberleşme ve radar sinyallerinin yakalanması, çözümlenmesi, değerlendirilmesi ve ilgili makamlara istihbarat olarak sunulması görevlerini yürütmüştür.

Devir ve yeniden adlandırma sonucunda sinyal istihbaratı alanındaki kurumsal ikilik sona ermiştir. Sinyal toplama kapasitesi, yalnızca askerî haberleşmenin takibiyle sınırlı kalmayarak Orta Doğu, Kafkasya ve Balkanlar’ı kapsayan bir faaliyet alanı içinde yeniden düzenlenmiştir.

Sinyal İstihbarat Başkanlığı ile elektronik ve teknik istihbarat birimleri arasındaki koordinasyon; hedef tespiti, haberleşme analizi, erken ihbar ve operasyon desteği alanlarında kullanılmıştır.

17 Nisan 2014’te kabul edilen 6532 sayılı Kanun ile MİT’in görev ve yetkileri yeniden düzenlenmiştir.^【275】 Dış güvenlik, millî savunma, terörle mücadele, uluslararası suçlar ve siber güvenlik konuları Teşkilâtın görev alanında açık biçimde sayılmıştır.^【276】

MİT’e bu alanlarda teknik istihbarat ve insan istihbaratı yöntemleriyle bilgi, belge, haber ve veri toplama, kaydetme ve analiz etme görevi verilmiştir. Yerli ve yabancı kurumlarla doğrudan ilişki kurma, bilgi ve kayıtlara erişme, gizli çalışma yöntemlerini kullanma ve görevlilerin kimliklerini koruma yetkileri de aynı mevzuat çerçevesinde düzenlenmiştir.

Kanun değişiklikleri, sınır ötesi istihbarat ve operasyon faaliyetlerinin hukukî görev alanı içinde yürütülmesini sağlayan düzenlemeleri genişletmiştir.

MİT’in hedef odaklı operasyon anlayışı, belirli kişi veya yapılara ilişkin istihbaratın toplanması, hedefin uzun süre izlenmesi, konumun doğrulanması ve operasyonun uygun zamanda gerçekleştirilmesine dayanır. Analitik, teknik ve operasyonel imkânlar ile insan istihbaratı bu yöntem içinde birlikte kullanılır.

Terör örgütlerinin lider ve yönetici kadrolarına yönelik sistemli ve hedef odaklı çalışmalar 2019’dan itibaren yoğunlaştırılmıştır. Bu kapsamda örgütlerin komuta, istihbarat, maliye, iletişim, eğitim, lojistik ve özel güç yapılanmalarında görev alan kişiler hedef alınmıştır.

Hedef odaklı faaliyetler, geniş kapsamlı askerî harekâtlardan farklı olarak belirli bir hedefe yönelik nokta operasyonları şeklinde yürütülebilir. Hedef bilgileri gerektiğinde Türk Silahlı Kuvvetlerine aktarılabilir veya MİT’in görev alanındaki özel faaliyetlerde kullanılabilir.

2010 sonrasında MİT’in dış istihbarat ve uzun vadeli güvenlik değerlendirmelerine ayırdığı kurumsal kapasite genişletilmiştir. Stratejik istihbarat faaliyetleri kapsamında bölgesel ve küresel gelişmeler, devletlerin niyet ve kapasiteleri, orta ve uzun vadeli tehditler ile Türkiye’nin dış güvenliğini etkileyebilecek değişimler değerlendirilmiştir.

İstihbarat diplomasisi ve istihbarata karşı koyma, stratejik istihbarat alanında yürütülen çalışma başlıkları arasında yer almıştır. Güvenlik istihbaratı kapsamında yürütülen istihbarata karşı koyma faaliyetleri 2021’den itibaren millî güvenlik ve dış politikayı destekleyecek biçimde stratejik istihbarat kapsamında ele alınmaya başlanmıştır.

Stratejik yaklaşımda taktik ve operasyonel bilgiler, daha geniş bir siyasî ve güvenlik çerçevesi içinde değerlendirilerek uzun vadeli analizlere dönüştürülür.

MİT’in elektronik ve teknik istihbarat faaliyetleri, teknolojik imkânlar ile tehdit biçimlerinin değişmesi sonucunda giderek siber istihbarata yönelmiştir. Bu yönelim 2022’de kurumsal kronolojide ayrı bir dönüşüm aşaması olarak yer almıştır.

Siber istihbarat kapasitesi; dijital haberleşmenin izlenmesi, siber tehditlere ilişkin verilerin toplanması, yabancı unsurların faaliyetlerinin belirlenmesi ve iletişim güvenliğine yönelik girişimlerin engellenmesi için kullanılır. Siber saldırılar, sosyal medya ve mali araçlar üzerinden yürütülen güvenlik tehditleri de teknik ve siber çalışmaların kapsamına alınmıştır.

Siber sistemlerden elde edilen bilgiler, sinyal istihbaratı, insan istihbaratı ve açık kaynaklardan sağlanan verilerle birlikte analiz edilir.

MİT; insan istihbaratı, teknik istihbarat ve açık kaynak istihbaratı gibi farklı disiplinlerden elde ettiği verileri yapay zekâ teknolojileriyle birlikte kullanmaktadır. Yapay zekâ uygulamaları, farklı tür ve büyüklükteki veri kümelerinin işlenmesi, ilişkilerin belirlenmesi ve analiz süreçlerinin desteklenmesi amacıyla kullanılabilir.

Büyük veri çalışmaları, toplanan bilgilerin yalnızca niceliksel olarak sınıflandırılmasıyla sınırlı olmayıp niteliksel değerlendirmeye ve stratejik istihbarat üretimine yöneliktir. Bu yöntemle taktik ve operasyonel veriler, orta ve uzun vadeli politika süreçlerinde kullanılabilecek değerlendirmelere dönüştürülür.

Mobil sistemler, uydu sistemleri, pasif ve aktif veri toplama, veri madenciliği, görüntüleme, muhabere istihbaratı ve yapay zekâ, 2010 sonrasında yatırım yapılan teknik alanlar arasında yer almıştır. Bu sistemler hedef tespiti, tehdit analizi, siber güvenlik ve karar destek süreçlerinde kullanılmaktadır.

MİT’in eğitim faaliyetleri, kurum personelinin mesleki bilgi ve becerilerinin geliştirilmesi ile istihbarat ve millî güvenlik alanında akademik çalışma yürütülmesi olmak üzere iki temel alanda şekillenmiştir. Personel eğitimi, işe giriş aşamasından itibaren temel mesleki eğitim, hizmet içi programlar, yabancı dil çalışmaları, uzmanlık eğitimi ve uluslararası programlar aracılığıyla yürütülür.

MİT Eğitim Merkezi, Teşkilât personelinin mesleki ve kişisel yeteneklerinin sistemli biçimde geliştirilmesi amacıyla 1992’de kurulmuştur. Merkez, kuruma yeni alınan personelin temel eğitimini ve görevdeki personelin hizmet içi eğitim çalışmalarını yürütmüştür.

