Toprak Ailesi Yangın Vakası

Toprak Ailesi Yangın Vakası, 2012 yılında Siirt’te yaşayan Toprak ailesinin evlerinde tekrarlanan yangınlarla gündeme gelmiş bir olaylar dizisidir. Aile, eşyalarının kendiliğinden tutuştuğunu ve farklı konutlara taşınmalarına rağmen yangınların sürdüğünü bildirmiştir. Yangınların nedenine ilişkin doğaüstü açıklamaların da ileri sürüldüğü olay, kamu kurumlarının yardım ve inceleme çalışmalarına konu olmuştur.^【1】

Siirt Üniversitesi bünyesinde oluşturulan araştırma komisyonu, aile üyeleriyle yapılan görüşmeleri, teknik incelemeleri ve kamera kayıtlarını değerlendirerek yangınlarda metafizik unsurların etkili olma ihtimalini zayıf bulmuştur. Olayın anlaşılabilmesi için uzun süreli sosyopsikolojik gözlem yapılması ve aileye sosyal, ekonomik, kültürel ve psikolojik destek sağlanması önerilmiştir.^【2】Üniversite yönetimi, kesin bir sonuç için daha uzun süreli araştırma gerektiğini açıklamış; aile ise komisyonun değerlendirmelerine itiraz etmiştir.^【3】

Toprak ailesi, evlerindeki ilk yangının 13 Ağustos 2012’de meydana geldiğini bildirmiştir.^【4】Yangınlarda giysiler, yataklar ve çeşitli ev eşyaları zarar görmüştür. Kasım 2012 sonuna gelindiğinde ailenin yaşadığı konutun kullanılamaz durumda olduğu açıklanmış; maddi kayıpların yanı sıra barınma ihtiyacı da ortaya çıkmıştır. Zeki Toprak, yaşadıkları sorunları valiliğe ilettiklerini, ayni ve nakdi yardım aldıklarını açıklamıştır.^【5】

^{Ailenin Evinde İçten Yanan Buzdolabı (}Anadolu Ajansı⁾

Siirt Valisi Ahmet Aydın, 29 Kasım 2012’de Çakmak Mahallesi’nde oturan aileyi ziyaret ederek Zeki Toprak ve diğer aile bireyleriyle görüşmüştür. Aileye gıda, giysi ve para yardımı yapılmış; geçici barınma ihtiyacının karşılanması için Van’dan bir konteyner temin edileceği açıklanmıştır. Aydın, ailenin acil ihtiyaçlarına yönelik desteğin sürdürüleceğini ve bir konut yapılması için girişimde bulunulacağını bildirmiştir.^【6】

Aralık 2012’de Evren Mahallesi’nde yaşayan aile, yaklaşık dört ay içerisinde 300 yanma olayı meydana geldiğini ve yangınlar nedeniyle dört kez ev değiştirdiklerini bildirmiştir. Taşınmaların ardından da yangınların devam ettiği ileri sürülmüştür. Vali Aydın, gerçekleştirdiği ev ziyaretinde farklı noktalarda aniden alevler çıktığını gördüğünü ve yaşananları açıklayamadığını ifade etmiştir. Evde tüp ve ateş kullanılamaması nedeniyle aileye günde üç öğün sıcak yemek verilmeye başlanmıştır.^【7】

26 Aralık 2012’de Siirt Milletvekili Afif Demirkıran aileyi ziyaret etmiştir. Demirkıran, evde gördüklerinden sonra olayın düşündüğünden daha ciddi olduğunu ifade etmiş; ziyaret sırasında buzdolabının içinde bir bebek pantolonunun yandığını ve duman çıktığını gördüğünü açıklamıştır. Ailenin yaşadığı sorunların giderilmesi için gereken her türlü yardımın yapılacağını bildirmiştir.^【8】

Yangınların nedenine ilişkin farklı açıklamalar ileri sürülmüştür. İl Müftüsü Faruk Arvas, olayların cinler tarafından gerçekleştirilmiş olabileceğini, ancak bunu kesin olarak bilemediklerini ifade etmiştir.^【9】Türkiye Bilimler Akademisi Şeref Üyesi Prof. Dr. Üner Tan, 27 Aralık 2012’de üstü örtülü, yağlı ve kirli maddelerin oksitlenerek için için yanabileceği açıklamasını öne sürmüş; evin ve eşyaların değiştirilmesini önermiştir.^【10】Vali Ahmet Aydın ise yangınların kirliliğe bağlanmasına itiraz etmiş, aileyi ziyaretlerindeki gözlemlerine dayanarak bu açıklamayı yanlış bulduğunu belirtmiştir.^【11】

