2025 Almanya Federal Seçimleri

2025 Almanya Federal Seçimleri, 23 Şubat 2025 tarihinde gerçekleştirilen erken genel seçimlerdir. Seçimler, 2021’de kurulan SPD-Yeşiller-FDP koalisyon hükümetinin Kasım 2024’te dağılması sonucu düzenlenmiştir. FDP'nin koalisyondan çekilmesi ve ardından Başbakan Olaf Scholz'un Federal Meclis’te güvenoyu alamaması nedeniyle Almanya Cumhurbaşkanı Frank-Walter Steinmeier erken seçim kararı almıştır.

(Hristiyan Birlik (CDU/CSU) partilerinin Başbakan adayı Friedrich Merz'in CDU Genel Merkezi'nde konuşma yaptığı anlardan bir görüntü, 23 Şubat 2025 - Anadolu Ajansı).

Seçimler, 2023 yılında değiştirilen yeni seçim yasası kapsamında gerçekleştirilmiştir. Yeni yasa ile Federal Meclis’in büyümesini engellemek amacıyla, önceki seçimde (2021) 733 olan milletvekili sayısı 630 ile sınırlandırılmıştır. Yeni sistemde partilerin mecliste temsil edilme oranını belirleyen "ikinci oy" daha önemli hale gelmiştir.

Toplam 59,2 milyon seçmenin oy kullanma hakkına sahip olduğu seçimlere 29 siyasi parti katılmıştır. Seçmenler, tek pusulada iki ayrı oy kullanarak, birinci oylarıyla seçim bölgelerindeki milletvekili adaylarını, ikinci oylarıyla ise partileri belirlemiştir. %5’lik seçim barajı uygulanmış ancak üç seçim bölgesinde doğrudan vekil çıkaran partiler için baraj muafiyeti tanınmıştır.

Seçime katılım oranı %83,5 olarak kaydedilmiştir. Bu oran 1990’daki Almanya’nın birleşmesinden sonraki en yüksek katılım oranı olmuştur. Seçim sürecinde ekonomi, göç ve güvenlik konuları temel gündem maddeleri olmuştur.

Seçim sonuçları hiçbir partinin tek başına hükümet kurmasına yetecek çoğunluğu sağlayamaması nedeniyle koalisyon görüşmelerini zorunlu hale getirmiştir. CDU/CSU seçimleri %28,6 oy oranıyla birinci sırada tamamlarken, aşırı sağcı AfD %20,8 ile tarihindeki en yüksek oy oranına ulaşarak ikinci sıraya yerleşmiştir. SPD ise %16,4 ile şimdiye kadarki en düşük oy oranını almıştır. Federal Meclis’te hükümet kurmak için 316 sandalye gerekmektedir ve hiçbir parti bu çoğunluğa ulaşamamıştır.

(Almanya Parlamentosu'nda ilk sonuçlara göre dağılım - BBC Türkçe)

Seçime Katılan Partiler ve Adaylar

2025 Almanya Federal Seçimleri'ne toplam 29 parti katılmıştır. Seçimlerde, partiler hem doğrudan milletvekili adaylarıyla hem de eyalet listelerindeki adaylarla Federal Meclis’e girmeyi hedeflemiştir. Yeni seçim yasası çerçevesinde, partilerin meclise girebilmesi için %5 seçim barajını aşmaları veya en az üç seçim bölgesinde doğrudan milletvekili çıkarmaları gerekmiştir.

