Ana YazarMehmet BABACAN13 Temmuz 2026 13:48

ORCID ID

0000-0003-1420-7726

Sömürgeci Büyük Britanya’nın manda yönetimi ile büyük sorunlara neden olduğu Filistin’i 2 Nisan 1947’de BM’ye havale etmesi ile başlayan sürecin sonunda, BM Genel Kurulunun 29 Kasım 1947’deki oylamada kabul ettiği “181 (II) A” sayılı karardır. Bu karar, “Çoğunluk Plânı” olarak da bilinir ve İsrail’in kuruluş sürecini resmen başlatan en önemli tarihsel gelişmelerden biridir.İngiltere’nin talebiyle 28 Nisan 1947’de toplanan BM Genel Kurulu, 11 üyeli bir BM Filistin Özel Komitesi (UNSCOP) oluşturulmasını kararlaştırmıştır. Ayrıca yine bu karara göre Komite, 1 Aralık 1947’ye kadar çalışmalarını tamamlayarak Genel Kurula rapor verecektir. Komite’nin çalışmaları neticesinde biri “Azınlık Plânı”, diğeri ise “Çoğunluk Plânı” olarak adlandırılan iki temel görüş ortaya çıkmıştır (Arı, 2017: 242-243).Hindistan, İran ve Yugoslavya tarafından teklif edilen “Azınlık Plânı”, Kudüs’ün başkent olduğu Arap ve Yahudi devletlerinden oluşan bağımsız federal bir Filistin Devleti öngörürken; Çekoslovakya, Hollanda, İsveç, Uruguay, Peru gibi devletlerin temsilcileri tarafından desteklenen “Çoğunluk Plânı” ise bölgeyi (tarihi Filistin topraklarını) “Filistin Arap Devleti”, “Yahudi Devleti” ve “Kudüs Bölgesi” olmak üzere üç parçaya taksim etmekteydi (UN, 2024). Komite, bu iki görüşü içeren raporunu Genel Kurul’a sunmuştur. Rapor, 15 Eylül 1947’de bütün BM üyelerinin temsilcilerini içeren daha geniş bir ad hoc (geçici) komite tarafından ele alınmıştır. Sonrasında yapılan oylamada “Çoğunluk Plânı”, 13 ret ve 10 çekimser oya karşılık 33 oyla kabul edilmiştir. Bu plana göre, Filistin’in tarihi topraklarının yüzde 56,5’i nüfusun yüzde 33’ünü oluşturan Yahudilere, yüzde 43,5’i ise nüfusun yüzde 67’sini oluşturan Araplara verilmiştir (Cankara & Cankara, 2019: 112). Doğal olarak bu durum Arapların tepkisini çekmiştir.Araplar bütün Filistin topraklarında tek ve bağımsız bir Arap devleti kurulmasını isterken Yahudiler yeterli bulmamakla beraber bu planı desteklemişlerdir. İngiltere, komitenin çalışmaları esnasında net bir tavır ortaya koymazken SSCB ve ABD taksimi desteklemiştir. Genel Kurulun bu kararının ardından İngiltere, bölgedeki askeri birliklerini derhal çekmeye başlarken Araplarla Yahudiler arasındaki çatışmalar da hızla artış göstermiştir. Yaptırım gücünden ve bağlayıcılıktan yoksun olan BM Genel Kurulu kararı, bir oldubittinin ortaya çıkmasına neden olmuştur. Keza, BM Genel Kurulu kararı ile devlet kurulması gibi bir teamül olmadığı gibi Genel Kurulun görevi devlet kurmak, bu yönde karar almak da değildir. Ancak karar sonrasında bölgedeki siyonist Yahudiler bu kararı uygulamaya koymak için toplu katliamlara varan şiddet eylemlerine başvurmuşlar ve Filistinli Arapları göçe zorlayarak 14 Mayıs 1948’de İsrail’in kurulmasını sağlamışlardır【1】 (Cankara & Cankara, 2019: 112).BM’nin taksim kararıyla başlayan süreç, sadece siyonistlerin Filistin’deki hak iddialarını uluslararası sistemde meşrulaştırmakla kalmamış, aynı zamanda Filistin halkını sistematik olarak yok etmeye çalışan bir yapıyı da kurumsallaştırmıştır. Sonrasında gerçekleşen işgal, gasp alanlarının genişletilmesi ve orantısız saldırılar, Gazze’de devam eden soykırım sürecini de kapsayan yapısal bir şiddet döngüsünü sürekli hale getirmiştir.Okuma ÖnerileriArmaoğlu, Fahir (2020). Filistin Meselesi ve Arap-İsrail Savaşları (1948-1988). İstanbul: Kronik Kitap. Balcı, Ali (2016). “İsrail Sorunu: Ortadoğu’nun Gordion Düğümü”. Kemal İnat; Burhanettin Duran & Muhittin Ataman (Ed.), Dünya Çatışmaları: Dünya Çatışma Bölgeleri ve Konuları 1 (s. 99-163). Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık. Cleveland, William L. (2008). Modern Ortadoğu Tarihi, çev.: Mehmet Harmancı. İstanbul: Agora Kitaplığı. Fraser, T. G.; Mango, Andrew & McNamara, Robert (2011). Modern Ortadoğu’nun Kuruluşu: Osmanlı İmparatorluğu’nun Çöküşü, Yeni Türkiye, Arap Milliyetçiliği, Siyonizm ve Günümüzü Hazırlayan Süreç, çev.: Füsun Doruker. İstanbul: Remzi Kitabevi.