Ana YazarMehmet RAKİPOĞLU13 Temmuz 2026 13:49

ORCID ID

0000-0002-6287-6943

Educide (eğitimkırım) skolastisit kavramıyla da ifade edilen, eğitim soykırımının bir başka ifade şeklidir (OHCHR, 2024). 1948’den beri Filistinliler, İsrail’in çok boyutlu soykırımına maruz kalmaktadır. İsrail, eğitim kurumlarını ve eğitim sistemini doğrudan hedef alarak Filistinlilerin geleceğini yok etmeyi amaçlamaktadır. Filistinliler için eğitim yerinden edilmelere, mülksüzleştirme ve baskılara karşı bir direniş cephesi olarak hayati önem taşımaktadır. Ekim 2023’ten itibaren İsrail’in eğitim kurumlarına yaptığı saldırılar, Gazze’de daha da şiddetlenmiş, öğretmen ve öğrenciler hedef alınmış, insani soykırımının yanında eğitim altyapısı yok edilmiştir. İsrail’in soykırımları yanında eğitimkırımı da sistematik terör uygulamalarından biri olarak dikkati çekmektedir. İsrail’in eğitim sektörünü sistematik olarak hedef alması yeni bir olgu değildir. 1948’den beri sistematik bir şekilde işlenen savaş suçları ve eğitim sektörünün hedef alınması akademik çalışmalara da konu edilmiştir. Oxford Üniversitesi’nde profesör olan savaş hukuku uzmanı Karma Nabulsi, skolastisit kavramını literatüre kazandırmıştır. Latince okul anlamına gelen “schola” ile Latince öldürmek anlamına gelen “cide” kavramlarının birleştirilmesiyle oluşan bu kavram, eğitimi/okulu öldürmek olarak tanımlanabilir (Ali, 2024). İsrail’in 2009’daki Gazze işgali sırasında öğrencileri ve eğitim kurumlarını doğrudan hedef alması ve sömürgeci mantıkla hareket etmesi sonrasında, konuya ilişkin olarak ve söz konusu durumu tanımlamak için “skolastisit” kavramı üretilmiştir. Bu kavram en temelde Filistin’in eğitim geleneğine karşı İsrail’in Filistin eğitimini sistematik olarak yok etmesini tanımlamak için kullanılmaktadır. İsrail’in Gazze’ye yönelik Ekim 2023’te başlattığı saldırıları sırasında daha önce eşi benzeri görülmemiş derecede skolastisitin arttığı görülmüştür. Soykırımla (genocide) yakın bağlantılı olan bu olgu aracılığıyla İsrail, kültürel yapıları ve eğitim kurumlarını zayıflatarak Filistin’in ulusal kimlik, devlet ve gelecek inşa etmesini engellemeyi; direniş gücünü kırmayı; Filistinlileri baskı, mülksüzleştirme ve zorla İsrailleştirme (Filistinlilerin her türlü varlıklarının İsrail tarafından zorla çalınmasını yani adi hırsızlıkları) süreçlerini kabullenmeye zorlamayı; ayrıca en küçük direniş refleksini bile tamamen ortadan kaldırmayı hedeflemektedir (Naim, 2024).Nabulsi’nin skolastist kavramının bir benzeri, educide kavramıdır. Eğitim (education) soykırımı (genocide) anlamına gelen educide terimi, aslında ilk defa 2009 yılında Pluto Press tarafından yayımlanan bir eserde zikredilmiştir (Alousi, 2022: 331). Irak’taki akademisyenlerin ve entelektüel elitin ABD işgali ile yok edilmesi eğitim soykırımı olarak tanımlanmıştır. Alousi’nin makalesinde (Alousi, 2022) detaylıca tartışılan bu kavram, İsrail’in Gazze soykırımında tekrar gündeme gelmiştir. Nitekim Ekim 2023 ile İsrailli yetkililer Gazze’deki eğitim kurumlarının terörü desteklediği ve terör ürettiği anlatısını yayarak soykırıma meşru zemin oluşturmaya çalışmışlardır【1】. Gazze’nin kalkınması için kritik rol oynayan eğitime karşı savaş açan İsrail, Gazzelilerin