Eğitim programları, istihbarat yöntemleri, kurum mevzuatı, güvenlik, haberleşme, analiz, yabancı dil ve göreve özgü uzmanlık alanlarını kapsamıştır. Programların içeriği, kurumun görev alanlarında ve güvenlik şartlarında meydana gelen değişikliklere göre yenilenmiştir.

2010’da başlayan kurumsal dönüşümün ardından MİT Eğitim Merkezi, 2011’de İstihbarat Akademisi ve Eğitim Merkezi Başkanlığına dönüştürülmüştür. Başkanlık için İSAKEM kısaltması kullanılmıştır.

İSAKEM, yeni alınan personelin ve görevdeki mensupların mesleki ve kişisel yeteneklerini sürekli biçimde geliştirmek üzere yapılandırılmıştır. Eğitim programları yeni tehditler, teknik yöntemler ve kurumun değişen görev alanları doğrultusunda hazırlanmıştır.

İstihbarat Araştırmaları Merkezi, İSAKEM’in oluşturulmasından kısa süre sonra bu başkanlık bünyesinde kurulmuştur. Merkez için İSAMER kısaltması kullanılmıştır.

İSAMER’in görev alanı, istihbarat sahasındaki gelişmeleri takip etmek ve ihtiyaç duyulan konularda araştırma çalışmaları yürütmek olarak belirlenmiştir. Araştırma faaliyetleri, kurum içi eğitim içeriklerinin hazırlanması ve yeni güvenlik meselelerine ilişkin bilgi birikiminin geliştirilmesiyle bağlantılı biçimde yürütülmüştür.

MİT personeline ulusal ve uluslararası eğitimler, bilimsel toplantılar ve seminerler aracılığıyla güncel istihbarat usul ve yöntemleri hakkında eğitim verilir. Eğitimlerin amacı personelin mesleki uzmanlığını, yabancı dil yeterliğini ve kişisel becerilerini geliştirmektir.

Yeni alınan personele mesleki eğitimlerin yanında mevzuat, etik ilkeler ve istihbarat çalışmaları hakkında temel bilgiler aktarılır. Ekip çalışması, kurum kültürü ve görev sırasında uyulacak çalışma esasları da başlangıç eğitimlerinin kapsamındadır.

Görevdeki personelin eğitimi, yeni teknolojiler, tehdit biçimleri ve çalışma yöntemlerine göre hizmet içi programlarla sürdürülür.

Yabancı dil eğitimi, dış istihbarat, açık kaynak takibi, yabancı servislerle ilişkiler ve yurt dışı görevler bakımından personel eğitiminde yer alan alanlardan biridir. Personelin dil yeterliği, görev yapılacak ülke veya bölgelerin özellikleri ile çalışma alanındaki ihtiyaçlara göre geliştirilir.

Uzmanlık eğitimleri; insan istihbaratı, analiz, istihbarata karşı koyma, sinyal istihbaratı, siber istihbarat, teknik sistemler, güvenli haberleşme ve operasyonel faaliyetler gibi alanlara göre farklılaşır. Personel, görevin niteliğine göre ulusal veya uluslararası eğitim programlarına ve bilimsel toplantılara katılabilir.

Millî İstihbarat Akademisinin kurulmasına ilişkin düzenleme, 2 Şubat 2023 tarihli ve 7437 sayılı Kanun’un 7. maddesiyle yapılmıştır.881 Düzenleme 9 Şubat 2023 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

2937 sayılı Kanun’a eklenen ek 3. madde ile MİT bünyesinde Millî İstihbarat Akademisi adıyla bir yükseköğretim kurumu kurulmuştur. Akademinin görev alanı, istihbarat ve millî güvenlikle ilgili alanlarda lisansüstü eğitim ve öğretim, bilimsel araştırma ve yayın faaliyetleri yürütmek olarak belirlenmiştir.

Akademinin akademik ve idarî teşkilâtlanması, çalışma usul ve esasları ile diğer hususlar MİT tarafından hazırlanan ve Cumhurbaşkanı tarafından onaylanan yönetmelikle düzenlenir.

Millî İstihbarat Akademisi bünyesinde istihbarat ve güvenlik alanlarında lisansüstü eğitim programları yürütülür. Bu eğitimler yüksek lisans ve doktora düzeyindeki programları kapsar.

Programlar, istihbarat çalışmalarının teorik ve uygulamalı boyutları ile millî güvenlik, strateji, bölgesel çalışmalar, güvenlik politikaları ve ilgili disiplinler üzerine kurulabilir. MİT’in bilgi ve tecrübesi, Akademi bünyesindeki yüksek lisans ve doktora öğrencileriyle eğitim faaliyetleri çerçevesinde paylaşılır.

Lisansüstü programlarla istihbarat ve güvenlik alanındaki uzmanlık çalışmalarının daha geniş bir akademik çevre içinde yürütülmesi amaçlanmıştır.

Millî İstihbarat Akademisinin kanunla düzenlenen görevlerinden biri istihbarat ve millî güvenlik alanlarında bilimsel araştırma yapmaktır. Akademi aynı alanlarda yayın faaliyetleri yürütmekle de görevlidir.

Araştırma ve yayın faaliyetleri, istihbaratın yalnızca kurum içi mesleki eğitim alanı olarak değil, bilimsel yöntemlerle incelenen bir akademik disiplin olarak ele alınmasını sağlar. İstihbarat, güvenlik, strateji ve bölgesel gelişmeler üzerine hazırlanan çalışmalar lisansüstü eğitim programlarıyla bağlantılı biçimde yürütülebilir.

Akademinin araştırma ve yayın faaliyetlerine ilişkin ayrıntılı usuller, MİT tarafından hazırlanan ve Cumhurbaşkanınca onaylanan yönetmelik kapsamında belirlenir.

2937 sayılı Kanun’da “MİT mensubu”, kanunda veya ilgili yönetmeliklerde düzenlenen görevleri yerine getiren MİT personeli ile diğer görevlileri kapsayan bir kavram olarak tanımlanmıştır. “MİT personeli” ise kurum kadrosuna dâhil memurlar, Türk Silahlı Kuvvetleri kadrolarında bulunup MİT’te görevlendirilenler ve Teşkilâtta çalıştırılan sözleşmeli personelden oluşur.

MİT mensubu kavramı, kurumun kadrolu ve sözleşmeli personelinin yanında belirli bir istihbarat görevinin yerine getirilmesine katılan diğer görevlileri de içine alması bakımından MİT personeli kavramından daha geniştir. Personelin görev, yetki ve sorumlulukları; nitelikleri, atama ve hizmet süreleri, yer değiştirme esasları, Teşkilâta alınma şartları ve kurumla ilişiklerinin kesilmesine ilişkin hususlar yönetmelikle düzenlenir.

MİT kadrolarında istihdam edilen memurlar, 2937 sayılı Kanun’daki özel hükümler saklı kalmak üzere 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na tabidir. Kurum personeli bu bakımdan devlet memuru niteliği taşımakta ve görevlerini MİT’in özel kuruluş kanunu çerçevesinde yürütmektedir.

