ORCID ID
0000-0002-9385-7235
Sözlükte “talep etmek, ısrarla istemek” anlamına gelen sudûr kökünden türeyen müsâdere, bir mala devlet tarafından el konulması anlamına gelir (Hammâd, 2023: 332). Bu işlem ya kalıcı olarak hazineye aktarılmak ya da belirli bir süreyle koruma altına alınmak amacıyla yapılır. Müsadere genellikle bir ceza veya önleyici tedbir niteliği taşır (Hammâd, 2023: 332). Özellikle kamu görevlilerinin usulsüz yollarla edindikleri gelirler ya da taşınmaz malların bir kısmı ya da tamamı, bu yolla devlet tarafından alınabilir. Tarihte mütâlebe, münâzara, mürâfaavemukâsemekelimeleri de müsâdere ile eş anlamda kullanılmıştır (Tomar, 2006: 65). Müsadere ile kamu yararı adına özel mülk altındaki varlıkların bedeli ödenerek kamulaştırılması anlamına gelen istimlâk, birbirinden farklıdır (Tomar, 2006: 65). Ayrıca müsâdere ve gasp da birbirlerine karıştırılmamalıdır. Zira her ikisi de zulme dayanmakla birlikte, gasp, kişinin mal varlığına doğrudan kahren el koymak iken; müsâdere, devlet otoritesinin, kişinin malını devlet hazinesine (beytülmâle) teslim etmesini buyurmasıdır (İbn Âbidîn, 1966: 6/266).Aslında müsadere uygulaması, haksız veya yasa dışı yollarla elde edilen mal varlıklarının devlet tarafından geri alınmasıdır. Ekonomik açıdan önemi, yolsuzluk ve haksız kazançların önüne geçerek ekonomik adaleti sağlamasıdır. Bu sayede kamu kaynakları korunur, devletin gelir kayıpları telafi edilir ve kamu hizmetlerinin finansmanı desteklenir. Ayrıca müsadere, ekonomik disiplin ve güveni artırarak yatırımcıların devlete olan güvenini güçlendirir. Ancak müsadereye Filistin nazarıyla baktığımızda hem teoride hem de pratikte birçok problem baş göstermektedir. Müsâdereyi gerektirecek gerçek bir haksız kazanımın olup olmaması bir yana, günümüz Filistin coğrafyasında yaşanan uygulamalar, kavramların netliğini yitirmesine yol açmaktadır. Mevcut Filistin hükümetinin kimi zaman siyonist hareketin lehine olacak şekilde Filistinlilere ait mal varlıklarına el koyduğu durumlar ile, bir teo-politik yapılanma olan İsrail’in【1】 hiçbir kurala uymadığı sistematik ve kurumsal işgal faaliyetleri arasındaki sınırlar zaman zaman belirsizleşmektedir. Bu durum, hangi uygulamanın müsâdere kapsamında değerlendirileceği, hangisinin ise doğrudan gasp olduğu konusunda ciddi bir kafa karışıklığına sebep olmaktadır.Ayrıca 1948 yılında İsrail’in kuruluşundan beri şiddetlenen zulüm, yerinden edilme ve baskı ortamı, Filistinlilerin evlerinden, zeytinliklerinden ve topraklarından zorla koparılması, yaşam alanlarının kısıtlanması, seyahat özgürlüklerinin engellenmesi【2】 gibi uygulamalar, söz konusu el koymaların hukuki bir müsâdere niteliğinden çok, devlet eliyle yürütülen organize bir terör ve sistematik etnik temizlik politikasının parçaları olduğunu göstermektedir. Bu bağlamda, İsrail’in uygulamaları müsadere ve diğer el koyma/gasp etme pratikleri dahil sadece askeri değil, aynı zamanda ekonomik, kültürel ve sosyal boyutlarıyla da topyekûn bir işgal niteliği taşımaktadır. Bu hususlar dünyaca bilinen kuruluşlar tarafından takip edilmekte ve peryodik olarak kamuoyu ile paylaşılarak rapor edilmektedir (Falah, 2003; Fischbach, 2003; Hughes, 2008; Green & Smith, 2016; UN The Question of Palestine, 2024; HREIT, 2024).
Sözlükte “talep etmek, ısrarla istemek” anlamına gelen sudûr kökünden türeyen müsâdere, bir mala devlet tarafından el konulması anlamına gelir (Hammâd, 2023: 332). Bu işlem ya kalıcı olarak hazineye aktarılmak ya da belirli bir süreyle koruma altına alınmak amacıyla yapılır. Müsadere genellikle bir ceza veya önleyici tedbir niteliği taşır (Hammâd, 2023: 332). Özellikle kamu görevlilerinin usulsüz yollarla edindikleri gelirler ya da taşınmaz malların bir kısmı ya da tamamı, bu yolla devlet tarafından alınabilir. Tarihte mütâlebe, münâzara, mürâfaavemukâsemekelimeleri de müsâdere ile eş anlamda kullanılmıştır (Tomar, 2006: 65). Müsadere ile kamu yararı adına özel mülk altındaki varlıkların bedeli ödenerek kamulaştırılması anlamına gelen istimlâk, birbirinden farklıdır (Tomar, 2006: 65). Ayrıca müsâdere ve gasp da birbirlerine karıştırılmamalıdır. Zira her ikisi de zulme dayanmakla birlikte, gasp, kişinin mal varlığına doğrudan kahren el koymak iken; müsâdere, devlet otoritesinin, kişinin malını devlet hazinesine (beytülmâle) teslim etmesini buyurmasıdır (İbn Âbidîn, 1966: 6/266).