Seçime katılan ve meclise girmeye hak kazanan başlıca partiler şunlardır:

• Hristiyan Demokrat Birlik / Hristiyan Sosyal Birlik (CDU/CSU): Muhafazakar merkez sağ ittifak olan CDU/CSU, seçimlere Friedrich Merz liderliğinde girmiştir. CDU Almanya genelinde, CSU ise yalnızca Bavyera eyaletinde yarışmıştır.
• Almanya için Alternatif (AfD): Aşırı sağcı parti, seçimlerde Alice Weidel’i başbakan adayı olarak göstermiştir.
• Sosyal Demokrat Parti (SPD): Mevcut Başbakan Olaf Scholz’un liderliğinde seçime giren SPD, merkez sol çizgide yer almaktadır.
• Yeşiller (Bündnis 90/Die Grünen): Çevreci ve sol-liberal politikalar izleyen parti, Robert Habeck’i başbakan adayı olarak belirlemiştir.
• Sol Parti (Die Linke): Sosyalist eğilimli parti, Jan van Aken ve Heidi Reichinnek’i seçim kampanyasının öncüsü olarak belirlemiştir.
• Hür Demokrat Parti (FDP): Liberal ekonomi politikalarını savunan parti, Christian Lindner liderliğinde yarışmıştır. Ancak FDP, %5 barajını geçememiş ve meclise girememiştir.
• Sahra Wagenknecht İttifakı (BSW): Eski Sol Parti üyesi Sahra Wagenknecht tarafından kurulan yeni parti, ilk seçiminde baraj sınırında kalmış ve mecliste sınırlı temsil elde etmiştir.

Seçimlere katılan adaylar arasında, farklı partilerden toplam 53 Türk kökenli isim yer almıştır. SPD, 21 Türk kökenli adaya yer vererek, Türklere en fazla temsil hakkı tanıyan parti olmuştur. CDU, Yeşiller, Sol Parti, FDP ve BSW listelerinde de Türk kökenli adaylar bulunmuştur. AfD de ilk kez iki Türk kökenli adayı seçim listelerine dahil etmiştir.

Toplamda 4.506 adayın yarıştığı seçimde, 1.422’si kadın adaylardan oluşmuştur. Kadın aday oranı %32 olarak belirlenmiş, bu oran 2021 seçimlerine kıyasla düşüş göstermiştir. Seçimlerin ardından 16 ila 18 Türk kökenli adayın Federal Meclis'e girmesi beklenmektedir.

Seçim Sonuçları

23 Şubat 2025 tarihinde gerçekleştirilen Almanya Federal Seçimleri sonucunda, Hristiyan Demokrat Birlik (CDU) ve Hristiyan Sosyal Birlik (CSU) partileri toplam %28,6 oy alarak seçimleri birinci sırada tamamlamıştır. Almanya için Alternatif (AfD) partisi, oylarını önceki seçime kıyasla yaklaşık iki kat artırarak %20,8 oyla ikinci sıraya yerleşmiştir. Sosyal Demokrat Parti (SPD) ise %16,4 oy alarak tarihinin en düşük seçim sonuçlarından birini elde etmiştir. Yeşiller %11,6, Sol Parti (Die Linke) %8,8, Sahra Wagenknecht İttifakı (BSW) %4,97 ve Hür Demokrat Parti (FDP) %4,3 oy almıştır. FDP ve BSW, %5 barajına çok yakın sonuçlar elde etmiş ancak parlamentoya girişleri kesinleşmemiştir.

Seçim sonuçları doğrultusunda, Federal Meclis’te (Bundestag) 630 sandalye dağılımı şu şekilde gerçekleşmiştir:

• CDU/CSU: 208 sandalye
• AfD: 152 sandalye
• SPD: 120 sandalye
• Yeşiller: 85 sandalye
• Sol Parti: 64 sandalye
• Diğer: 1 sandalye

(2025 Almanya Seçimleri sonuçları - Anadolu Ajansı).

Bu sonuçlarla birlikte hiçbir parti, tek başına hükümet kurmak için gerekli olan 316 sandalyeye ulaşamamıştır. Koalisyon görüşmeleri kaçınılmaz hale gelmiş, CDU/CSU'nun olası hükümet ortağı olarak SPD ve Yeşiller ön plana çıkmıştır. CDU/CSU, AfD ile iş birliği yapmayacağını belirtmiş ve bu durum hükümet kurma sürecini daha karmaşık hale getirmiştir. Seçime katılım oranı %83,5 olarak kaydedilmiş, bu oran 1990’daki Alman yeniden birleşmesinden bu yana en yüksek seviyeye ulaşmıştır.