MİT’te sözleşmeli personel de istihdam edilebilir.902 Sözleşmeli personelin çalışma biçimi, sözleşme esasları, ücretlerinin alt ve üst sınırları ile sağlık işlerine ilişkin hükümler yönetmelikle belirlenir. Bu personelin istihdamında 657 sayılı Kanun’un sözleşmeli personel çalıştırılmasına ilişkin genel şartlarının uygulanması zorunlu değildir.

Emekli personel MİT’te sözleşmeli olarak çalıştırılabilir. Bu kişilere sözleşmeli görevleri dolayısıyla yapılan ödemeler, sosyal güvenlik kuruluşlarınca bağlanan emekli aylığı ve benzeri ödemelerin kesilmesini gerektirmez.

MİT’te subay, astsubay, sivil memur, uzman erbaş, erbaş ve erler de görevlendirilebilir. Görevlendirilecek personelin sınıf, rütbe, ünvan ve sayısı, ilgili kurumlar ile MİT tarafından her yıl ihtiyaçlar doğrultusunda birlikte belirlenir.

Bu kapsamdaki personel, ilgisine göre İçişleri Bakanlığı, Millî Savunma Bakanlığı veya Genelkurmay Başkanlığı tarafından teklif edilir; görevlendirme kararı MİT tarafından verilir.909 Personelin kurum içindeki görevi, uzmanlık alanı ve görev bölgesindeki değişiklikler de MİT tarafından belirlenir.910

Diğer kurumlardan görevlendirilen personelin mali hakları esas olarak bağlı bulunduğu kurumun bütçesinden karşılanır. Emsal MİT personeline ödenen toplam tutarın daha yüksek olması durumunda aradaki fark MİT bütçesinden tazminat olarak ödenebilir.

Millî Emniyet Hizmeti döneminde personel ihtiyacı büyük ölçüde Müdafaa-i Milliye, Dahiliye ve Hariciye vekâletlerinden yapılan görevlendirmelerle karşılanmıştır. Başka kurumlardan görevlendirilen kişiler maaşlarını kendi kurumlarından almaya devam etmiş; bu sistem kıdem, maaş artışı ve kurumsal aidiyet konularında sorunlara yol açmıştır.

MİT döneminde kadrolu ve sözleşmeli personel istihdamı hukukî bir yapıya kavuşturulmuş, personelin görevleri ve özlük hakları özel mevzuatla düzenlenmiştir. Kurum, insan kaynakları sistemini genişletmek amacıyla 1993’te kurumsal referans yönteminin yanında gazete ilanları aracılığıyla personel teminine başlamıştır.

Gazete ilanlarıyla özellikle yükseköğrenim görmüş ve yabancı dil bilen kişilere ulaşılması amaçlanmıştır. Bu yöntem, yalnızca mevcut personel veya kurumlarla bağlantılı adaylara dayanan alım sisteminin dışına çıkılmasını sağlamıştır.

MİT’te görev alacak veya görev yapan kişilerin güvenilirliklerinin ve göreve uygunluklarının belirlenmesi amacıyla test teknik ve yöntemleri kullanılabilir. Kanunda bu yöntemler arasında yalan makinesi uygulamasına da yer verilmiştir.

MİT personelinin yaş sınırlarına ilişkin hükümler, 16 Şubat 1995’te yürürlüğe giren 4069 sayılı Kanun ile yeniden düzenlenmiştir.^【277】 Düzenleme sonucunda belirli yaş sınırlarına ulaşan personelin emeklilik işlemleri gerçekleştirilmiş ve kurumun personel yapısının yenilenmesine yönelik yeni alımlar yapılmıştır.

Kadroların yenilenmesi, personelin yaş ortalamasının düşürülmesiyle sınırlı kalmamış; yabancı dil, yükseköğrenim ve teknik uzmanlık şartlarına sahip adayların Teşkilâta alınmasını da kapsamıştır. Personel politikası, yeni görev alanları ve teknolojik gelişmeler doğrultusunda farklı uzmanlıkların kurumsal yapı içine katılmasına göre şekillenmiştir.

MİT bünyesinde açıklanan meslek grupları arasında istihbarat uzmanı, mühendis, dil uzmanı, koruma ve emniyet memuru, tekniker, insansız hava araçları sistemleri pilotu, havacılık teknisyeni ve doktor yer almaktadır. Bu meslek grupları istihbaratın toplanması, analizi, teknik altyapının işletilmesi, güvenliğin sağlanması, hava sistemlerinin kullanılması ve sağlık hizmetlerinin yürütülmesi gibi farklı görevleri karşılar.

İstihbarat uzmanlığı; dış istihbarat, terörle mücadele, istihbarata karşı koyma, analiz ve operasyonel faaliyetlerle bağlantılı görevleri kapsayabilir. Mühendislik ve teknikerlik alanları teknik istihbarat, haberleşme, sinyal, siber güvenlik ve diğer teknolojik sistemlerin kurulması ve işletilmesiyle ilişkilidir.

Dil uzmanlığı, yabancı yayınların ve belgelerin değerlendirilmesi, farklı dillerdeki haberleşmenin incelenmesi ve yurt dışı faaliyetlerin desteklenmesinde kullanılır. Koruma ve emniyet personeli, MİT’e ait tesis, bina ve araçlar ile mensuplara yönelik saldırı ve sabotajlara karşı güvenlik görevleri yürütür.

Personel, görevinin niteliğine göre mesleki eğitim, yabancı dil eğitimi, teknik uzmanlık eğitimi ve hizmet içi programlara katılır.

MİT personelinin kimliğinin gizlenmesi esastır. Personelin özlük ve sosyal güvenlik haklarının belirlenmesinde MİT kayıtları esas alınır; bu işlemlere ilişkin usuller MİT ile Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından hazırlanan ve Cumhurbaşkanınca onaylanan yönetmelikle düzenlenir.

MİT kadrolarına yapılan atamalar Resmî Gazete’de yayımlanmaz ve gizli tutulur. Kurumun görev ve faaliyetlerine ilişkin bilgi ve belgeler ile MİT mensuplarının ve ailelerinin kimlik, makam, görev ve faaliyetlerinin yetkisiz biçimde açıklanması cezai yaptırıma bağlanmıştır.

MİT mensupları Türkiye’nin farklı bölgelerinde ve yurt dışında, görevlerin ve coğrafi şartların gerektirdiği farklı çalışma ortamlarında bulunur. Personelin birbirini tanıması, ortak çalışma alanları ve görev ilişkileriyle sınırlıdır; aynı iş ortamında bulunan mensuplar birbirlerini gerçek kimlikleriyle tanır.

Personelin görev yeri, uzmanlık alanı ve bölge değişiklikleri kurum ihtiyaçlarına göre belirlenebilir. İstifa talebinde bulunan personel hakkında elindeki bilgi ve belgeler, yürüttüğü faaliyetler, takip ettiği işlemler ve kullandığı kaynaklar dikkate alınarak kurum içi rapor hazırlanır.

MİT’in gizlilik ilkesiyle faaliyet göstermesi nedeniyle üniversite öğrencilerine yönelik staj uygulaması bulunmamaktadır. Personel eğitimi, kuruma kabul edilen kişilere Teşkilât bünyesinde verilen mesleki ve hizmet içi programlar aracılığıyla yürütülür.

