Ana YazarHarun ŞENCAL13 Temmuz 2026 13:48

ORCID ID

0000-0003-3617-8954

Filistinli balıkçılar, Gazze Şeridi’nde İsrail tarafından uygulanan saldırı, deniz kaynaklarına erişim kısıtlaması, altyapı tahribi, ekonomik abluka ve güvenlik tedbirleri gibi yapısal sorunlarla mücadele eden en kırılgan meslek gruplarından birini oluşturur. Filistin topraklarının güneybatısında, Akdeniz kıyısında yer alan Gazze Şeridi, yaklaşık 41 km uzunluğundaki sahil şeridiyle Filistin’in balıkçılığa açılan tek kapısıdır. Gazze’de balıkçılık sektörü, yalnızca temel bir geçim kaynağı değil, aynı zamanda bölgenin gıda güvenliği, istihdam olanakları ve ekosistem sağlığı açısından da kritik bir rol oynamaktadır. 2020 yılı itibarıyla bölgede 3.951 kayıtlı balıkçı bulunmaktadır. Bu, kıyı destek personeli ve dolaylı iş kolları (nakliyeciler, satıcılar, restoran sahipleri vb.) ile birlikte yaklaşık 110.000 kişinin sektörden doğrudan veya dolaylı olarak geçimini sağladığı anlamına gelmektedir (World Bank, 2020: 5-6).Ancak bu potansiyel, ciddi kısıtlamalar ve yapısal zorluklarla karşı karşıyadır. 1995 Oslo II Anlaşması, Gazze balıkçılarına kıyıdan 20 deniz miline kadar avlanma hakkı tanımışsa da bu sınır zamanla tek taraflı olarak 6 deniz miline kadar daraltılmış (Hussein vd., 2022: 183-184; World Bank, 2020: 6), ancak 2019’da geçici olarak 15 mile kadar genişletilmiştir. İsrail’in bu sınırları keyfi ve sıklıkla değişen şekilde uygulaması hem denizdeki güvenliği tehdit etmekte hem de balıkçıların av planlamasını imkânsız hâle getirmektedir. Üstelik mevcut tekneler eski, donanımlar yetersizdir; balıkçılar uzun süredir yeni ekipman temin edememekte, yüzde 90’ının gelir düzeyi yoksulluk sınırının altında kalmaktadır (World Bank, 2020: 6).Siyonist İsrail tarafından Gazze’ye uygulanan abluka, balıkçılık topluluklarının yaşamını üç yönlü olarak tehdit etmektedir (Groten, 2021: 112). Birincisi, denize erişim hakkı ciddi biçimde kısıtlanmış ve bu bölgelerde avlanmak balıkçılar için yüksek risk taşır hale gelmiştir. İkincisi, yurt dışından tekne onarımı ve balıkçılık için gerekli malzemelerin girişine izin verilmemesi, balıkçı filosunun bakımını ve devamlılığını neredeyse imkânsızlaştırmıştır. Üçüncüsü ise, balık ve balık ürünlerinin Gazze dışına çıkarılması kara sınırlarında uygulanan hareket kısıtlamaları nedeniyle durma noktasına gelmiştir. Ekim 2023 sonrası başlayan İsrail saldırıları bu kırılgan yapıyı daha da tahrip etmiş, 20 Mayıs 2024 itibariyle balıkçı filosunun yüzde 70’inden fazlası yok olmuş, sektöre ait fiziksel altyapının büyük kısmı ise kullanılamaz hale gelmiştir (Hassoun vd., 2025: 264). Bu yıkım, halihazırda abluka ve ekonomik zorluklarla mücadele eden balıkçıların geçim kaynaklarını neredeyse tamamen ortadan kaldırmıştır.Sektör aynı zamanda çevresel tehditlerle de mücadele etmektedir. Gazze kıyılarında arıtılmamış kanalizasyon sularının denize boşaltılması, deniz canlıları ve halk sağlığı için büyük tehlike arz etmektedir. Balıkçılar sıklıkla ağlarında katı atıklara rastlamakta, bu da hem deniz ekosistemini tahrip etmekte hem de avın kalitesini düşürmektedir. Ayrıca, uygun soğuk zincir, depo ve işleme altyapısının yokluğu nedeniyle hasat sonrası balık kayıpları ciddi boyutta olmaktadır (World Bank, 2020: 5, 11).Sonuç olarak, Filistinli balıkçılar sadece geçim kaynaklarıyla değil, aynı zamanda yaşamsal alanlarıyla da İsrail işgalciliği tarafından kuşatılmış durumdadır. Bu topluluğun desteklenmesi, sadece ekonomik sürdürülebilirlik açısından değil, aynı zamanda bölgesel dayanıklılık ve gıda güvenliği açısından da stratejik önem taşımaktadır. Balıkçılığın gelişimi için önerilen en önemli stratejiler arasında ablukanın hafifletilmesi, avlanma alanlarının genişletilmesi ve uluslararası destek programlarının artırılması yer almaktadır.