Bölgesel Dağılım

2025 Almanya Federal Seçimleri, doğu ve batı Almanya arasında belirgin farklılıklar gösteren bir oy dağılımı ortaya koymuştur. AfD, doğu eyaletlerinde en güçlü parti olarak öne çıkarken, CDU/CSU ise batı ve güney Almanya’da lider konumda olmuştur. SPD ve Yeşiller, özellikle büyük şehirlerde varlığını sürdürürken, geleneksel olarak güçlü oldukları bazı bölgelerde oy kaybı yaşamıştır.

Doğu Almanya

Eski Doğu Almanya eyaletleri olan Brandenburg, Mecklenburg-Batı Pomeranya, Saksonya, Saksonya-Anhalt ve Thüringen’de AfD açık ara birinci parti olmuştur. Bu eyaletlerde AfD’nin oy oranı %30’un üzerine çıkmış, Thüringen’de ise %38’e ulaşmıştır. CDU/CSU ve SPD, bu bölgelerde AfD’nin gerisinde kalırken, Berlin ise genel eğilimden farklı bir tablo çizmiş ve burada Sol Parti birinci parti olmuştur.

Batı ve Güney Almanya

Batı Almanya'da Kuzey Ren-Vestfalya, Hessen, Baden-Württemberg, Rheinland-Pfalz, Saarland ve Schleswig-Holstein eyaletlerinde CDU/CSU en fazla oy alan parti olmuştur. Özellikle Bavyera eyaletinde CDU’nun kardeş partisi CSU, tüm seçim bölgelerinde birinci gelerek güçlü bir konumunu korumuştur.

SPD, batıda bazı sanayi bölgelerinde ve işçi sınıfının yoğun olduğu şehirlerde oy almasına rağmen, geleneksel kalesi olan bazı bölgelerde CDU/CSU’ya oy kaybetmiştir. Yeşiller, büyük şehirlerde (Berlin, Hamburg, Münih ve Frankfurt) destek bulmuş ancak kırsal bölgelerde oy kaybetmiştir.

Şehirler ve Kırsal Alanlar

Büyük şehirlerde seçim sonuçları daha dengeli bir dağılım göstermiştir. Berlin, Hamburg, Frankfurt, Münih ve Düsseldorf gibi kent merkezlerinde Yeşiller, SPD ve Sol Parti önemli oy oranlarına ulaşmıştır. Buna karşın, kırsal kesimlerde CDU/CSU ve AfD’nin belirgin bir üstünlüğü görülmüştür.

Özellikle AfD, kırsal doğu bölgelerinde en yüksek oy oranlarına ulaşırken, CDU/CSU ise kırsal batıda baskın olmuştur. SPD ve Yeşiller, kırsal bölgelerde zayıf kalmıştır.

(2025 Almanya Seçimleri Bölgesel Dağılım - Grafik yapay zeka ile üretilmiştir).

Seçim Sonrası Gelişmeler

2025 Almanya Federal Seçimleri’nin ardından hükümet kurma süreci başlamıştır. Seçim sonuçlarına göre en fazla oyu alan CDU/CSU’nun başbakan adayı Friedrich Merz, koalisyon müzakerelerini yürütmek üzere yetkilendirilmiştir.

(Almanya'da Hristiyan Demokrat Birlik Partisi (CDU) genel merkezinde seçim sonuçlarını takip eden partililer, 23 Şubat 2025 - Anadolu Ajansı).

Uluslararası Tepkiler

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Friedrich Merz’i seçim zaferinden dolayı tebrik etmiş ve Avrupa’da iş birliği mesajı vermiştir. ABD Başkanı Donald Trump, Almanya’daki seçim sonuçlarını “enerji ve göç politikalarındaki değişim isteğinin bir yansıması” olarak değerlendirmiştir. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Almanya’nın yeni hükümetiyle savunma politikaları konusunda iş birliği içinde çalışacaklarını açıklamıştır. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Almanya’nın yeni yönetimiyle savunma ve Avrupa güvenliği konularında ortak çalışmalara devam etmeyi beklediğini ifade etmiştir.