Millî Emniyet Hizmetinin ilk hizmet binası, kuruluş hazırlıkları sırasında Ankara’nın Ulus semtinde, Hacı Bayram Camii çevresindeki Şehit Keskin Sokak’ta bulunan 14 numaralı yapıdır. İki katlı ve beş odalı ahşap bina, Teşkilâtın ilk personelinin ve kuruluş çalışmalarını yürüten birimlerin kullanımına ayrılmıştır.

Personel sayısının artması üzerine merkez, Ulus’taki Işıklar Caddesi’nde bulunan Kemal Gedeleç Apartmanı’na taşınmıştır. Üç katlı yapının her katında dört oda ve bir salon bulunmaktaydı. Millî Emniyet Hizmeti, binanın yıkılmasına karar verilen 1934 yılına kadar faaliyetlerini burada yürütmüştür.

Teşkilât daha sonra İstiklal Caddesi’nde, Gençlik Parkı karşısında bulunan ve Vakıflar Genel Müdürlüğüne ait olan bir binaya taşınmıştır. Ankara Merkez Amirliği dışında kalan şubeler, atölyeler, matbaa ve askerî personel bölümü bu yapıda bir araya getirilmiştir.

İkinci Dünya Savaşı sırasında artan fiziksel ihtiyaçlar nedeniyle 1942’de aynı bölgede bulunan villa tipi yapılardan biri daha kiralanmıştır. Daha sonraki dönemlerde II. Evkaf Apartmanı ve Ankara’nın çeşitli bölgelerindeki farklı yapılar Millî Emniyet Hizmeti ve MİT birimlerince kullanılmıştır.

MİT’in kurulmasından sonra Ankara’nın farklı yerlerinde bulunan birimlerin tek bir yerleşkede toplanması amacıyla yeni bir hizmet alanı oluşturulmasına karar verilmiştir. Başlangıçta Elektronik Kontrol Başkanlığı için düşünülen Yenimahalle’deki geniş arazi 1966’da MİT Müsteşarlığına tahsis edilmiştir.

Arazinin yalnızca bir teknik istasyon olarak değil, Müsteşarlığa bağlı birimlerin büyük bölümünü barındıracak kapsamlı bir yerleşke şeklinde düzenlenmesi kararlaştırılmıştır. Yerleşkenin yapımına 1968’de başlanmış, çalışmalar 1974’te büyük ölçüde tamamlanmıştır.

Ankara’nın çeşitli bölgelerinde faaliyet gösteren birimler 1974’ten itibaren aşamalı biçimde Yenimahalle’ye taşınmıştır. Yerleşkenin bazı bölümlerinin tamamlanması hukukî ihtilaflar nedeniyle 1978’e kadar sürmüş, Ankara’daki bütün birimlerin burada toplanması 1980’lerin ortalarında gerçekleşmiştir.

Yenimahalle yerleşkesi, 1974’ten 2020’ye kadar MİT’in Ankara’daki temel hizmet alanı olarak kullanılmıştır. KALE Yerleşkesi’ne taşınma işlemleri 2019 yılının sonlarına doğru tamamlanmıştır.

MİT’in personel sayısının, görev alanlarının ve teknik kapasitesinin genişlemesi, Yenimahalle yerleşkesinin fiziksel ve teknolojik ihtiyaçları karşılamada yetersiz kalmasına yol açmıştır. Yeni yerleşke ihtiyacı; gelişmiş teknik altyapı, özel laboratuvarlar, güvenli iletişim tesisleri, farklı birimler arasında koordinasyon ve yüksek düzeyde fiziksel güvenlik sağlanması gereksinimleriyle bağlantılı olarak ortaya çıkmıştır.

KALE Yerleşkesi’ne ilişkin taslak projeler 2013’te hazırlanmıştır. Projenin 2014’te onaylanmasının ardından Ankara’nın Bağlıca bölgesindeki yerleşkenin inşaatına Mart 2015’te başlanmıştır.

Yaklaşık dört yıl süren inşaat çalışmalarının ardından Yenimahalle’deki birimler yeni yerleşkeye aktarılmıştır. KALE, MİT’in 94. kuruluş yıl dönümü olan 6 Ocak 2020’de resmen açılmıştır.

Yerleşkenin “KALE” olarak adlandırılmasında yapının fiziksel özellikleri ile kültürel ve sembolik unsurlar birlikte dikkate alınmıştır. Ana yapıların tasarımında Osmanlı mimarisindeki kale yapılarının içe dönük ve korunaklı düzeni ile avlu tipolojisinden yararlanılmıştır.

Yerleşkede korunaklı yer altı alanları, birimleri birbirine bağlayan tüneller ve farklı çalışma bölümleri arasında geçiş sağlayan yapılar bulunmaktadır. Mimari düzen, kurum içindeki bölümlendirme ilkesini korurken farklı birimlerin ortak faaliyetler sırasında koordinasyon kurmasına imkân verecek şekilde hazırlanmıştır.

Yerleşkenin yatay koordinasyonu destekleyen düzeni; planlama, analiz, raporlama, değerlendirme, yönlendirme, sevk ve idare ile kurum içi ve kurumlar arası koordinasyon faaliyetlerinin aynı karargâh içinde yürütülmesini sağlamaktadır.

KALE Yerleşkesi, yüksek düzeyde fiziksel koruma sağlayacak güvenlik tedbirlerinin uygulanmasına uygun bir yapı olarak tasarlanmıştır. Yerleşkenin inşa edilmesinde özel laboratuvarların, gelişmiş teknolojik altyapının ve güvenli iletişim tesislerinin aynı alanda kurulması ihtiyacı dikkate alınmıştır.

Farklı istihbarat birimlerinin aynı yerleşke içinde bulunması, teknik ve insan istihbaratı kaynaklarından elde edilen bilgilerin ortak değerlendirme süreçlerine aktarılmasını kolaylaştırmıştır. Yerleşke, kurumun yeni görev alanlarına ve gelecekteki büyüme ihtiyaçlarına göre kullanılabilecek fiziksel kapasiteyle oluşturulmuştur.

KALE’nin mimari düzeni, hassas çalışma alanlarının birbirinden ayrılmasına imkân veren bölümlendirme ile müşterek faaliyetleri destekleyen koordinasyon alanlarını birlikte içermektedir.

İstanbul’daki Maslak Yerleşkesi Temmuz 2020’de hizmete girmiştir. Yerleşke, Ankara’daki KALE’ye benzer şekilde MİT’in Türkiye’deki ikinci ana karargâhı olarak tasarlanmıştır.