Aslında müsadere uygulaması, haksız veya yasa dışı yollarla elde edilen mal varlıklarının devlet tarafından geri alınmasıdır. Ekonomik açıdan önemi, yolsuzluk ve haksız kazançların önüne geçerek ekonomik adaleti sağlamasıdır. Bu sayede kamu kaynakları korunur, devletin gelir kayıpları telafi edilir ve kamu hizmetlerinin finansmanı desteklenir. Ayrıca müsadere, ekonomik disiplin ve güveni artırarak yatırımcıların devlete olan güvenini güçlendirir. Ancak müsadereye Filistin nazarıyla baktığımızda hem teoride hem de pratikte birçok problem baş göstermektedir. Müsâdereyi gerektirecek gerçek bir haksız kazanımın olup olmaması bir yana, günümüz Filistin coğrafyasında yaşanan uygulamalar, kavramların netliğini yitirmesine yol açmaktadır. Mevcut Filistin hükümetinin kimi zaman siyonist hareketin lehine olacak şekilde Filistinlilere ait mal varlıklarına el koyduğu durumlar ile, bir teo-politik yapılanma olan İsrail’in【1】 hiçbir kurala uymadığı sistematik ve kurumsal işgal faaliyetleri arasındaki sınırlar zaman zaman belirsizleşmektedir. Bu durum, hangi uygulamanın müsâdere kapsamında değerlendirileceği, hangisinin ise doğrudan gasp olduğu konusunda ciddi bir kafa karışıklığına sebep olmaktadır.
Ayrıca 1948 yılında İsrail’in kuruluşundan beri şiddetlenen zulüm, yerinden edilme ve baskı ortamı, Filistinlilerin evlerinden, zeytinliklerinden ve topraklarından zorla koparılması, yaşam alanlarının kısıtlanması, seyahat özgürlüklerinin engellenmesi【2】 gibi uygulamalar, söz konusu el koymaların hukuki bir müsâdere niteliğinden çok, devlet eliyle yürütülen organize bir terör ve sistematik etnik temizlik politikasının parçaları olduğunu göstermektedir. Bu bağlamda, İsrail’in uygulamaları müsadere ve diğer el koyma/gasp etme pratikleri dahil sadece askeri değil, aynı zamanda ekonomik, kültürel ve sosyal boyutlarıyla da topyekûn bir işgal niteliği taşımaktadır. Bu hususlar dünyaca bilinen kuruluşlar tarafından takip edilmekte ve peryodik olarak kamuoyu ile paylaşılarak rapor edilmektedir (Falah, 2003; Fischbach, 2003; Hughes, 2008; Green & Smith, 2016; UN The Question of Palestine, 2024; HREIT, 2024).
Arslantaş, Y. (2019). “Making Sense of Müsadere Practice, State Confiscation of Elite Wealth, in The Ottoman Empire, Circa 1453–1839”. History Compass, 17 (6), 1-11. Falah, G.-W. (2003). “Dynamics and Patterns of The Shrinking of Arab Lands in Palestine”. Political Geography, 22 (2), 179–209. Fischbach, M. R. (2003). Records of Dispossession: Palestinian Refugee Property and The Arab-Israeli Conflict. New York: Columbia University Press. Forman, G. & Kedar, A. (2004). “From Arab Land to ‘Israel Lands’: The Legal Dispossession of the Palestinians Displaced by Israel in the Wake of 1948”. Environment and Planning D: Society and Space, 22 (6). Green, Penny & Smith, Amelia (2016). “Evicting Palestine”. State Crime Journal, 5 (1), 81–108. Hammâd, N. (2023). Mu’cemu’l-mustalahâti’l-mâliyye ve’l-iktisâdiyye fî lügati’l-fukahâ. Dâru’l-Meymân ve Bank Aljazira Yay. HREIT (2024). Human Rights Violations in Palestine and Gaza Genocide Report. Ankara. Erişim Tarihi: 17.07.2025, https://www.tihek.gov.tr/public/editor/uploads/5NDPLgEB.pdf.Hughes, J. (2008). “Confiscation and Deliberate Destruction of Olive Trees in The West Bank and Gaza and The Effect of This on The Palestinian Economy”. Arboricultural Journal, 31 (2), 87–95. İbn Âbidîn, M. A. (1966). Hâşiyetu Reddil-muḥtâr ‘ale’d-Durril-muḫtâr: Şerḥu Tenvîri’l-ebṣâr (2. bs., 6 cilt). Mustafa el-Bâbî el-Ḥalebî Yay. Tomar, C. (2006). “Müsadere”. TDV İslâm Ansiklopedisi, 32, 65–67. İstanbul: TDV Yayınları. UN The Question of Palestine (2024). Report of the Independent International Commission of Inquiry on the Occupied Palestinian Territory, Including East Jerusalem, and Israel (Advance Unedited Version, A/HRC/56/26). Erişim Tarihi: 13.10.2025, https://www.un.org/unispal/document/coi-reporta-hrc-56-26-27may24/.
[1]
Ayrıca bkz. Devlet Terörü ; Siyonist Terör Örgütleri ; Teo-terörizm
[2]
Bkz. Hareket Kısıtlaması
| apa | Shamshivev, O. (2026). Müsadere. H. Y. Başdemir & M. Uçar (Ed.), Filistin Sözlüğü. (ss. 1174-1175) Anadolu Ajansı - AA Kitap. |
|---|---|
| isnad | Shamshivev, Ozat. “Müsadere”. Filistin Sözlüğü. ed. Hasan Yücel Başdemir - Metin Uçar. 1174-1175. Ankara: Anadolu Ajansı - AA Kitap, 2026. |
Filistin Sözlüğü AA Kitap ve Filistin Akademik Düşünce Platformu tarafından hazırlanmıştır.
Henüz Tartışma Girilmemiştir
"Müsadere" maddesi için tartışma başlatın
