Airbus A220

Airbus A220, Avrupalı havacılık şirketi Airbus ile Kanadalı üretici Bombardier tarafından kurulan Airbus Canada Limited Partnership ortaklığı çatısı altında üretilen, dar gövdeli ve çift motorlu bir bölgesel/orta mesafe yolcu uçağıdır.^【1】 Uçağın tasarım ve geliştirme süreci 2008 yılında Bombardier firması tarafından "C Series" (C Serisi) adıyla başlatılmıştır. Bu program kapsamında uçağın ilk deneme uçuşu 16 Eylül 2013 tarihinde gerçekleştirilmiş olup, ticari havacılık hizmetine ilk kez 15 Temmuz 2016 tarihinde Swiss International Air Lines (SWISS) bünyesinde Zürih-Paris hattında başlamıştır. Bombardier'in projede yaşadığı mali darboğazların ardından Airbus, 2018 yılında programın çoğunluk hissesini sembolik bir bedel karşılığında devralmış ve C Serisi bünyesindeki uçakları A220-100 ile A220-300 olarak yeniden isimlendirerek kendi ürün yelpazesine entegre etmiştir.^【2】 Uçakların ana montaj işlemleri günümüzde Kanada'nın Mirabel bölgesindeki ve Amerika Birleşik Devletleri'nin Mobile şehrindeki tesislerde yürütülmektedir.

Tasarım Özellikleri ve Yapısal Mimari

A220, doğrudan 100 ile 160 koltuk kapasiteli pazar segmenti için sıfırdan tasarlanmış (clean-sheet) bir mimariye sahiptir.^【3】 Uçağın yapısal tasarımında, toplam ağırlığı azaltmak ve genel dayanıklılığı artırmak amacıyla gövde ve kanatlarda %40 oranında ileri teknoloji malzemeler kullanılmıştır. Bu malzemeler arasında, özellikle kanatlarda, kuyruk donanımında ve arka gövdede tercih edilen karbon fiber kompozitler ile titanyum öne çıkmaktadır.^【4】 Gövdenin inşasında ise korozyona ve metal yorulmasına karşı geleneksel malzemelere göre daha yüksek mukavemet gösteren gelişmiş alüminyum-lityum alaşımlarına yer verilmiştir. Yapısal yeniliklere ek olarak, "fly-by-wire" uçuş kontrol sistemleri ve yüksek açıklık oranına sahip aerodinamik kanat tasarımları entegre edilerek uçağın uçuş stabilitesi ve operasyonel tepki kabiliyeti optimize edilmiştir. A220 ailesindeki tüm modeller ortak bir uçuş güvertesini ve sistem altyapısını paylaştığından, pilotların her iki uçağı da tek bir tip derecelendirmesiyle (type rating) kullanmasına olanak tanınmaktadır.

Airbus A220 (Pexels)

Motor Teknolojisi ve Çevresel Etkinlik

Uçağın itki sistemleri, yalnızca Pratt & Whitney firması tarafından A220 ailesi için özel olarak geliştirilen PurePower PW1500G tipi dişlili turbofan motorlardan oluşmaktadır. Bu motor teknolojisinde, fan ile düşük basınçlı kompresör/türbin arasında konumlandırılan redüksiyon dişlisi mekanizması sayesinde farklı motor bileşenlerinin kendi optimum hızlarında çalışması sağlanmaktadır. Yüksek by-pass (baypas) oranına sahip bu altyapı, önceki nesil uçaklara kıyasla koltuk başına yakıt tüketiminde ve karbondioksit emisyonlarında %25 oranında düşüş sağlamaktadır.^【5】 Çevresel etki bağlamında uçağın gürültü ayak izi önceki modellere göre %50 oranında daha küçüktür.^【6】 A220 ayrıca halihazırda %50 oranında Sürdürülebilir Havacılık Yakıtı (SAF) ile operasyon yapabilme sertifikasyonuna sahip olup, bu oranın 2030 yılı itibarıyla %100 seviyesine çıkarılması planlanmaktadır. Kullanılan ileri malzemeler ve motor teknolojisinin entegrasyonu uçağın periyodik bakım aralıklarını da genişletmiş, "A" tipi bakım sınırı 850 uçuş saatine, "C" tipi bakım sınırı ise 8.500 uçuş saatine yükseltilmiştir.^【7】