İstanbul’un diplomatik temsilcilikler, yabancı sermayeli şirketler, finans kuruluşları, uluslararası havaalanları, yabancı nüfus ve çok sayıda uluslararası ziyaretçi barındırması, kentin dış istihbarat faaliyetleri bakımından ayrı bir konuma sahip olmasına yol açmıştır.977 Kentin iç güvenlik ve terörle mücadele bakımından takip edilmesi gereken yapısı da yeni yerleşkenin oluşturulmasında etkili olmuştur.978

Maslak Yerleşkesi’nde KALE’ye benzer biçimde yatay mimari tercih edilmiş ve farklı birimlerin ortak çalışmalarına yönelik toplantı alanları oluşturulmuştur.979 Yapı, İstanbul’daki istihbarat birimlerinin fiziksel imkânlarıyla operasyonel ve teknik kapasitesini aynı merkezde birleştirecek biçimde düzenlenmiştir.980

Millî Emniyet Hizmeti Riyaseti ve Millî İstihbarat Teşkilâtının yönetiminde reis, müsteşar vekili, müsteşar ve başkan ünvanlarıyla görev yapan kişiler kronolojik olarak üç kurumsal dönem içinde ele alınmaktadır.^【278】 Birden fazla kez görev yapan yöneticilerin ayrı dönemleri, ilgili kişinin toplam görev süresi içinde gösterilir.

• Şükrü Âli Ögel, 25 Aralık 1926’da Millî Emniyet Hizmeti Reisliğine atanmış ve 7 Temmuz 1941’e kadar görev yapmıştır. Kuruluş çalışmalarını yöneten Ögel, kurumun merkez ve mıntıka yapısının oluşturulduğu ilk dönemin reisi olmuştur.
• Mehmet Naci Perkel, 1 Ağustos 1941’de Reisliğe atanmış ve 3 Eylül 1953’e kadar görevde kalmıştır. Perkel, 1929’dan itibaren Millî Emniyet Hizmetinde çalışmış ve 1934’te reis yardımcılığına getirilmiştir.
• Behçet Türkmen, Mehmet Naci Perkel’in Bağdat Büyükelçiliğine atanmasının ardından 3 Eylül 1953’te Reisliğe getirilmiş ve 27 Mart 1957’ye kadar görev yapmıştır. Görevden ayrılmasının ardından Bağdat, daha sonra Stockholm büyükelçiliklerine atanmıştır.
• Emin Çobanoğlu, 27 Mart-18 Nisan 1957 ve 23 Eylül-21 Kasım 1957 tarihlerinde Reisliğe vekâlet etmiştir. Daha sonra Teşkilâtta mütehassıs müşavir olarak çalışmayı sürdürmüş ve 18 Temmuz 1960’ta emekli olmuştur.
• Ahmet Salih Korur, biri Başbakanlık Müsteşarlığı sırasında olmak üzere 1957 ve 1959 yıllarında Millî Emniyet Hizmeti Reisliğine iki kez vekâlet etmiştir. Korur, Ankara Hukuk Fakültesi mezunu olup uzun süre Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü ile Başbakanlık Müsteşarlığında görev yapmıştır.
• Hüseyin Avni Göktürk, milletvekilliği ve bakanlık görevlerinin ardından 1957’de Millî Emniyet Hizmeti Reisliğine atanmış ve 1959’da Teşkilâttan ayrılmıştır. Göktürk, Ankara Üniversitesi Hukuk ve Siyasal Bilgiler fakültelerinde öğretim üyeliği yapmış ve 1940’ta profesör ünvanını almıştır.
• Ahmet Celâlettin Karasapan, Bükreş Büyükelçiliği görevinden 21 Eylül 1959’da Reisliğe atanmış, 2 Ekim 1959’da başladığı görevini 2 Haziran 1960’a kadar sürdürmüştür. Karasapan daha sonra Afyonkarahisar senatörü olarak parlamentoda görev almıştır.
• Ziya Selışık, 1960-1961 ve 1964-1965 dönemlerinde Millî Emniyet Hizmeti Reisliği yapmıştır. Selışık, 25 Ağustos 1938’de Teşkilâtta göreve başlamış ve 13 Temmuz 1965’te yaş haddinden emekli olmuştur.
• Naci Aşkun, 1960-1961 ve 1964-1965 dönemlerinde Reislik görevinde bulunmuştur. Aşkun, 15 Nisan 1940’ta kurmay yüzbaşı olarak Millî Emniyet Hizmetine katılmış ve 17 Ocak 1961’de reisliğe atanmıştır.
• Mehmet Fuat Doğu, 27 Ağustos 1962-25 Ağustos 1964 tarihleri arasında Millî Emniyet Hizmeti Reisi olarak görev yapmıştır. Doğu, 1 Mart 1966’da MİT bünyesindeki Millî Emniyet Hizmetleri Başkanlığına getirilmiş ve 9 Şubat 1967’de MİT Müsteşarı olmuştur.

• Avni Kantan, 14 Temmuz 1965’te vekâleten MİT Müsteşarlığına atanmış ve 1966’ya kadar görev yapmıştır. Kantan daha önce Millî Emniyet Hizmetinde yöneticilik ve yurt dışı görevleri yürütmüştür.
• Mehmet Fuat Doğu, 9 Şubat 1967’de MİT Müsteşarlığına atanmış ve 1971’e kadar görevini sürdürmüştür. Görevden ayrılmasının ardından Genelkurmay Teftiş Heyeti üyeliği ve Lizbon Büyükelçiliği yapmıştır.
• Nurettin Ersin, 2 Ağustos 1971 ile 25 Temmuz 1973 tarihleri arasında MİT Müsteşarlığı görevinde bulunmuştur. Teşkilâttan ayrıldıktan sonra kolordu komutanlığı, Kıbrıs Türk Barış Kuvvetleri Komutanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı, Kara Kuvvetleri Komutanlığı ve Genelkurmay Başkanlığı görevlerini yürütmüştür.
• Bülent Türker, 25 Temmuz 1973-27 Şubat 1974 tarihleri arasında ve Bahattin Özülker’in 1974’teki görevinden ayrılmasının ardından iki ay süreyle MİT Müsteşarlığına vekâlet etmiştir. Türker, 19 Kasım 1979-7 Eylül 1981 döneminde MİT Müsteşarı olarak görev yapmıştır.
• Bahattin Özülker, 28 Şubat 1974’te MİT Müsteşarlığına atanmıştır. Deniz Kuvvetleri Komutanlığında ve Genelkurmay İstihbarat Başkanlığında görev yapan Özülker, 26 Eylül 1974’te görevi sırasında hayatını kaybetmiştir.
• Hamza Gürgüç, 25 Kasım 1974’te MİT Müsteşarlığına atanmış ve 1978’e kadar görevde kalmıştır. Gürgüç daha önce Genelkurmay İstihbarat Başkanlığı, 8. Kolordu Komutanlığı, Yüksek Askerî Şûra üyeliği ve 3. Ordu Komutanlığı yapmıştır.
• Adnan Ersöz, 13 Temmuz 1978’de MİT Müsteşarı olmuş ve 19 Kasım 1979’da görevinden istifa etmiştir. Ersöz daha sonra Danışma Meclisinde görev almış ve 1991’de İstanbul’daki evinde uğradığı silahlı saldırı sonucunda hayatını kaybetmiştir.
• Burhanettin Bigalı, 1981-1986 yılları arasında MİT Müsteşarlığı görevini yürütmüştür. Görevden ayrıldıktan sonra orgeneralliğe yükselmiş, 2. Ordu Komutanlığı ve Jandarma Genel Komutanlığı yapmıştır.
• Hayri Ündül, 1986-1988 yılları arasında MİT Müsteşarı olarak görev yapmıştır. MİT’ten sonra Millî Savunma Bakanlığı Müsteşarlığına atanmış ve bu görevden emekliye ayrılmıştır.
• Teoman Koman, 29 Ağustos 1988’de MİT Müsteşarlığına atanmış ve 1992’ye kadar görevini sürdürmüştür. Daha sonra kolordu ve 3. Ordu komutanlıkları ile Jandarma Genel Komutanlığı görevlerinde bulunmuştur.
• Sönmez Köksal, 1992’de MİT Müsteşarlığına atanmış ve 1998’e kadar görev yapmıştır. Köksal, MİT’ten önce Dışişleri Bakanlığında çeşitli diplomatik görevler yürütmüş; MİT’ten ayrıldıktan sonra Paris Büyükelçiliğine atanmıştır.
• Şenkal Atasagun, 1998’de MİT Müsteşarlığına getirilmiş ve 2005’te emekli olana kadar bu görevi yürütmüştür. Atasagun, 1967’de MİT’e katılmış; bölge başkanlıkları, yurt dışı temsilcilikleri ve Operasyon Başkanlığı dâhil olmak üzere kurum içinde farklı görevlerde bulunmuştur.
• Emre Taner, 2005’te MİT Müsteşarı olmuş ve 2010’da görevinden emekliye ayrılmıştır. Taner, 1967’de Teşkilâta katılmış; Bursa ve İstanbul bölge daire başkanlıkları, İstihbarat Başkanlığı, müsteşar yardımcılığı ve Operasyon Müsteşar Yardımcılığı görevlerinde bulunmuştur.
• Hakan Fidan, 2010-2015 ve 2015-2023 dönemlerinde MİT Müsteşarı ve daha sonra MİT Başkanı olarak görev yapmıştır. Müsteşarlığın Başkanlığa dönüştürüldüğü 2018’de görevini MİT Başkanı ünvanıyla sürdürmüştür.

