Dünya Kalkınma Bilgi Günü

Dünya Kalkınma Bilgi Günü, kalkınma sorunlarına dikkat çekmek ve bu sorunların çözümüne yönelik uluslararası iş birliğini güçlendirmek amacıyla her yıl 24 Ekim tarihinde kutlanan uluslararası bir gündür. Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından 1972’de ilan edilmiştir. Günün temel yaklaşımı, kalkınmayla ilgili bilgilerin yaygınlaştırılması ve özellikle gençlerin bu sorunlara ilişkin farkındalığının artırılması yoluyla uluslararası kalkınma çabalarının desteklenmesine dayanmıştır.^【1】

Birleşmiş Milletler bünyesinde 1961’de Birinci Kalkınma On Yılı başlatılmıştır. Bu girişimi, 1970’te kabul edilen İkinci Birleşmiş Milletler Kalkınma On Yılı için Uluslararası Kalkınma Stratejisi izlemiştir. 1971–1980 dönemini kapsayan strateji, uluslararası kalkınma çalışmalarının hedeflerini ve yönelimlerini belirleyen çerçeveyi oluşturmuştur.^【2】

^{BM Merkezinin Dış Görünümü - 1967 (}Library of Congress⁾

Kalkınma hedefleri doğrultusunda kamuoyunun bilgilendirilmesine yönelik hazırlıklar, Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı (UNCTAD) bünyesinde de yürütülmüştür. Konferansın üçüncü oturumunda 17 Mayıs 1972’de kabul edilen 43 (III) sayılı kararla, ticaret ve kalkınma sorunlarına ilişkin bilgilerin yayılması ve kamuoyunun harekete geçirilmesi için çeşitli tedbirler önerilmiştir. Ticaret ve Kalkınma Kurulu da 20 Ekim 1972’de aynı konuya ilişkin 89 (XII) sayılı mutabakatı kabul etmiştir.^【3】

Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, 19 Aralık 1972’de gerçekleştirilen 2115. genel kurul toplantısında, 3038 (XXVII) sayılı kararla Dünya Kalkınma Bilgi Günü’nü ilan etmiştir. Günün tarihi, Birleşmiş Milletler Günü ile aynı tarihe denk gelecek şekilde 24 Ekim olarak belirlenmiştir. Bu tercih, Uluslararası Kalkınma Stratejisi’nin 24 Ekim 1970’te kabul edilmiş olmasıyla da ilişkilendirilmiştir.^【4】

Kuruluş kararı, 1973 yılı için etkinlik programı hazırlanmasını da öngörmüştür. Bu kapsamda Ticaret ve Kalkınma Kurulundan beşinci özel oturumunda bir program taslağı oluşturması ve somut öneriler sunması istenmiştir. Ekonomik ve Sosyal Konsey ise elli beşinci oturumunda kurulun raporunu dikkate alarak aynı yıl düzenlenecek etkinliklerin programını hazırlamakla görevlendirilmiştir.^【5】

Günün dayandığı kalkınma yaklaşımında, kamuoyunun bilgilendirilmesi, belirlenen hedef ve politikalara toplumsal destek sağlanmasının bir parçası olarak ele alınmıştır. Gelişmiş ülkelerde, kalkınma çabalarının birbirine bağımlı niteliğinin anlaşılması ve gelişmekte olan ülkelerin ekonomik ve sosyal ilerlemesine destek verilmesi konusunda farkındalık oluşturulması hedeflenmiştir. Gelişmekte olan ülkelerde ise kalkınmanın sağlayacağı yararların ve gerektirdiği katkıların açıklanması yoluyla toplumun farklı kesimlerinin sürece katılımı amaçlanmıştır.^【6】

^{Yemen’de Bilgisayar Başında Çalışan Bir Teknoloji Firması Çalışanı (}DVIDS⁾

Bilgilendirme çalışmalarında temel sorumluluk ulusal kurumlara verilmiştir. Hükûmetlerin bu amaçla yeni kurumlar oluşturması veya mevcut kurumları güçlendirmesi, başvurulabilecek yöntemler arasında değerlendirilmiştir. Kalkınma konularına eğitim programlarında daha fazla yer verilmesi, kamuoyunun bilinçlendirilmesine yönelik uzun vadeli bir araç olarak benimsenmiştir. Yetkili makamların somut hedefler belirlemesi de bu çalışmaların yönlendirilmesi açısından gerekli görülmüştür.^【7】