Kabin İçi Donanım ve Yolcu Deneyimi

A220 serisi, Airbus'ın "Airspace" kabin mimarisini barındıracak şekilde tasarlanmıştır. Dar gövdeli bir uçak olmasına rağmen geniş bir kabin kesitine sahip olan modelde, ekonomi sınıfında 2-3 oturma düzeni uygulanarak standart dar gövdelilerdeki orta koltuk oranı yarı yarıya azaltılmıştır.^【8】 Koltuk genişliklerinin 18,5 inç boyutlarına ulaşabildiği tasarım, dikleştirilmiş yan duvarlar ve yükseltilmiş kabin tavanı ile desteklenmiştir. İç mekanda doğal ışık alımını artırmak amacıyla 11x16 inç boyutlarında, sınıfının en geniş panoramik pencereleri konumlandırılmıştır. Bagaj alanında ise hacmi %20 oranında artırılmış olan Airspace XL baş üstü dolapları kullanıma sunulmuştur. Gürültü sönümleyici yalıtım malzemeleri ve LED aydınlatma sistemleri ile kabin içi atmosferik koşulların uçuş yorgunluğunu minimize etmesi amaçlanmıştır.

Airbus A220 (Flickr)

Varyantlar ve Operasyonel Kapasite

A220 ailesi, sivil havacılık pazarına yönelik iki temel varyant ve bir iş jeti modeli ile hizmet vermektedir. Temel model olan A220-100, 35 metre gövde uzunluğuna sahip olup konfigürasyona bağlı olarak 100 ile 135 arası yolcu taşıyabilmekte ve maksimum 3.600 deniz mili menzile ulaşabilmektedir.^【9】 Gövdesi uzatılmış versiyon olan A220-300 ise 38,71 metrelik uzunluğu ile 120 ila 160 arası yolcu kapasitesi sunmakta ve menzil mesafesi 3.400 ile 3.450 deniz mili arasında ölçeklendirilmektedir. Bu kapasiteler doğrultusunda uçaklar yüksek yoğunluklu kısa mesafeli hatların yanı sıra kıtalararası uçuşlarda da kullanılabilmektedir. Ticari yolcu uçaklarına ek olarak sunulan ACJ TwoTwenty adlı iş jeti (kurumsal jet) versiyonu ise 12 saatten fazla kesintisiz menzil sağlayabilen özel bir mimari ile üretilmektedir. Model ayrıca kısa kalkış ve iniş mesafesi gereksinimleri sayesinde Londra City Havalimanı gibi operasyonel kısıtlamaları bulunan kısa pistli alanlarda faaliyet gösterebilme sertifikasyonuna sahiptir.^【10】

Pazar Konumu ve Operasyonel Sınamalar

A220 programı, faaliyete geçmesinin ardından küresel pazarda yaklaşık 1.000 adetlik sipariş hacmine ulaşmış ve uçaklar dünya çapında 30'dan fazla havayolu operatörüne teslim edilmiştir. Filosunu tamamen A220'lerden oluşturan airBaltic firmasının yanı sıra Delta Air Lines, JetBlue, Air France ve Air Canada gibi uluslararası taşıyıcılar uçağın en büyük kullanıcıları arasındadır. ^【11】Genel operasyonel güvenilirlik oranının %99 seviyelerinde olduğu belirtilmekle birlikte, model operasyonel döngüsünde bazı tedarik ve bakım zorluklarıyla karşılaşmıştır. Özellikle Pratt & Whitney PW1500G motor serisinde tespit edilen korozyon ve metal aşınması gibi unsurlar, motorların öngörülen periyotlardan daha sık bakıma alınmasını zorunlu kılmıştır. Bakım altyapısında meydana gelen yoğunlaşma nedeniyle belirli dönemlerde küresel A220 filosunun bir bölümü hizmet dışı kalarak hangarlara çekilmiş, Air Austral gibi bazı havayolu şirketleri bakım sürekliliği problemleri yüzünden filolarındaki A220 uçaklarını emekliye ayırma kararı almıştır.