MİT Müsteşarlığı, Cumhurbaşkanlığı Hükûmet Sistemi’ne geçilmesiyle 2018’de MİT Başkanlığına dönüştürülmüştür. Görevde bulunan Hakan Fidan ayrıca bir atama işlemine gerek olmaksızın MİT Başkanı kadrosuna geçirilmiştir.

Hakan Fidan, 2018’den 2023’e kadar MİT Başkanı ünvanıyla görev yapmış ve 2023’te Dışişleri Bakanlığına atanmıştır. İbrahim Kalın, Haziran 2023’te MİT Başkanlığı görevine getirilmiştir.

Şükrü Âli Ögel dönemi, Millî Emniyet Hizmetinin kuruluş, teşkilâtlanma ve ilk çalışma usullerinin oluşturulduğu 1926-1941 yıllarını kapsamaktadır. İstihbarat, Müdafaa, Propaganda ve Teknik Destek şubeleri ile mıntıka amirlikleri bu dönemde teşkilâtlandırılmıştır.

İlk kurum içi eğitim külliyatının hazırlanması, hedef ülke etütlerinin başlatılması ve personelin ortak bir çalışma sistemi içinde yetiştirilmesi Ögel’in reisliği sırasında gerçekleştirilmiştir. Ögel, 1937’den 1941’e kadar milletvekilliği ile Millî Emniyet Hizmeti Reisliğini birlikte yürütmüştür.

Mehmet Fuat Doğu, Millî Emniyet Hizmeti Reisliği ile MİT Müsteşarlığı görevlerinde bulunarak iki kurumsal yapı arasında yönetim görevi üstlenmiştir. İlk Reislik dönemi 1962-1964, MİT bünyesindeki ikinci görevi ise 1966-1971 yıllarını kapsamıştır.

644 sayılı Kanun’la kurulan MİT’in başkanlık ve destek birimleri, Doğu’nun müsteşarlığı sırasında Millî Emniyet Hizmetinden devralınan kadro ve çalışma düzeniyle birlikte işletilmiştir. Bu dönemde Teşkilâtın hukukî statüsü, merkezî istihbarat üretimi ve kurumlar arası koordinasyon görevleri 644 sayılı Kanun çerçevesinde uygulanmıştır.

Sönmez Köksal’ın 1992-1998 yıllarındaki müsteşarlığı, diplomatik görevlerden gelen bir yöneticinin Teşkilâtın başında bulunduğu dönemdir. Köksal’ın daha önce Dışişleri Bakanlığı bünyesinde yürüttüğü görevler arasında Bağdat Büyükelçiliği ve Türkiye’nin Avrupa Konseyi nezdindeki daimî temsilciliği yer almıştır.

1993’te gazete ilanları yoluyla personel teminine başlanması ve 1995’te personelin yaş sınırlarına ilişkin düzenlemeler yapılması bu dönemde gerçekleşmiştir. Bu uygulamalar, kurumun personel kaynağının genişletilmesi ve kadroların yenilenmesi sürecinin unsurlarını oluşturmuştur.

Şenkal Atasagun, MİT’in farklı kademelerinde yaklaşık otuz yıl görev yaptıktan sonra 1998’de Müsteşarlığa atanmıştır. İstihbarat ve operasyon birimlerindeki görevlerinin yanında İstanbul Bölge Başkan Yardımcılığı, Brüksel Temsilciliği, Ankara Bölge Başkanlığı ve Operasyon Başkanlığı yapmıştır.

Atasagun’un müsteşarlığı 1998-2005 yıllarını kapsamıştır. Görev süresi 2005’te emekliliğe ayrılmasıyla sona ermiş ve Müsteşarlığa Emre Taner atanmıştır.

Emre Taner, 1967’de MİT’te başladığı meslek hayatının ardından 2005’te Müsteşarlığa getirilmiştir. Bölge daire başkanlıkları, İstihbarat Başkanlığı, müsteşar yardımcılığı ve Operasyon Müsteşar Yardımcılığı görevleri, Taner’in kurum içindeki başlıca çalışma alanlarıdır.

MİT’in faaliyet ve destek birimlerinde 2008’de gerçekleştirilen reorganizasyon, Taner’in müsteşarlığı döneminde yapılmıştır. Bu düzenleme, dış politika ile millî istihbarat faaliyetleri arasındaki uyumun artırılması ve kurum içindeki görev dağılımının yeniden şekillendirilmesi amacıyla uygulanmıştır.

Hakan Fidan, Kara Kuvvetleri Muhabere Okulu ve Dil Okulunda eğitim görmüş; askerî görevi sırasında siyaset ve yönetim alanında lisans, daha sonra uluslararası ilişkiler alanında yüksek lisans ve doktora dereceleri almıştır. TİKA Başkanlığı, Başbakanlık müsteşar yardımcılığı, Başbakan özel temsilciliği ve MİT müsteşar yardımcılığı görevlerinin ardından 2010’da MİT Müsteşarlığına atanmıştır.

Bu dönemde teknik altyapı, sinyal istihbaratı, dış istihbarat, istihbarata karşı koyma ve sınır ötesi operasyon kapasitesi yeniden yapılandırılmıştır. Genelkurmay Elektronik Sistemler Komutanlığı 2012’de MİT’e devredilmiş ve Sinyal İstihbarat Başkanlığına dönüştürülmüştür.

