Ana YazarBilge ŞENYÜZ13 Temmuz 2026 13:51

ORCID ID

0000-0001-8717-6487

Veri bulutları ve dijital teknolojiler, Filistin’de baskı ve kontrol mekanizmalarının önemli bir parçası haline gelmiştir. İsrail yönetimi; Filistinlilerin hareketlerini, iletişimlerini ve sosyal faaliyetlerini izlemede veri toplama, yüz tanıma sistemleri ve dijital gözetim araçları kullanmaktadır. Bu tür teknolojiler, işgal altındaki bölgelerde yaşayan Filistinlilerin özgürlüklerini kısıtlamak, direniş faaliyetlerini bastırmak ve toplumsal baskı oluşturmak için uygulamaya sokulmaktadır. Büyük ölçekli veri toplama, Filistinlilere karşı ayrımcı politikaların uygulanmasını kolaylaştırırken, bu veriler, askeri operasyonların ve hedefli saldırıların planlanmasında da rol oynamaktadır. Dijital altyapıların kontrolü ve bilgi akışının sınırlandırılması, Filistin toplumunun ekonomik, sosyal ve kültürel olarak izole edilmesine neden olmaktadır.【1】İsrail’in uyguladığı “Büyük Veri” gözetimi, Filistinlilerin iletişimlerini, sosyal medya aktivitelerini ve fiziksel hareketlerini toplu olarak analiz ederek potansiyel tehditleri belirlemek bahanesiyle bireyleri hedef almaktadır. Bu veriler, askeri operasyonların planlanmasında ve hedefli suikastlarda kullanılmaktadır. Örneğin; veri analizi yoluyla oluşturulan risk profilleri, bazen hatalı bilgiler veya önyargılı algoritmalar (bkz. Mohamed, 2024) nedeniyle sivillerin zarar görmesine yol açmaktadır. Gözetim araçlarının yanı sıra İsrail, Filistin’in dijital altyapıya erişimini de kısıtlamaktadır. İnternet erişim hızlarının yavaşlatılması, iletişim ağlarının denetimi ve sık sık uygulanan dijital abluka,【2】 Filistinlilerin ekonomik ve sosyal olarak izole edilmesine neden olmaktadır. Bu kısıtlamalar, Filistin toplumunun bilgiye erişimini sınırlayarak eğitim, ticaret ve ifade özgürlüğünü baltalamaktadır.Mart 2021’de iki teknoloji devi olan Google ve Amazon ile İsrail bulut bilişim hizmetlerine yönelik 1,2 milyar dolarlık bir sözleşme imzalamıştır. İki şirket; İsrail’e Nimbus Projesi【3】olarak bilinen proje kapsamında yüz tanıma, duygu tanıma, biyometri ve demografik bilgiler de dahil olmak üzere veri depolama, işleme ve analiz etme kapasitesi sağlamaktadır (Kwet, 2024). Uluslararası Af Örgütü’nün (Human Rights Watch, 2021) İsrail’in yüz tanıma yöntemini kullanmasına ilişkin hazırladığı raporda, güvenlik güçlerinin Filistinlilere ait biyometrik verileri rızaları olmaksızın topladığı belgelenmiştir. Rapora göre İsrail, yüz tanıma yöntemini kullanarak Filistinlilere ait devasa bir veri tabanı oluşturdu ve bu veri tabanını hareket özgürlüğünü kısıtlamak ve kitlesel gözetim yapmak için kullandı (Robins-Early, 2024).【4】Okuma ÖnerileriAlan, Ümit (2023). “Zalimin Shadowbanning’i Varsa, Mazlumun Algospeak’i Var”. 10Haber. Erişim Tarihi: 01.12.2024, https://10haber.net/yazarlar/umit-alan/zalimin-shadowbanningi-varsa-mazlumun-algospeaki-var-275493/.