Yağmur, Buhar ve Hız (Tablo)

Yağmur, Buhar ve Hız – Büyük Batı Demiryolu (Rain, Steam and Speed), İngiliz ressam Joseph Mallord William Turner tarafından 1844 yılında yapılmış bir yağlı boya tablodur. Eser, tuval üzerine yağlı boya tekniğiyle üretilmiş olup 91 × 121,8 cm ölçülerindedir. Günümüzde Londra Ulusal Galerisi (The National Gallery) koleksiyonunda yer almakta ve Trafalgar Square’deki binada, 34 numaralı salonda sergilenmektedir.^【1】 Tablo, 1844 yılında Kraliyet Akademisi’nde ilk kez halka sunulmuştur.

Joseph Mallord William Turner, 1775–1851 yılları arasında yaşamış İngiliz ressamdır. Sanat yaşamı boyunca çağdaş yaşam sahnelerine, özellikle de sanayi, teknoloji ve ulaşım temalarına yoğun ilgi göstermiştir. Buharlı gemiler, trenler ve köprüler Turner’ın eserlerinde sıkça yer alan konular arasındadır. Sanatçının üretiminde, dönemin teknik ve toplumsal dönüşümlerine ait unsurlar belirgin şekilde görülmektedir.^【2】

Tablo, 1844 yılında tamamlanmıştır. Bu dönem, İngiltere’de demiryolu yatırımlarının yoğunlaştığı ve kamuoyunda büyük ilgi uyandırdığı bir zaman dilimine karşılık gelmektedir. 1840’lı yılların ortalarında çok sayıda yeni demiryolu hattı için parlamentoya yasa tasarıları sunulmuş, büyük demiryolu projeleri kamuoyunda geniş yankı bulmuştur. Yağmur, Buhar ve Hız – Büyük Batı Demiryolu, bu tarihsel ortamda Kraliyet Akademisi’nde sergilenmiştir.

Eser, daha sonra Birleşik Krallık’ta gerçekleştirilen Railway 200 kapsamında halk oylamasıyla seçilen en önemli 20 Birleşik Krallık demiryolu temalı sanat eseri arasında yer almıştır.^【3】

Tabloda, yağmur altında ilerleyen bir buharlı tren, Maidenhead Demiryolu Köprüsü üzerinden geçerken tasvir edilmiştir. Köprü, mühendis Isambard Kingdom Brunel tarafından tasarlanmış ve 1838 yılında tamamlanmıştır.^【4】

^{Yağmur Buhar ve Hız -} Flickr

Sahne, doğuya, yani Londra yönüne bakacak şekilde konumlandırılmıştır; tren ise batı yönüne doğru hareket etmektedir. Köprü, resmin merkezinden çapraz bir hat oluşturarak uzanır ve ufka doğru daralan bir perspektif etkisi yaratır. Viyadüğün ani kısaltılmış görünümü, trenin hareketini ve hızını vurgulayan bir düzenleme olarak dikkat çeker. Köprünün alt kısmında nehir yüzeyi yer almakta, üst bölümde ise gökyüzü ve yağmur etkisi görülmektedir.

Resimde yer alan Maidenhead Demiryolu Köprüsü, dönemi için dikkat çekici bir mühendislik yapısıdır. Köprünün kemerleri, inşa edildikleri dönemde yapılmış en geniş ve en düz kemerler olarak tanımlanmıştır.^【5】

^{Resmin sol alt köşesinde nehirde yüzen bir tekne ve insan figürleri -} Flickr

Tabloya, köprünün sol tarafında daha eski bir köprü de dâhil edilmiştir. İki köprü arasında, nehir üzerinde küçük bir tekne görülmektedir. Köprüler arasındaki kıyı şeridinde, küçük insan figürleri seçilebilmektedir. Bu figürler, trenin geçişine yönelmiş şekilde betimlenmiştir. Mimari unsurlar ile doğal çevre aynı kompozisyon içinde yer almaktadır.

Tabloda görülen trenin, Firefly sınıfı bir lokomotif olduğu belirtilmiştir.^【6】 Bu lokomotifler, Great Western Railway için üretilmiş olup geniş hat (broad gauge) sistemine sahiptir.

^{Trenin Görünümü -} Flickr

Brunel tarafından tercih edilen bu hat açıklığı, dönemin standart hat ölçüsünden daha geniştir. Trenin gövde oranları, geniş hatlı lokomotiflerin karakteristik özelliklerini yansıtmaktadır. Lokomotifin bacası, duman sandığı ve üst yapı elemanları belirgin şekilde seçilmektedir. Buna karşın, bacadan çıkan duman oldukça sınırlı düzeyde betimlenmiştir. Lokomotif, yağmur ve buhar etkileri arasında ilerlerken resmedilmiştir.

Resimde, tren rayları üzerinde koşan bir tavşan figürü yer almaktadır. Tavşan, trenin önünde, rayların yaklaşık orta bölümünde konumlanmıştır.

^{Raylar üzerinde koşan tavşan figürü -} Flickr

Bu figür, günümüzde tabloda doğrudan seçilememektedir; çünkü boya tabakası zamanla şeffaflaşmıştır. Ancak tavşan, 1859 tarihli bir gravürde açık şekilde görülmektedir.^【7】 Ayrıca, Robert Brandard tarafından yapılan gravür ve oymada da bu figür belirginleştirilmiştir. Aberdeen Sanat Galerisi koleksiyonunda bulunan bir mezzotint çalışmada da benzer bir durum söz konusudur.^【8】

Tablonun alt bölümünde yer alan su yüzeyi, altın tonlu yansımalarla betimlenmiştir. Boya, bazı bölgelerde kalın sürülmüş, bazı alanlarda ise hareket hissi verecek şekilde yayılmıştır. Yağmur etkisi, yüzey boyunca dağılan fırça izleriyle aktarılmıştır. Tren ve köprü, sis ve buhar bulutlarının içinden ortaya çıkıyormuş izlenimi verecek biçimde resmedilmiştir. Arka planda yer alan öğeler, atmosferik etkiler nedeniyle daha az netlik taşımaktadır.

Eser, 19. yüzyıl İngiliz resim sanatının önemli örnekleri arasında kabul edilmektedir. Demiryolu, tren ve sanayi temalarının bir arada ele alındığı tablo, Turner’ın çağdaş yaşam ve teknolojiye yönelik ilgisini yansıtan çalışmaları arasında yer almaktadır. Tablo, hem sergilendiği dönemde hem de sonraki yıllarda sanat yazınında önemli bir yere sahip olmuş ve Turner’ın geç dönem üretimi içinde dikkat çekici bir konum edinmiştir.

Yağmur, Buhar ve Hız – Büyük Batı Demiryolu, günümüzde Londra’daki Ulusal Galeri’de sergilenmektedir.^【9】 Eser, galeri binasının geçmişte Kraliyet Akademisi tarafından kullanılan doğu kanadına yakın bir konumda yer almaktadır.^【10】 Tablo, ilk sergilendiği mekâna coğrafi olarak yakın bir alanda korunmaktadır.