mobilizasyonunu ve küresel sisteme entegrasyonunu engellemeyi hedeflemiştir (Rabaia & Habash, 2024). Dolayısıyla uluslararası hukukun doğrudan ihlali anlamına gelen bu saldırılarla üniversiteler ve okullar kasıtlı olarak hedef alınıp yok edilmektedir【2】. İsrail’in Gazze’deki soykırımında hayatta kalanlar da okul, üniversite, oyun alanı gibi eğitim tesislerini ve altyası ile öğretmen-akademisyen gibi insan kaynağından yoksun bırakılmıştır【3】. İsrail’in devletten ziyade bir terör【4】 yapılanması olduğunu gösteren bu saldırılar, İsrail’in Gazze’de sistematik soykırım işlediğini kanıtlamaktadır.İsrail, Gazze’de eğitim sistemine yönelik kapsamlı bir yok etme politikası uygulamaktadır. Bu süreçte eğitim kurumları, altyapıları ve akademisyenler hedef alınmaktadır. Ekim 2023’ten itibaren İsrail, Gazze’deki 12 üniversitenin tamamını bombalamış ve uluslararası düzeyde tanınan akademisyenleri öldürmüştür. Hayatını kaybedenler arasında Gazze İslam Üniversitesi Rektörü Süfyan Tayeh, immünoloji profesörü Muhammed Eid Şabir ve şair-akademisyen Rafet el-Arir gibi isimler bulunmaktadır. Filistin Eğitim Bakanlığına göre, Şubat 2024 itibarıyla İsrail’in saldırıları sonucu 1000’e yakın öğretmen ve akademisyen hayatını kaybetmiş, 9000’den fazla öğrenci şehit edilmiş veya yaralanmıştır. Gazze’deki okulların yüzde 92’si sığınak olarak kullanılmaktadır. Ayrıca, İsrail 65 BM okulu ve 280 devlet okulunu hedef almış, birçok müze, kütüphane ve arşiv merkezi yok edilmiştir【5】. Bu sistematik saldırılar, Gazze’nin eğitim altyapısını yok etmeyi ve Filistin direnişinin entelektüel temellerini ortadan kaldırmayı amaçlayan bir “eğitim soykırımı” niteliğindedir (Naim, 2024; OHCHR, 2024).Eğitime erişimi engelleyen, eğitim binalarını kuşatan, eğitim binalarını elektrik, su gibi temel ihtiyaçlardan mahrum bırakan ve kapsamlı bir dizi sistematik saldırılar organize eden İsrail’in Gazze’deki eğitimi tahrip etmesindeki temel amaç Filistin Devleti’nin oluşmasını engellemektir. İsrail’in Gazze’deki eğitim sektörünü bu denli acımasızca hedef almasının arkasında yatan sebep, eğitimin Filistinliler açısından kritik öneme haiz olmasıdır. Birçok akademisyene göre birinci nesil Filistinliler çoğunlukla iş hayatına katılmış; ikinci nesil Filistinliler eğitime dahil olmuş ve üçüncü nesil Filistinliler de işgale karşı aksiyonel bir varoluş içinde konumlanmışlardır. Dolayısıyla İsrail açısından eğitim sektörünü dondurmak ya da ortadan kaldırmak Filistin’i, Filistin Devleti’ni ve Filistinli kimliğini yok etmek anlamına gelmektedir. Bu ise köktenci bir soykırım hedefine güdümlenmiş terörist siyonist yapının amacına uygun bir vahşet olarak tezahür etmektedir.Okuma ÖnerileriLis, Jonathan & Tov, Michael Hauser (2024). “IDF Officer Reprimanded for Gaza University Demolition May Become Netanyahu’s Military Secretary”. Haaretz. Erişim Tarihi: 05.04.2025, https://www.haaretz.com/israel-news/2024-03-11/ty-article/.premium/idf-officer-reprimanded-for-gaza-university-demolition-may-become-top-netanyahu-aid/0000018e-2f1a-d920-adce-2f9ee9f90000.Suleiman, Omar (2024). “Why The Gaza Genocide is an American One”. Middle East Eye. Erişim Tarihi: 05.04.2025, https://www.middleeasteye.net/opinion/gaza-war-genocide-an-american-one-why.