CDU/CSU Lideri Friedrich Merz’in Açıklamaları

Seçim zaferinin ardından Merz, "hızlı ve etkili bir hükümet kurulması gerektiğini" belirtmiştir. Avrupa’nın bağımsız bir savunma gücü oluşturması gerektiğini vurgulamış, ABD ile ilişkiler konusunda "daha bağımsız bir Avrupa" hedefini dile getirmiştir. Almanya’nın NATO içindeki rolüne bağlı kalacağını ancak Avrupa’nın kendi güvenlik politikalarını güçlendirmesi gerektiğini ifade etmiştir.

Koalisyon Protokolünün İmzalanması ve Yeni Hükümet Anlaşması

2025 Almanya Federal Seçimleri'nin ardından yürütülen koalisyon görüşmeleri sonucunda, Hristiyan Demokrat Birlik (CDU), Hristiyan Sosyal Birlik (CSU) ve Sosyal Demokrat Parti (SPD) arasında hükümet kurma konusunda anlaşmaya varılmıştır. 5 Mayıs 2025 tarihinde CDU Genel Başkanı Friedrich Merz, CSU Genel Başkanı Markus Söder, SPD Eş Başkanları Lars Klingbeil ve Saskia Esken tarafından “Almanya için sorumluluk” başlığını taşıyan 144 sayfalık koalisyon protokolü Berlin’de düzenlenen törenle imzalanmıştır.

Koalisyon protokolü, üç parti arasında hükümetin görev süresi boyunca izlenecek temel politikaları içermektedir. CDU/CSU adına konuşan Friedrich Merz, yeni hükümetin temel önceliklerinden birinin altyapı yatırımları olduğunu, reform süreci ve uluslararası düzeyde Almanya’nın etkinliğinin artırılmasının hedeflendiğini belirtmiştir. SPD Eş Başkanı Klingbeil, protokolde ekonomi ve toplumsal uyum politikalarının ön planda olduğunu vurgulamış; hükümetin çalışanları merkeze alan sosyal politikalarla hareket edeceğini ifade etmiştir.

Koalisyon protokolü, kamuoyuyla 9 Nisan 2025 tarihinde paylaşılmış; ardından CDU, CSU ve SPD’nin ilgili parti kurulları tarafından onaylanmıştır. Onayın ardından koalisyon hükümetini oluşturacak bakanların listesi açıklanmış ve hükümetin kuruluş süreci başlatılmıştır.

Yeni Hükümet ve Kabine Yapısı

5 Mayıs 2025 tarihinde CDU, CSU ve SPD arasında imzalanan koalisyon protokolünün ardından yeni hükümette görev alacak bakanlar kamuoyuyla paylaşılmıştır. Koalisyon hükümeti, toplam 17 bakandan oluşmaktadır. Kabinedeki 8 bakan kadınlardan oluşmakta, CDU/CSU ve SPD arasında görev dağılımı yapılmıştır.

Kabine üyeleri şu şekilde belirlenmiştir:

• Başbakan: Friedrich Merz (CDU)
• Başbakan Yardımcısı ve Maliye Bakanı: Lars Klingbeil (SPD)

CDU/CSU kontenjanından atanan bakanlar:

• Dışişleri Bakanı: Johann Wadephul
• İçişleri Bakanı: Alexander Dobrindt
• Ekonomi ve Enerji Bakanı: Katherina Reiche
• Dijitalleşme ve Devlet Modernizasyon Bakanı: Karsten Wildberger
• Ulaştırma Bakanı: Patrick Schnieder
• Konut, Şehir Geliştirme ve İskân Bakanı: Verena Hubertz
• Eğitim, Aile, Yaşlılar, Kadınlar ve Gençlik Bakanı: Karin Prien
• Araştırma, Teknoloji ve Uzay Bakanı: Dorothee Baer
• Sağlık Bakanı: Nina Warken
• Tarım ve Yurt Bakanı: Alois Rainer
• Başbakanlık Dairesi Başkanı: Thorsten Frei