2014 tarihli kanun değişiklikleriyle MİT’in dış güvenlik, terörle mücadele, uluslararası suçlar ve siber güvenlik alanlarındaki görev ve yetkileri yeniden düzenlenmiştir. Terör örgütlerinin lider ve yönetici kadrolarına yönelik sistemli hedef odaklı faaliyetler 2019’dan itibaren yoğunlaştırılmıştır.

MİT Müsteşarlığı 2018’de Başkanlığa dönüştürüldüğünde Hakan Fidan görevini MİT Başkanı olarak sürdürmüştür. KALE ve Maslak yerleşkeleri 2020’de Fidan’ın başkanlığı döneminde hizmete girmiştir. Fidan, 2023’te Dışişleri Bakanlığına atanmasıyla MİT Başkanlığından ayrılmıştır.

İbrahim Kalın, 1971’de İstanbul’da doğmuş ve İstanbul Üniversitesi Tarih Bölümünden mezun olmuştur. Yüksek lisansını Malezya Uluslararası İslam Üniversitesinde, doktorasını George Washington Üniversitesinde tamamlamış; 2020’de profesör ünvanını almıştır.

Kalın; Başbakan başdanışmanlığı, Kamu Diplomasisi Koordinatörlüğü, Başbakanlık müsteşar yardımcılığı, Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreter Yardımcılığı, Güvenlik ve Dış Politikalar Kurulu Başkan Vekilliği ve Cumhurbaşkanı başdanışmanlığı görevlerinde bulunmuştur. 2014’te büyükelçi ünvanıyla Cumhurbaşkanlığı Sözcülüğüne atanmış ve bu görevi MİT Başkanlığına geçene kadar sürdürmüştür.

İbrahim Kalın, Haziran 2023’te MİT Başkanı olmuştur. İngilizce, Arapça, Farsça ve Fransızca bilmektedir.

MİT’in kamuoyuyla iletişimi; basın mensuplarının başvurularının karşılanması, kurumsal açıklamaların yapılması, vatandaşlardan bilgi ve ihbar alınması ve kurumun adı ile ambleminin kullanımına ilişkin kuralların uygulanması üzerinden yürütülür. Kamuoyuna açık iletişim faaliyetleri, istihbarat hizmetlerinin gizliliği korunarak doğrudan Teşkilât Başkanına bağlı birim ve resmî internet sitesi aracılığıyla gerçekleştirilir.

Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliği doğrudan Teşkilât Başkanına bağlı olarak faaliyet gösterir.Müşavirlik, MİT’i ilgilendiren konularda medya mensuplarının başvurabileceği kurumsal mercidir.

Müşavirliğin görevleri arasında kamuoyunun Teşkilât hakkında doğru biçimde bilgilendirilmesi, basın açıklamalarının hazırlanması ve kurumun tanıtım faaliyetlerine katkıda bulunulması yer alır. Medya mensuplarının MİT’le ilgili bilgi talepleri kurumun gizlilik yükümlülükleri ve görev alanı dikkate alınarak bu birim üzerinden değerlendirilir.

MİT’in kamuoyuna yönelik açıklamaları Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliği tarafından yürütülür. Kurumsal bilgilendirmede Teşkilâtın faaliyet alanları, tarihçesi, görevleri, yetkileri, personel politikası ve vatandaşların kuruma ulaşma yollarına ilişkin kamuya açık bilgiler kullanılmaktadır.

MİT’in resmî internet sitesi, kurumun internet ortamındaki resmî iletişim kanalıdır. Teşkilâtın kurumsal yapısı ve görevleri hakkındaki bilgiler ile kamuoyuna yönelik duyurular bu kanal üzerinden yayımlanır.

2937 sayılı Kanun, MİT’in görev ve faaliyetlerine ilişkin bilgi ve belgelerin yetkisiz biçimde alınmasını, açıklanmasını, yayımlanmasını veya yayılmasını cezai yaptırıma bağlamıştır. Bu sınırlama radyo, televizyon, internet, sosyal medya, gazete, dergi, kitap ve diğer yazılı, görsel, işitsel veya elektronik iletişim araçlarıyla yapılan yayınları da kapsamaktadır.

Casusluk, terör veya MİT’in görev alanına giren şüpheli faaliyetler hakkında bilgi vermek isteyen kişiler, Teşkilâtın resmî internet sitesindeki “Nasıl Yardım Edebilirsin?” bölümünden kuruma ulaşabilir. Bu bölüm üzerinden gönderilen mesajlarda yer alan bilgiler MİT tarafından değerlendirilir.

MİT’in halka açık özel bir ihbar telefon hattı bulunmamaktadır. Vatandaşlardan gelen bildirimlerin alınmasında resmî internet sitesindeki iletişim bölümü kullanılmaktadır.

Gönderilen bilginin açık, anlaşılır ve olayın yeri, zamanı, ilgili kişileri ve gözlemlenen faaliyeti belirlemeye elverişli olması, bildirimin değerlendirilmesini kolaylaştıran unsurlardır.

MİT’in faaliyet alanlarına yardımcı olmak amacıyla bilgi paylaşan vatandaşların kimlikleri gizli tutulur. İhbarda bulunan kişinin kimliği üçüncü taraflarla paylaşılmaz.

Kimlik bilgilerinin korunması, ihbarcı ile kurulan iletişimin ve aktarılan bilginin yetkisiz kişilerin erişimine açılmamasını kapsar. Bu uygulama, vatandaşların casusluk ve terörle bağlantılı şüpheli durumları kimliklerinin açıklanması kaygısı taşımadan Teşkilâta aktarabilmelerine yöneliktir.

MİT’in resmî internet sitesindeki bilgilerin tahrif edilmesi ile kurumun ambleminin ve fotoğraflarının yetkisiz biçimde kullanılması cezai takibata konu olabilir. Kurum adının hukukî işlem doğurabilecek veya Teşkilâtla gerçekte bulunmayan bir ilişki izlenimi oluşturabilecek biçimde kullanılması durumunda ilgili mercilere suç duyurusunda bulunulur.

Kurum adı ve ambleminin kullanılması, kişi veya kuruluşlara MİT adına hareket etme, kurumla bağlantılı görünme ya da kurumsal yetki kullanma hakkı vermez. Teşkilâtın adı ve görsel kimliği kullanılarak oluşturulan içeriklerin resmî olup olmadığı, MİT’in kendi iletişim kanalları üzerinden değerlendirilir.

MİT’in internet ortamında resmî internet sitesi dışında herhangi bir kurumsal bağlantısı bulunmamaktadır. Sosyal paylaşım platformlarında MİT’in adını veya amblemini kullanan grup ve hesaplar Teşkilâtın resmî iletişim kanalları değildir.

Kurumun adı ve amblemiyle oluşturulan bu tür yapılara Teşkilâtla bağlantılı oldukları düşüncesiyle itibar edilmemesi gerekir. Resmî kurumsal bilgi ve duyuruların doğrulanmasında MİT’in resmî internet sitesi esas alınır.

