Seyitömer Höyüğü

Seyitömer Höyüğü, Türkiye'nin Kütahya il merkezinin 26 kilometre kuzeybatısında, Çelikler Seyitömer Elektrik Üretim AŞ'nin çalışma alanında yer almaktadır. Höyük, 150x140 metre çapında ve yaklaşık 23,5–26 metre yüksekliğindedir. Oval planlı bir yapıya sahip olan höyüğün kuzeyi oldukça dik, güney kısmı ise yayvan eğimli yapıdadır. Tepesi yaklaşık 2.000 metrekarelik düz bir alan oluşturmaktadır. Höyük, mavi-yeşil renkli marn adı verilen killi kayalık tabaka üzerinde yer almaktadır; bu tabakanın altında 12 milyon tonluk linyit kömürü rezervi bulunmaktadır.

Seyitömer Höyüğü (T.C. Kütahya Belediyesi)

Kazı Tarihçesi

Seyitömer Höyüğü'nde ilk arkeolojik kazı çalışmaları, 1989 yılında Eskişehir Müze Müdürlüğü tarafından, kömür rezervlerinin kullanılabilir hâle getirilmesi amacıyla başlatılmıştır. 1990-1995 yılları arasında kazılar Afyonkarahisar Müzesi Müdürlüğü tarafından yürütülmüş; bu dönemde höyüğün yalnızca onda birlik kısmı kazılmıştır. 2006 yılında Türkiye Kömür İşletmeleri Genel Müdürlüğü ile Dumlupınar Üniversitesi arasında yapılan protokol kapsamında kazılar üniversitenin Arkeoloji Bölümü tarafından yürütülmeye başlanmıştır. 2014 yılına kadar süren bu çalışmalar sonucunda 17 binden fazla eser çıkarılmış ve müze müdürlüğüne teslim edilmiştir. 2019 yılından itibaren kazılar Kütahya Müzesi Müdürlüğü tarafından, Dr. Arkeolog Sevgi Gürdal başkanlığında devam ettirilmektedir.

Stratigrafi ve Yerleşim Dönemleri

Kazılar sonucunda höyüğün 5000 yıllık bir geçmişe sahip olduğu belirlenmiş ve Eski Tunç, Orta Tunç, Akhaemenid, Hellenistik, Roma ve Frig dönemlerine ait kültür katmanları tespit edilmiştir. En eski yerleşim izleri MÖ 3000’li yıllara tarihlenmektedir.

Eski Tunç Çağı

Eski Tunç Çağı’nda höyük, dere kenarında kurulu, surlarla çevrili bir yerleşimdir. Bu dönemde kalıplarla yapılan çömlekçilik faaliyetlerinin yoğunlaştığı gözlemlenmiştir. Yapılar genellikle dikdörtgen planlıdır ve birbirine bitişik iki odadan oluşmaktadır. Alt tabakalarda her evin kendi duvarı bulunurken, üst tabakalarda ortak duvar kullanımı tespit edilmiştir. Ayrıca haşhaş, nohut, buğday, mercimek gibi tarım ürünleri ile evlerin kiler kısımlarında bulunan yanmış gıda kalıntıları ortaya çıkarılmıştır.

Orta Tunç Çağı

Bu döneme ait tabakalarda da yerleşimin sürdüğü belirlenmiş; yapıların mimarisi, gündelik yaşam izleri ve zanaat faaliyetleri ile ilgili bulgular elde edilmiştir. Mutfak eşyaları, ağırlıklar ve kaplar gibi çeşitli ev içi donanımlar bulunmuştur. Ayrıca pişirme fırınları ve atölye kullanımıyla ilgili veriler elde edilmiştir.

Hitit ve Frigya Dönemleri

Hitit Dönemi’nde höyüğün yeniden surlarla çevrildiği, yapıların içinde nal biçimli ocakların yer aldığı belirlenmiştir. Üst evrede demir işleyen atölye fırınları ve demir külçeleri dikkat çekicidir. Frigya Dönemi’nde ise kalın ve yüksek sur duvarlarının yanı sıra kuzey yamaca uzun bir merdiven, batı kısmına ise basamaklı teras duvarlı büyük bir yapı inşa edilmiştir.

Klasik ve Helenistik Dönem

Bu dönemlerde höyük, kulelerle takviyeli kalın sur duvarlarıyla çevrilmiştir. Yapılar, bitişik düzende inşa edilmiş olup kare ve dikdörtgen planlı taş duvarlıdır. Mutfak eşyaları, sapan taşı, cam boncuk, Athena portresi, ağırşaklar gibi birçok küçük buluntu bu döneme aittir.

Roma Dönemi

Höyüğün zirvesinde bir tapınak yapısı olduğu, kalıntılardan ve buluntulardan anlaşılmaktadır. Roma dönemine ait seramik parçaları, bronz sikkeler ve diğer küçük objeler kazılarda ortaya çıkarılmıştır. Bu dönemde, ana tanrıça kültünden Zeus’a geçiş olduğu; heykel, idol ve figürin buluntularıyla belgelenmiştir.

Ekonomik ve Kültürel Yaşam

Höyük sakinlerinin yaşam biçimi, dönemlere göre farklılık göstermektedir. Eski Tunç Çağı’ndan itibaren tarım, hayvancılık (özellikle küçükbaş), çömlekçilik, dokumacılık ve maden işçiliği gibi ekonomik faaliyetler sürdürülmüştür. Tarımsal ürünler arasında özellikle nohut ve haşhaş öne çıkmakta, bu ürünlerin günümüzde de bölge açısından ekonomik önem taşıdığı görülmektedir.

Önemli Arkeolojik Bulgular

2024 yılı kazı sezonunda, Erken Tunç Çağı II tabakasına ait 4 bin 400 yıllık silindir mühür bulunmuştur. Yeşim taşından yapılmış bu mühür, İç Batı Anadolu bölgesinde bugüne kadar bulunan en eski silindir mühür olma özelliğini taşımaktadır. Mühür, uluslararası ticaret ve kültürel etkileşim izlerini göstermesi açısından önemlidir.