^{Ailenin Çocuklarının Sınıfında Çıkan Yangın (}Anadolu Ajansı⁾

Vali Aydın’ın talimatıyla İl Emniyet Müdürlüğü ekipleri, evin iç ve dış cephelerine kameralar, tüm odalarına ise yangın sensörleri yerleştirmiştir. Sensörlerin alarm sistemi mutfak ve oturma odasına kurulmuş, kamera görüntüleri salondaki bir bilgisayar üzerinden merkezî sisteme aktarılmıştır. Aydın, kameraların aileyi rahatsız eden kişilere karşı güvenlik amacıyla kurulduğunu açıklamıştır. Kamera ve sensörlerin yerleştirilmesinin ardından yangınların azaldığı bildirilmiş; Zeki Toprak, son bir haftada yalnızca bir yangın çıktığını söylemiştir. Vali Aydın, 2 Ocak 2013’te Dicle Üniversitesi Psikiyatri Anabilim Dalı’ndan gelen öğretim üyelerinin evdeki incelemelerini tamamladığını, ancak yangınların nedeni konusunda kesin bir tespit yapılamadığını açıklamıştır.^【12】

Siirt Üniversitesi, Prof. Dr. Ömer Şahin başkanlığında altı kişilik bir araştırma komisyonu oluşturmuştur. Komisyonda elektronik, fizik, sosyoloji, antropoloji ve ilahiyat alanlarından öğretim üyeleri yer almıştır.^【13】Komisyon üyeleri, aile bireyleriyle ayrı ayrı görüşmüş, evde teknik incelemeler yapmış ve gözlemlerini kamera kayıtlarıyla birlikte değerlendirmiştir.^【14】

^{Aynı Sınıfta Yanan Askılık (}Anadolu Ajansı)

Komisyonun değerlendirmesinde, tutuşan malzemelerin evde kullanılan giysiler ve bez parçalarından oluştuğu, yangınlarda aile bireylerinin bedensel zarar görmediği ifade edilmiştir. Yangınların metafizik unsurlardan kaynaklandığı düşüncesi zayıf bir olasılık olarak değerlendirilmiş; sosyopsikolojik etkenler üzerinde durulmuştur.

Olayın anlaşılabilmesi için aile üyelerinin uzun süre gözlemlenmesi ve aileye sosyal, ekonomik, kültürel ve psikolojik destek sağlanması önerilmiştir. Ayrıntılı araştırmanın zaman gerektirmesi nedeniyle kısa vadede doktor ve psikolog gözetiminden yararlanılması da tavsiye edilmiştir.^【15】

Rektör Prof. Dr. Murat Erman, raporun 15–20 günlük bir çalışmayla hazırlandığını ve bu sürenin kesin bir sonuca ulaşmak için kısa olduğunu açıklamıştır. Üniversitenin çeşitli projeler kapsamında araştırmayı sürdüreceğini bildirmiştir. Zeki Toprak ise yangınların kendiliğinden çıktığını ve devam ettiğini savunarak komisyonun değerlendirmelerine itiraz etmiştir. Görüşmeler sırasında bilmediği konularda açıklama yapmasının istendiğini ileri sürmüş ve incelemenin yaklaşımını eleştirmiştir.^【16】

Yangınların haberlere konu olmasının ardından, medyum olduklarını söyleyen kişiler aileyle iletişim kurmaya başlamıştır. Zeki Toprak, 28 Aralık 2012’de her gün farklı kişilerden telefonlar aldıklarını ve evlerine gelen ziyaretçilerden rahatsız olduklarını açıklamıştır. Arayanların bazılarının evde yeniden yangın çıkacağını söylediğini, bir kişinin ise evlerine zorla girerek kendilerini sorgulamaya çalıştığını bildirmiştir.^【17】Vali Ahmet Aydın da medyum olduğunu söyleyerek eve girmeye çalışan bir kişinin polis zoruyla uzaklaştırıldığını açıklamıştır.^【18】

^{Vaka Hakkında Açıklama Getiren Prof. Dr. Üner Tan (}Anadolu Ajansı⁾

Aile, kendileri hakkındaki haberlerin içeriğine de tepki göstermiştir. Zeki Toprak, asılsız olarak nitelendirdiği haberlerin kendilerini rencide ettiğini ifade etmiş; bu haberlerle ilgili olarak savcılığa suç duyurusunda bulunacağını açıklamıştır.^【19】

Zeki Toprak, 3 Mart 2015’te yangınların sona ermediğini ve ayda iki–üç kez yanma olayı yaşandığını bildirmiştir. Barış Mahallesi’nde oturdukları evin duvarlarında Türkçe, Kürtçe ve Arapça yazıların belirdiğini ileri sürmüştür. Bu yazıların haftada iki–üç kez ortaya çıktığını ve tehditler içerdiğini söylemiştir. Kapı ve pencereler kilitli olmasına rağmen yazıların belirdiğini savunmuş; üniversite incelemesinin ardından da yaşadıkları sorunların devam ettiğini ifade etmiştir.^【20】

Toprak, yangınlar nedeniyle o tarihe kadar on kez ev değiştirdiklerini, duman ve koku yüzünden konutlarında oturmakta güçlük çektiklerini ve duvarları her ay yeniden boyamak zorunda kaldıklarını söylemiştir. Çocuklarının yerleştirildiği yurtta da yangınlar çıktığını, ailenin on gün boyunca Kızlar Tepesi ve Güres Caddesi’nde uyumak zorunda kaldığını ileri sürmüştür. Yaşananlar nedeniyle artık kendilerine ev kiralanmadığını belirterek yetkililerden sorunlarına çözüm bulunmasını istemiştir.^【21】