Ana YazarBilal TOPRAK13 Temmuz 2026 13:51

ORCID ID

0000-0001-8039-2128

Yahudi Ulusal Fonu (Keren Kayemeth Leisrael-JNF), 1901 yılında Dünya Siyonist Teşkilatı (1897) tarafından Yahudi yerleşimi【1】 için Filistin’de toprak satın almak amacıyla kurulmuştur. Bu faaliyetlerini Osmanlı döneminde, İngiliz mandasında ve İsrail kurulduktan sonra da sürdürmüştür. Fonun kuruluş sözleşmesinde açıkça Yahudilere verilmek üzere arazi satın alınması veya başka yollarla arazi elde edilmesi meselesine yer verilmektedir. Yahudi kutsal metninde yer alan “toprak kalıcı olarak satılamaz” (Levililer, 25: 23) pasajını sloganlaştıran fon, Filistin toprağının Tanrı tarafından Yahudilere verildiğini【2】 çalışmalarının odak noktasına koymuştur. Bu sebepten ötürü İsrail’in kontrolünde bulunan toprağın yaklaşık yüzde 90’ı devletin ve JNF’nin mülkiyetidir ve çok sınırlı durumlarda satılmasına izin verilmektedir (Katz, 2016). Fon bunun yanında baraj yapımı, ağaçlandırma ve büyük park ormanlar açmak gibi faaliyetlerle çalışma alanını genişleterek günümüzde de faaliyetlerini sürdürmektedir.Osmanlı döneminde çok az miktarda toprak satın alabilen JNF, bu alımların bir kısmını Osmanlı vatandaşı olan Yahudiler üzerinden tescilleme gibi hileli yollarla gerçekleştirmiştir. Özellikle I. Dünya Savaşı’ndan sonra Osmanlı’da siyonist tehlikeye dikkat çekilmiş ve Filistin’de toprak satışına dair sınırlandırıcı yasal düzenlemeler yapılmıştır. 1919 verilerine göre JNF’nin elindeki toprağın, Müslümanların elindeki araziye oranla oldukça sınırlı olduğu görülmektedir. 1925’lere gelindiğinde fonun elindeki arazilerin büyük çoğunluğunun Lübnan’da yaşayan büyük toprak sahiplerinden ve manda yönetiminden devralınan mülklerden oluştuğunu söylemek mümkündür. 1945’lerde Yahudiler, tüm Filistin coğrafyasının sadece yüzde 5,67’sine sahipti. Fon tarafından yerleşimci işgalcilere Filistinli işçi çalıştırmamak kaydıyla arazi verilmekteydi (Lehn, 1974). Bu yönüyle fon, Filistin toprağının etnik temizlik politikalarında da önemli bir rol üstlenmiştir.Fon, yeni kurulan İsrail’in demokratik bir devlet olma iddiası【3】 ve muhtemel dış baskılar sebebiyle toprakları Filistinli Araplarla Yahudiler arasında eşit dağıtma riskine karşın önlemler almıştır. Bu endişeden dolayı işgal edilen arazilerin mülkiyetlerinin kendilerine devredilmesi için çaba göstermiş ve bunda büyük ölçüde başarılı olmuşlardır. Toprakları yalnızca Yahudi işgalcilere dağıtmakla kalmamış aynı zamanda Filistinlilerin kendi topraklarında işçi olarak çalışmasını bile engelleyen şartlar ortaya koymuştur【4】 (Fischbach, 2003). Adolf Hitler’in Avrupa’daki yayılmacı politikaları neticesinde Almanya ve Doğu Avrupa’dan Filistin’e yönlendirilen göç dalgası ve iki devletli senaryoların dillendirilmesi, fonun Filistin’in her bölgesinden daha çok toprak elde etmesi gerektiği sonucuna götürmüş ve çalışmalarını bu doğrultuda hızlandırmışlardır (Tuten, 2005).JNF, Filistin topraklarının mülksüzleştirilerek Yahudilere verilmesinde peyzaj çalışmalarını da bir araç olarak kullanmıştır. Birya Ormanı, Diyşa ve Alma gibi 6 Filistin köyünün sakinleri göçe zorlanmış ve evleri yıkılmış, bu köylerin kalıntıları üzerine ağaç dikilmiştir. Benzer şekilde 1951 yılında fon tarafından yakılan Filistin köylerinin enkazı üzerine Holokost’ta öldürüldüğü iddia edilen 6 milyon Yahudi anısına 6 milyon ağaç dikilerek yapılan Şehitler Ormanı buna trajik bir örnektir. Söz konusu park ve ormanlarla bir yandan Filistin mirası yeryüzünden silinirken diğer yandan Aşkenaz gaspçı yerleşimcilere Avrupai peyzajla kendi evlerinde oldukları hissi verilmeye çalışılmıştır. Günümüzde de faaliyetlerini sürdüren fon, ABD’de oldukça etkindir ve sitesinde 7 Ekim 2023 sonrasında evinden edilen(!) İsrailliler için yardım çağrısında bulunmuştur (JNF, 2025).Okuma ÖnerileriPappe, Ilan (2022). Filistin’de Etnik Temizlik, çev.: Yankı Deniz Tan. İstanbul: İntifada Yayınları. Shilony, Zvi (1998). Ideology and Settlement: The Jewish National Fund, 1897-1914. Jerusalem: The Magnes Press. Stein, K W. (1984). “The Jewish National Fund: Land Purchase Methods and Priorities, 1924-1939”. Middle Eastern Studies, 20 (2), 190-205.