Kitle iletişim araçları, kalkınmayla ilgili bilgilerin topluma ulaştırılmasında temel araçlardan biri olarak ele alınmıştır. Birleşmiş Milletlerin bu alandaki işlevi, ulusal basın ve yayın kuruluşlarının çalışmalarında yararlanabileceği temel bilgileri sağlamak biçiminde tanımlanmıştır. Böylece uluslararası kalkınma gündemi ile ulusal düzeyde yürütülen bilgilendirme faaliyetleri arasında bağlantı kurulması hedeflenmiştir.^【8】

Kamuoyuna yönelik çalışmalarda gençlerin kalkınma sorunları hakkında bilinçlendirilmesine özellikle önem verilmiştir. Bilginin daha etkili biçimde yayılması ve kamuoyunun harekete geçirilmesi, bu sorunların anlaşılmasını sağlayacak ve uluslararası iş birliğine yönelik çabaları artıracak birbirini tamamlayan unsurlar olarak benimsenmiştir.^【9】

Bilgi ve iletişim teknolojileri, kalkınma sorunlarına yeni çözümler sunma potansiyeli taşıyan araçlar olarak ele alınmıştır. Bilgiye erişimin genişletilmesi, ekonomik büyümenin desteklenmesi, yoksulluğun azaltılması ve toplumsal kapsayıcılığın artırılması, bu teknolojilerin sağlayabileceği katkılar arasında değerlendirilmiştir. Özellikle gelişmekte olan ülkelerin küresel ekonomiyle bütünleşmesi bakımından teknolojik olanakların geliştirilmesine önem verilmiştir.^【10】

^{Bilgisayar Ekranında İstatistik Verilerinin İşlenmesi (}Unsplash⁾

Bu olanaklardan yararlanılması, ülkelerin sahip olduğu altyapı ve kaynaklarla yakından ilişkilendirilmiştir. Finansman, eğitim, teknik kapasite, yatırım ve bağlantı eksiklikleri, gelişmekte olan ülkelerin yeni teknolojilere erişiminin önündeki başlıca engeller arasında yer almıştır. Farklı gelişmişlik düzeyindeki ülkelerin iletişim araçlarına ve geniş bant bağlantılarına erişimindeki farklılıklar, dijital eşitsizlik sorununu oluşturmuştur. Bu eşitsizlik kamu yönetimi, ticaret, sağlık ve eğitim gibi alanlarda dijital uygulamalardan yararlanma koşullarını da etkilemiştir.^【11】

Geniş bant bağlantılarına erişimde en az gelişmiş ülkelerin, gelişmekte olan küçük ada devletlerinin ve denize kıyısı olmayan gelişmekte olan ülkelerin karşılaştığı güçlükler ayrıca ele alınmıştır. Bu güçlüklerin azaltılması için yeterli kaynak sağlanması, teknik kapasitenin geliştirilmesi ve karşılıklı olarak kabul edilen şartlarda teknoloji transferi yapılması desteklenmiştir. Böylece teknolojik olanakların kalkınmaya katkısı, erişim koşullarını iyileştirmeye yönelik uluslararası iş birliğiyle birlikte değerlendirilmiştir.^【12】

Eylül 2015’te kabul edilen 2030 Sürdürülebilir Kalkınma Gündemi, kalkınma hedeflerine yönelik ilerlemenin ölçülmesinde verinin rolünü öne çıkarmıştır. Bu çerçevede verilerin nitelikli, erişilebilir, zamanında sağlanan, güvenilir ve ayrıştırılmış olması gerekli görülmüştür. Bu özellikler, kaydedilen gelişmelerin izlenmesi ve kalkınma sürecinde hiçbir kesimin geride bırakılmaması hedefiyle ilişkilendirilmiştir.^【13】

Kalkınma hedeflerinin izlenmesi için oluşturulan gösterge çerçevesi, toplumsal, ekonomik ve çevresel alanların yanında kurumsal eş güdümü de kapsamıştır. 2017 itibarıyla 232 farklı göstergeden oluşan bu çerçeve, kalkınmanın farklı boyutlarının birlikte değerlendirilmesine yönelik bir yapı sunmuştur. Göstergelerin kapsamı, 2030 gündemine yönelik ilerlemenin ölçülmesini geniş çaplı bir istatistiksel çalışma alanı hâline getirmiştir.^【14】