Yalova Kivisi

Yalova Kivisi, Hayward çeşidi ile tozlayıcı olarak kullanılan Tomuri veya Matua kivi bitkilerinden üretilir. Kabuk rengi kahverengi yeşilimsi renktedir, kısa ve yumuşak tüylüdür. Meyve eti parlak yeşil, hafif mayhoş ve orta şekerlidir. Boyutları 4–6 cm en, 6–9 cm boy ve 80–150 g ağırlığındadır. Hasat ekim sonunda ve kasım başında yapılır; soğuk depoda 9 aya kadar saklanabilir.

^{Yalova Kivisi (}AA⁾

Yalova Kivisi, meyve ağırlığı ve şekli ile ayırt edilir. Meyve 80–150 g arasında, 4–6 cm en ve 6–9 cm boyundadır; şekli silindirik ovalden yumurtamsı yapıya kadar değişir. Kabuk kahverengi yeşilimsi, kısa ve yumuşak tüylüdür. Meyve eti parlak yeşil, hafif mayhoş ve orta derecede şekerlidir. SÇKM oranı %14–17, C vitamini içeriği hasatta 60–65 mg/100 g, depolamada 90–100 mg/100 g civarındadır. Soğuk depolarda 9 aya kadar muhafaza edilebilir. Hasat dönemi, ekim sonu ile kasım başıdır. Meyve, soğuk depolama süresince kimyasal, fiziksel ve tekstürel özelliklerini korur.

Yalova Kivisi asmaları, yeterli ışıklanma ve sıcaklık toplamına sahip alanlarda yetişir. Bitki, güçlü gelişim gösterdiği için destek sistemine ihtiyaç duyar; sürgünler 5–7 m boylanabilir. Direkler 2,5–3 m boyunda ve toprakta 50–60 cm derinliğe gömülüdür. Sıra arası mesafe 5 m, sıra üzeri 4–5 m olarak düzenlenir. Dikimde dekara 50–90

fidan kullanılır; erkek/dişi oranı 1/6–1/10 olmalıdır.

Yalova Kivisi 2–3 yıl içinde meyve vermeye başlar, 4–5 yaşında tam verime ulaşır. Budama işlemleri şekil budaması, kış ve yaz budaması ile tomurcuk/meyve seyreltmesini içerir. Şekil budaması ilk 2–3 yılda omca ve ana kolların oluşturulmasını sağlar. Kış budaması aralık–şubat, yaz budaması haziran–temmuz aylarında yapılır.

Tomurcuk ve meyve seyreltmesi, verim ve kalite dengesini sağlamak amacıyla yapılır; şekil bozukluğu ve üçlü salkım yapısındaki yan tomurcuklar çıkarılır. Sulamada mini yağmurlama veya damla sulama sistemleri tercih edilir. Hasat ekim sonu veya kasım başında, meyve SÇKM içeriği ve sertliğine göre yapılır.

Meyveler boyutlarına göre sınıflandırılır ve plastik kasa, viyol veya karton ambalajlarda depolanır. Denetimler Yalova İl Tarım ve Orman Müdürlüğü koordinasyonunda yılda en az bir kez gerçekleştirilir; üretim metoduna ve logo/menşe adı kullanımına uygunluk kontrol edilir.

^{Yalova Kivisi (}AA⁾

Yalova Kivisi, Yalova İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ve Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü koordinasyonunda geliştirilmiş ve 17.08.2021 tarihinde Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından coğrafi işaret olarak tescil edilmiştir (Tescil No: 851, Başvuru No: C2020/216).

Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü, Türkiye’nin ilk yerli kivi çeşidi “İlkaltın”ı geliştirmiştir. “İlkaltın” yeşil kividen daha tatlı olup Hayward çeşidinden yaklaşık üç hafta önce hasat edilebilmektedir. Enstitü, bu çalışmalardan sonra ikinci yerli çeşit olan “Yalova Altını” üzerinde çalışmıştır. Bu çeşit koyu sarı renkli, tatlı ve raf ömrü uzun özelliklere sahiptir.

Yalova, kivi üretiminde Türkiye’de öncü konumda olup kentteki kivi çeşitleri hem iç piyasada hem de dış pazarlarda kullanılmakta ve diğer ülkelere üretim tecrübesi aktarılmaktadır. Yalova Kivisi üreticileri, coğrafi işaret tescili sayesinde ürünlerini belgeyle sunmakta ve kalite standardını korumaktadır.

Yalova Kivisi, ekim ayı sonu ile kasım ayı başlarında hasat edilir. Hasat zamanı, meyve içerisindeki kuru madde miktarı (SÇKM) ve meyve eti sertliği ölçülerek belirlenir. Meyveler boyutlarına göre sınıflandırılır ve zarar görmüş, şekli bozuk veya kusurlu olanlar ayıklanır. Hasat edilen kiviler, dökme olarak soğuk hava depolarında muhafaza edilir.

Yalova’da düzenlenen Yalova Kivisi Hasat Şenliği ile üreticiler hasat döneminde bir araya gelir. Şenliklerde üretim coşkusu yaşanır ve yerel yetkililer, üreticiler ve protokol üyeleri katılım sağlar. Şenlikler, Yalova kivisinin tanıtımı ve üreticilerin motivasyonu açısından önemli bir etkinlik olarak düzenlenir.

^{Hasat Şenliğinden Bir Görsel (}Yalova Valiliği⁾

Yalova Kivisi üretimi, Yalova İl Tarım ve Orman Müdürlüğü koordinatörlüğünde, Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü ve Yalova Kivi Üreticileri Birliğinden uzmanların yer aldığı 3 kişilik denetim mercii tarafından yürütülür. Denetimler yılda bir kez yapılır; ihtiyaç hâlinde veya şikâyet durumunda her zaman gerçekleştirilebilir.

Denetim, kivi çeşitleri, erkek/dişi oranı, budama ve hasat zamanı, ambalajlama, depolama ve Yalova Kivisi ibaresi ile logosunun kullanımına odaklanır. Denetim mercii, uzman desteği alabilir ve tescil ettiren, hakların korunması için hukuki süreçleri yürütür.