Zara Balı

Zara Balı, Sivas ilinin Zara ilçesinde üretilen çiçek balıdır. Üretiminde Kafkas arısı ve melezi arılar kullanılmaktadır. Bal, yöre florasında yer alan bitkilerden elde edilen nektar ve polenlerle beslenen arılar tarafından üretilir. Hasat dönemi ağustos ayının ortasında başlar, eylül ortasına kadar devam eder. Bal petekli veya süzme olarak piyasaya sunulur. Bölgedeki arıcılık geçmişi uzun yıllara dayandığından, Zara Balı ile coğrafi sınır arasında ün bağı bulunmaktadır.

Ayrıt Edici Özellikleri

Zara Balı, üretim bölgesinde yetişen bitki çeşitliliği sayesinde kendine özgü özellikler kazanır. Renk, polen yoğunluğuna göre değişiklik gösterir; geven polenlerinin yoğun olduğu bal açık sarı, kekik polenlerinin yoğun olduğu bal ise koyu kırmızı renktedir. Tadında burukluk ve hafif keskinlik bulunur, kıvamı yoğundur. Baskın polenler Astragalus subs. (%42), belirgin polenler Apiaceae (%12), Lamiaceae (%7), Onobrychis subs. (%4) ve Dipsaceae (%2) olarak belirlenmiştir. Balın fiziksel ve kimyasal değerleri ise sakkaroz oranı en fazla %5, fruktoz+glukoz oranı en az %65, nem oranı %16–17, diastaz sayısı en az 8, elektrik iletkenliği en fazla 0,8 mS/cm ve HMF değeri en fazla 40 mg/kg şeklindedir.

Üretim Yöntemi

Zara Balı üretiminde Langstroth tipi modern kovanlar kullanılmakta olup, arıcılık faaliyetleri sabit arıcılık esasına dayanmaktadır.

Kışlama ve İlkbahar Bakımı: Kışlama döneminde kovanlardan boş çerçeveler alınır ve arılar polen ile arı kekiyle beslenir. İlkbaharda kolonilerin durumu, ana arının varlığı, yumurtlama düzeyi ve işçi arı sayısı kontrol edilir. Nisan sonunda kovanlar arılıklara taşınır.

Besleme ve Petek Hazırlığı: Koloniler bal, polen ve kek takviyesi ile güçlendirilir. Temel petekler, daha önce kullanılmış balmumlarının eritilmesiyle elde edilir.

Bal Akım ve Hasat Dönemi:1 Temmuz–15 Ağustos arasında bitkilerin yoğun çiçeklenmesiyle bal akımı dönemi yaşanır. Bal, kovanlarda yaklaşık 15 gün olgunlaştırıldıktan sonra ağustos ortasında başlayan hasat eylül ortasına kadar sürer. Hasat sırasında en az 2/3’ü sırlanmış petekler tercih edilir.

Süzme, Dinlendirme ve Depolama: Süzme bal, krom çelik tanklara alınarak dinlendirilir. Bu süreçte yoğun parçacıklar dibe çöker, hafif maddeler ve hava kabarcıkları yüzeye çıkar. Dinlendirilen bal cam kavanozlara veya TSE standartlarına uygun tenekelere doldurulur. Ballar doğrudan güneş ışığından korunarak, 25 °C’nin altında muhafaza edilir.

Zararlılarla Mücadele: Varroa mücadelesi, nisan ayında ve hasat sonrası eylül ayında yapılır. Kullanılan ilaçlar ruhsatlı olup talimatlara uygun şekilde uygulanır.

Kullanım Biçimi

Zara Balı ibaresi, belirlenen logo ve mahreç işareti amblemi ile birlikte ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılır. Ürünün üzerinde doğrudan yer almasının mümkün olmadığı durumlarda, logo ve mahreç işareti amblemi, üretim yapılan işletmede kolayca görülebilecek bir yerde bulundurulur.

Coğrafi Sınır ve Flora

Üretim, Sivas ili Zara ilçesi sınırlarında, 1350–1800 metre yükseklikteki yaylalarda gerçekleştirilmektedir. Bölge florasında kekik, geven, kuş fiği, nane, ballıbaba, böğürtlen, sığırkuyruğu, ölmez otu, taş yoncası, söğüt, yonca ve sütleğen gibi bitkiler öne çıkmaktadır. Kışlatma işlemleri dışındaki tüm üretim ve işleme faaliyetleri coğrafi sınır içinde yapılır.

Pazarlama ve Tanıtım

Zara Balı, Zara Bal Üreticileri Birliği ile özel işletmeler tarafından satışa sunulmaktadır. Ürün, ZARA Bal ve Zara Çiçek Balı markaları altında yerel ve uluslararası pazarlarda yer almaktadır. Ayrıca her yıl düzenlenen Zara Bal ve Kültür Festivali kapsamında tanıtımı yapılmakta, ziyaretçilere bal ikram edilmekte ve satışı gerçekleştirilmektedir.

Denetim

Denetimler, Zara Ziraat Odasının koordinasyonunda, Zara İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü ile Zara Tarım Kredi Kooperatifinin katılımıyla oluşturulan heyet tarafından yürütülmektedir. Denetimler yılda bir kez düzenli olarak yapılmakta, gerektiğinde veya şikâyet üzerine ek denetimler de gerçekleştirilmektedir. Bu süreçte balın fiziksel, kimyasal ve duyusal özellikleri ile üretim ve depolama koşullarının uygunluğu kontrol edilmektedir.