Ata Buz Müzesi

Ata Buz Müzesi, Erzurum ilinin Yakutiye ilçesinde Atatürk Üniversitesi yerleşkesi içerisinde yer alan ve Türkiye'nin ilk ve tek buz müzesi olma özelliğini taşıyan bir sanat ve sergi merkezidir. Bu mekan, yılın on iki ayı boyunca sıfırın altında 5 derece sıcaklığa sahip olup ziyaretçilerini kesintisiz bir şekilde ağırlamaktadır. Kış turizminin başkenti olarak anılan Erzurum'da konumlanan müze, hem yerli hem de yabancı misafirlere dört mevsim boyunca kapılarını açık tutmaktadır. Fairbanks, Moskova, Bristol, New York, Jeju Adası ve Harbin gibi çeşitli dünya kentlerinde bulunan buz müzelerinin Türkiye'deki tek temsilcisi konumundadır. Yeni Nesil Üniversite Tasarım ve Dönüşüm Projesi kapsamında hayata geçirilen mekan, sanata ve sanatçıya destek verme misyonunu taşımaktadır.

Güzel Sanatlar Fakültesi bünyesinde faaliyet sürdüren müze, öğrencilere sanat eğitimi noktasında alternatif bir yöntem sunarak yeni bir atölye ortamı oluşturmaktadır. Erzurum'un ulusal ve uluslararası platformlarda tanınırlığına katkı sağlayan bu yapı, bölgedeki turizm faaliyetlerinin canlanmasında aktif bir rol oynamayı hedeflemektedir. Sosyokültürel ve sanatsal etkinliklerin şehirdeki temel mekanlarından biri olarak tasarlanan alan, çağdaş sanatın malzeme çeşitliliğine farklı bir boyut kazandırmaktadır. Mekanın sanal ortama taşınması ile geleneksel müzecilik anlayışı dijital bir dönüşüm yaşamıştır. Bu yenilikçi adım, sanatsal çalışmaların dijital ortamda farklı coğrafyalara ulaşmasını sağlarken aynı zamanda sanata erişim imkanlarını genişletmektedir.

Ata Buz Müzesi (Anadolu Ajansı)

Tarihçe ve Kuruluş Süreci

Ata Buz Müzesi'nin kuruluş fikri, 2017 yılında Erzurum'da düzenlenen Avrupa Gençlik Olimpik Festivali (EYOF) kapsamındaki Kar ve Buz Sokağı uygulaması ile filizlenmiştir. Atatürk Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Dekanlığı önderliğinde yapılan bu etkinlik, buz malzemesinin üniversite bünyesinde üretilmesini cesaretlendiren önemli bir dönüm noktası olmuştur. Kurumun 1993 yılından itibaren çeşitli formatlarda düzenlediği kar ve buz heykel etkinlikleri, bu fikrin kurumsal bir çatı altında toplanması isteğini doğurmuştur. Rektör Prof. Dr. Ömer Çomaklı'nın girişimleri ile başlayan proje, Kalkınma Bakanlığı ve Kuzeydoğu Anadolu Kalkınma Ajansının (KUDAKA) sağladığı desteklerle yürütülmüştür. Toplamda on sekiz ay süren inşaat ve hazırlık süreci 2019 yılında tamamlanarak mekan hazır hale getirilmiştir.

Müzenin resmi açılışı, 15 Temmuz Demokrasi ve Milli Birlik Günü'nün dördüncü yıl dönümü olan 15 Temmuz 2020 tarihinde yapılmıştır. Ancak henüz resmi açılışı dahi yapılmadan buz blok üretimine başlanmış ve yılın ilk çeyreğinde çeşitli organizasyonlarda görev alınmıştır. Örneğin, DAKAF'20 ve Palandöken Festivali gibi etkinliklerde kurum aktif olarak yer bulmuştur. Açılış sergisi, darbe girişiminde ortaya konan direnişi belleklerde diri tutmak ve şehitleri anmak amacıyla özel olarak tasarlanmıştır.

Fiziksel Altyapı ve Teknik Özellikler

Ata Buz Müzesi, 400 metrekarelik geniş bir sergi alanına sahip olup içerisinde çeşitli donanımlar barındırmaktadır. Müze bünyesinde buzdan heykellerin üretimi için kurulan sekiz adet buz üretim makinesi bulunmaktadır. Bu makinelere ek olarak on altı adet buz kalıp makinesi de sistemin bir parçasını oluşturmaktadır. Üretim makinelerinden sekiz günlük bir çalışma süresinin ardından maksimum iki blok buz çıktısı elde edilmektedir. Üretilen buz bloklarının her biri 300 kilogram ağırlığında olup 100x50x50 santimetre ebatlarında şeffaf nitelik taşımaktadır.

Mekan, içerisindeki dondurucu soğuk havaya karşın ziyaretçilerin konforunu artıracak yan alanlara da sahiptir. Sergi alanının yanı sıra misafirlerin sosyalleşebileceği ve çay molası verebileceği sıcak bir yaşam alanı da proje kapsamında inşa edilmiştir. On iki ay boyunca sıfırın altında 5 derece sabit sıcaklık sağlanan bu ortamda buz heykeller erimeden formlarını korumaktadır. Sürekli buz bloğu sağlayan donanımlar sayesinde alanda kesintisiz bir şekilde sanatsal üretim yapılabilmektedir. Teknik altyapısı sayesinde Ata Buz Müzesi, gelecekte düzenlenecek olan yeni organizasyonların şehirdeki en efektif adreslerinden biri olarak planlanmıştır.

Sergiler, Etkinlikler ve Dijital Dönüşüm

Müzenin ilk temel etkinliği, Güzel Sanatlar Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Mustafa Bulat önderliğinde hazırlanan "Maan-Ice" isimli açılış sergisidir. Yirmi kişilik bir ekibin yaklaşık iki ay süren yoğun çalışmaları sonucunda on dokuz adet buz heykelden oluşan bu özel koleksiyon tamamlanmıştır. Açılış sergisinin ardından farklı konseptlerde üretimler devam etmiş ve Anadolu mitolojilerine yönelik çeşitli heykeller ziyaretçilerle buluşmuştur. Sergilenen eserler arasında Türkiye haritası, Türk bayrağı, Göbeklitepe, Zümrüdü Anka Kuşu, Truva Atı ve Erzurum'un kültürel değerlerini yansıtan figürler yer almaktadır. Önemli toplumsal olayları sanatın farklı boyutlarıyla harmanlayıp buza yansıtmak kurumun temel çalışma prensipleri arasında bulunmaktadır.

Müzenin fiziksel mekanının yanı sıra dijital platformlara entegre edilmesi yönünde akademik ve sanatsal çalışmalar da yürütülmektedir. SketchUp ve Lumion gibi üç boyutlu modelleme yazılımları kullanılarak mekanın dijital ikizi sanal ortamda oluşturulmuştur. Bu süreçte buzun fiziksel özellikleri başarıyla dijital ortama taşınmış, mimari mekan ve sanat eserleri uyumlu bir birliktelik içinde sunulmuştur. Gerçekleştirilen dijital enstalasyonlar, Erzurum'un doğal ve tarihi dokusunu sanatla buluşturan yenilikçi eserler ortaya çıkarmıştır. Tasarımların pafta sunumlarıyla da desteklendiği bu dijitalleşme süreci, sanata zaman ve mekan kısıtlaması olmaksızın erişimi mümkün kılmaktadır.