Deliler Fatih'in Fermanı (Film)

Deliler: Fatih’in Fermanı, Osmanlı tarihinin az bilinen unsurlarından biri olan Deliler Ocağı’nı merkezine alan, tarihî-fantastik türde yapılmış bir Türk filmidir. Filmin yönetmenliğini Osman Kaya üstlenmiştir. Hazırlıkları yaklaşık 2 yıl sürmüştür ve çekimleri Aksaray'da gerçekleştirilmiştir. Filmin oyuncu kadrosunda Cem Uçan, Erkan Petekkaya, Yetkin Dikinciler, Rüzgar Aksoy, Nur Fettahoğlu, Demet Tuncer, Gülşah Şahin, Batın Uçan, Namık Rüstem Khanlı, Kamil Güler, Serhat Şahin, Mehmet Ali Karakuş, Mehmet Pala, Baran Öztürk gibi isimler yer almaktadır.

Film, aksiyon sahneleri, mistik ve kültürel ögelerle işlenmiş ögeleriyle dikkat çeker. Senaryo, Fatih Sultan Mehmet’in emriyle Vlad Tepeş’e (Kazıklı Voyvoda) karşı düzenlenen bir seferi konu edinirken, anlatının arka planında eski Türk inançlarından yoğun biçimde yararlanıldığı görülür.

Filme ait afiş ve sahneler - (Anadolu Ajansı)

Konusu

Osmanlı elçisinin, Eflak Prensi Vlad Tepeş tarafından infaz edilmesiyle başlayan hikâyede, Fatih Sultan Mehmet, “deliler” olarak bilinen seçkin savaşçılardan oluşan bir birlik kurar ve bu birliği Kazıklı Voyvoda’nın cezalandırılması için görevlendirir. Deliler birliği, Baba Sultan’ın manevi rehberliğinde yola çıkar. Film boyunca, hem tarihî olayların kurgusal yorumu hem de şamanist inanç sistemine dayalı semboller ve ritüeller derinlemesine işlenmiştir.

Deliler Ocağı

Deliler Ocağı, Osmanlı ordusunda özellikle sınır bölgelerinde görev yapan hafif süvari birliklerinden oluşur. Cesaretleri, gösterişli kıyafetleri ve savaş meydanlarındaki çılgın tavırları ile bilinirler. Giyim tarzlarında hayvan postları, kartal tüyleri ve sivri burunlu çizmeler gibi dikkat çekici detaylar vardır. Filmde bu unsurlar aslına uygun biçimde yansıtılmıştır.

Şamanizm’in Kurgudaki Rolü

Filmin ayırt edici yönlerinden biri, şamanistik ögelerin yoğun kullanımıdır. Bu ögeler yalnızca süsleme olarak değil, anlatının merkezine yerleştirilmiş sembolik bir yapı olarak kullanılır. Öne çıkan unsurlar şunlardır:

Baba Sultan Karakteri: Hem İslami bir veli hem de şaman figürüdür. Kartal tüylerinden yapılmış başlığı, ağaç kabuklarından kıyafeti, elindeki ayna ve dağ başındaki inziva hâli, şamanizm sembollerini yansıtır. Bu figür, tarihî Kademli Baba Sultan’dan esinlenerek oluşturulmuştur.

Kartal Kültü: Kartal, Türk mitolojisinde kutsal ruhun sembolüdür. Filmde hem delilerin kıyafetlerinde hem de Baba Sultan’ın sahnelerinde kartal simgesi belirgin şekilde kullanılır.

Ayna: Şamanın kehanet ve ruhlarla iletişim aracı olarak tanımlanır. Baba Sultan’ın Kuman’a verdiği ayna, metafizik bağlantının bir göstergesi olarak kullanılır.

Şaman Ayinleri: Şaman davulu, gırtlak müziği (höömey), ağaç ve dağ kültü gibi ritüel ögeleriyle bezenmiş sahneler film boyunca tekrarlanır.

Ay ve Güneş Kültü: Filmde Ay ve Güneş’in kişileştirilmiş anlatımı, Şamanist doğa mitolojisinin bir uzantısı olarak sunulur.

Sembolik Anlatım

Filmde yer alan her detay, belirli bir mitolojik ya da kültürel arka plana sahiptir. Bozkurt figürü, savaşın en kritik anında görünerek Gök Kurt’a rehberlik eder. Bu figür, tıpkı Oğuz Kağan Destanı’nda olduğu gibi yol gösterici rol üstlenir. Ruhani koruma unsurunu simgeleyen kartal, Baba Sultan’ın gözetimi altında olan delilerin üzerinde sürekli dolaşır.

Kültürel Eleştiri ve Küreselleşme

Film sadece bir aksiyon yapımı olarak değerlendirilmemelidir. Aynı zamanda yerel kültürün küresel kültürle mücadelesinde bir örnek teşkil eder. Senaryo, özgün kültürel ögeleri modern sinema estetiğiyle birleştirerek yerli ve yabancı izleyiciyi cezbetmeyi amaçlar.

Hasan Kızıldağ’ın detaylı incelemesine göre film; senaryo, sahne düzeni, kostüm ve görsel sembolleriyle büyük bir özenle hazırlanmıştır. Şamanizm unsurlarının yalnızca görselliğe hizmet etmediği, aynı zamanda karakter gelişimi ve anlatı mantığı açısından yapı bozucu değil yapı kurucu olduğu görülür.

Deliler Avrupa'da

Deliler: Fatih’in Fermanı filmi, Almanya'da şiddet içeriği ve milliyetçi unsurlar nedeniyle +18 yaş sınırıyla gösterime girdi ancak Avrupa'da diğer beş ülkede +16 yaş sınırıyla vizyona girdi. Filmin başrol oyuncusu ve yapımcılarından Cem Uçan, kararı trajikomik buldu ve Almanya'daki gurbetçilere filmi ulaştırmakta kararlı olduklarını belirtti.

Uçan "Vatanın öz çocuklarıyız biz. Kendi atalarımızın tarihte yaşadıkları hikayeyi birebir anlatıyoruz. Olmamış kahramanlıkları anlatmıyoruz. Tüm Avrupa'da, bu ülkenin bağrından kopup gurbet elde çalışan 4 milyondan fazla Avrupalı Türk vatandaşı var. Bu filmi izlemek Türkiye'dekilerin olduğu kadar onların da hakkı. 'Braveheart', 'Conan the Barbarian', '300 Spartalı' gibi filmler +12 alıp bütün sinema salonlarında gösterilirken, bizim filmimiz gençlere kötü örnek olabilir, şiddet içeriyor, aşırı Türk milliyetçiliği var diye +18 alıp yasaklanması trajikomik." diyerek tepkisini dile getirdi.^【1】