MİT personeli devlet memuru niteliği taşır ve görevlerini 2937 sayılı Devlet İstihbarat Hizmetleri ve Millî İstihbarat Teşkilâtı Kanunu çerçevesinde yürütür. Yerli dizi ve filmlerde oluşturulan istihbarat görevlisi karakterleri ise senaryonun kurgu yapısına göre biçimlendirilir.

Sinema ve televizyon yapımlarındaki olay örgüsü, karakter yapısı ve çalışma yöntemleri MİT personelinin gerçek hukukî statüsünü ve görev düzenini bütünüyle yansıtmayabilir. Kurgu eserlerde heyecan ve dramatik anlatım amacıyla gerçek çalışma usullerinden farklı unsurlar kullanılabilmektedir. Bu nedenle sinema ve televizyon yapımlarındaki MİT temsilleri kurumsal bilgi kaynağı niteliği taşımaz.

• 1926: İcra Vekilleri Heyeti, 19 Aralık 1926’da devletin emniyet ve müdafaası amacıyla gizli bir Millî Emniyet Hizmeti Teşkilâtı kurulmasına karar vermiştir.
• 1927: Başvekâlete bağlı Millî Emniyet Hizmeti, 6 Ocak 1927’de İstihbarat, Müdafaa, Propaganda ve Teknik Destek şubeleriyle faaliyete başlamıştır.
• 1928-1929: Kurum içi eğitimde kullanılmak üzere altı kitaptan oluşan ilk eğitim külliyatının hazırlanmasına 1928’de başlanmış ve çalışmalar 1929 yılının son çeyreğinde tamamlanmıştır.
• 1929: Millî Emniyet Hizmeti uzmanları, Teşkilâtın topladığı bilgiler üzerinden farklı ülkelerin siyasî, iktisadî, mali, askerî, coğrafi ve etnik özelliklerini içeren ülke etütleri hazırlamıştır.
• 1939: Hatay meselesine yönelik istihbarat faaliyetleri, Fransa’nın bölgesel politikası ve diplomatik tutumu üzerinde yoğunlaşmış; Hatay 23 Temmuz 1939’da Türkiye’ye katılmıştır.
• 1940: Millî Emniyet Hizmeti, İkinci Dünya Savaşı sırasında Türkiye’de faaliyet gösteren yaklaşık yirmi yabancı istihbarat servisiyle mücadele etmiş ve Kasım 1940’ta Türk-İngiliz Güvenlik Bürosu kurulmuştur.
• 1941: Alman istihbarat faaliyetlerine yönelik çalışmalar kapsamında Abwehr ajanı Wilhelm Hamburger üzerinden Almanya’nın Türkiye ve Orta Doğu’ya ilişkin temas ve planları hakkında bilgi elde edilmiştir.
• 1950: Doğu Bloku ülkelerindeki uranyum madenleri ve üretim faaliyetleri hakkında bilgi derleme çalışmaları yürütülmüştür.
• 1956: Sovyetler Birliği’nin Ankara Büyükelçiliğinde askerî ataşe yardımcısı olarak görev yapan Nikolay İyoçenko, 10 Mayıs 1956’da gerçekleştirilen suçüstü operasyonuyla yakalanmıştır.
• 1963: Millî Emniyet Hizmetinin hukukî ve kurumsal yapısının yenilenmesi amacıyla hazırlanan Millî İstihbarat Kanunu Tasarısı 8 Mayıs 1963’te TBMM’ye sunulmuştur.
• 1965: 644 sayılı Millî İstihbarat Teşkilâtı Kanunu 6 Temmuz 1965’te kabul edilmiş ve 22 Temmuz 1965’te yürürlüğe girerek Başbakanlığa bağlı MİT kurulmuştur.
• 1974: Yapımına 1968’de başlanan Ankara Yenimahalle yerleşkesi büyük ölçüde tamamlanmış ve farklı bölgelerdeki MİT birimleri buraya taşınmaya başlamıştır.
• 1983-1984: 2937 sayılı Devlet İstihbarat Hizmetleri ve Millî İstihbarat Teşkilâtı Kanunu 1 Kasım 1983’te kabul edilmiş ve 1 Ocak 1984’te yürürlüğe girmiştir.1116 Yeni düzenlemeyle MAH Başkanlığı kaldırılmış, görevleri İç ve Dış İstihbarat başkanlıklarına devredilmiştir.
• 1993: Teşkilâta personel alınmasında kurumsal referans yöntemine ek olarak gazete ilanıyla yükseköğrenim görmüş ve yabancı dil bilen adayların teminine başlanmıştır.
• 1995: 4069 sayılı Kanun ile MİT personelinin yaş sınırları yeniden düzenlenmiş ve kadroların yenilenmesine yönelik uygulamalar gerçekleştirilmiştir.
• 2008: MİT’in faaliyet ve destek birimlerinde dış politika ile millî istihbarat çalışmalarının uyumlaştırılmasına yönelik reorganizasyon yapılmıştır.
• 2011: MİT Eğitim Merkezi, İstihbarat Akademisi ve Eğitim Merkezi Başkanlığına dönüştürülmüş; bu yapı içinde İstihbarat Araştırmaları Merkezi kurulmuştur.
• 2012: Genelkurmay Elektronik Sistemler Komutanlığı 1 Ocak 2012’de MİT’e devredilmiş ve 15 Mayıs 2012’de Sinyal İstihbarat Başkanlığı adını almıştır.
• 2014: 6532 sayılı Kanun ile MİT’in görev ve yetkileri dış güvenlik, terörle mücadele, uluslararası suçlar, teknik istihbarat ve siber güvenlik alanlarındaki ihtiyaçlara göre yeniden düzenlenmiştir.
• 2017: MİT’in istihbarat diplomasisi faaliyetleri Astana Görüşmeleri gibi bölgesel diplomatik süreçler kapsamında genişlemiştir.
• 2018: Cumhurbaşkanlığı Hükûmet Sistemi’ne geçilmesiyle MİT Müsteşarlığı, MİT Başkanlığına dönüştürülmüştür.
• 2019: Terör örgütlerinin lider ve yönetici kadrolarına yönelik sistemli ve hedef odaklı çalışmalar yoğunlaştırılmıştır.
• 2020: Ankara’daki KALE Yerleşkesi 6 Ocak 2020’de açılmış, İstanbul’daki Maslak Yerleşkesi ise aynı yılın temmuz ayında hizmete girmiştir.
• 2021: İstihbarata karşı koyma faaliyetleri, Türkiye’nin millî güvenlik ve dış politikasını destekleyecek biçimde stratejik istihbarat kapsamında yürütülmeye başlanmıştır.1128
• 2022: Elektronik ve teknik istihbarat faaliyetlerinde siber istihbarata yönelik kurumsal yoğunlaşma artırılmıştır.
• 2023: 7437 sayılı Kanun ile MİT bünyesinde istihbarat ve millî güvenlik alanlarında lisansüstü eğitim, bilimsel araştırma ve yayın faaliyetleri yürütmek üzere Millî İstihbarat Akademisi kurulmuştur.