SPD kontenjanından atanan bakanlar:

• Savunma Bakanı: Boris Pistorius
• Çalışma ve Sosyal İşler Bakanı: Baerbel Bas
• Adalet ve Tüketici Koruma Bakanı: Stefanie Hubig
• Çevre, İklim Koruma, Doğayı Koruma ve Nükleer Güvenlik Bakanı: Carsten Schneider
• Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Bakanı: Reem Alabali-Radovan

Ayrıca, bakanlık statüsünde olmamakla birlikte iki görevlendirme yapılmıştır:

• Kültür ve Medyadan Sorumlu Devlet Bakanı: Wolfram Weimer
• Dışişleri Bakanlığı nezdinde Devlet Bakanı: Serap Güler
• Avrupa İşlerinden Sorumlu Devlet Bakanı: Gunther Krichbaum

Başbakanlık Oylaması ve Meclis Süreci

6 Mayıs 2025 tarihinde Federal Meclis’te yapılan başbakanlık oylamasında CDU lideri Friedrich Merz, birinci turda yeterli oya ulaşamamıştır. Meclis Başkanı Julia Klöckner yönetimindeki gizli oylamada Merz, 621 milletvekilinden 310’unun oyunu almıştır. 307 milletvekili “hayır” oyu kullanmış, 3 vekil çekimser kalmış ve 1 oy geçersiz sayılmıştır.

Başbakanlık seçimi için gerekli olan 316 oya ulaşamayan Merz’in seçilememesi üzerine oturuma ara verilmiştir. Bu gelişme, Almanya’da bir başbakan adayının ilk kez başarılı koalisyon görüşmelerinin ardından yapılan meclis oylamasının ilk turunda seçilememesi durumu olarak kayda geçmiştir. CDU/CSU Meclis Grubu Başkanı Jens Spahn, Friedrich Merz’in ikinci tur oylama için tekrar aday gösterileceğini ve SPD ile birlikte yeni oylamanın yakın zamanda yapılacağını açıklamıştır.

2.Başbakanlık Oylaması ve Başbakanın Göreve Başlaması

6 Mayıs 2025 tarihinde Federal Meclis’te yapılan ikinci tur oylamada Friedrich Merz, Almanya Federal Cumhuriyeti’nin başbakanı olarak seçilmiştir. Meclis Başkanı Julia Klöckner başkanlığında yapılan gizli oylamada, Merz 618 milletvekilinden 325’inin oyunu almış; 289 milletvekili "hayır" oyu kullanmış, 1 milletvekili çekimser kalmış ve 3 oy geçersiz sayılmıştır.

Olaf Scholz görevini Başbakan Friedrich Merz'e devrediyor, 6 Mayıs 2025 - Anadolu Ajansı

Bu sonuçla Friedrich Merz, Almanya tarihinde II. Dünya Savaşı sonrası dönemde göreve gelen 10. başbakan olmuştur. Oylama sonucunun ardından Friedrich Merz, Berlin’deki Bellevue Sarayı’na giderek Almanya Cumhurbaşkanı Frank-Walter Steinmeier’den başbakanlık atama belgesini almıştır. Törenin ardından Federal Meclis’e dönen Merz, Meclis Başkanı’nın huzurunda yemin ederek görevine başlamıştır.

Merz’in ardından yeni kabine üyeleri de Bellevue Sarayı’na gitmiş ve atama belgelerini almıştır. Cumhurbaşkanı Steinmeier burada yaptığı konuşmada, yeni hükümetin ekonomik ve toplumsal istikrar açısından büyük sorumluluk taşıdığını ifade etmiştir. Bakanlar, aynı gün Federal Meclis’te yemin ederek resmi olarak görevlerine başlamıştır.