Efes Yamaç Evler

Efes Yamaç Evler, İzmir’in Selçuk ilçesinde yer alan Efes Antik Kenti sınırları içinde bulunur. Bülbül Dağı’nın kuzey yamacında, teraslar üzerine kurulmuş olan bu yerleşim alanı, Roma İmparatorluğu dönemine ait yedi evden oluşmaktadır. Bölge, Helenistik Dönem’de mezarlık alanı olarak kullanılmış ancak M.S. 1. yüzyılda Romalılar tarafından konut alanına dönüştürülmüştür. Evler, şehir terk edilene kadar çeşitli tadilat ve eklemelerle kullanılmıştır.

^{Efes Yamaç Evler} (Kültür Portalı)

Yamaç Evler, açık peristil avlulu ev mimarisi geleneğine uygun olarak inşa edilmiştir. Evler çoğunlukla iki veya üç katlıdır. Alt katlarda günlük yaşam alanları; oturma odaları, mutfak ve salon bulunurken üst katlar yatak odası olarak kullanılmıştır. Her evde ortak özellik olarak çeşmeler yer almakta, ayrıca yerden ısıtma sistemleri bulunmaktadır. Bu ısıtma, merkezi bir hamamdan sıcak suyun künkler aracılığıyla evin diğer bölümlerine dağıtılmasıyla sağlanmıştır.

Duvarlar içten ve dıştan sıvanmış olup iç mekânlar fresklerle ve mermer kaplamalarla süslenmiştir. Zeminler mozaiklerle kaplıdır; mozaikler genellikle siyah-beyaz geometrik desenler ve mitolojik figürler içermektedir. Fresklerde ise müzler, eroslar, hayvan figürleri, tiyatro sahneleri ve günlük yaşamdan sahneler yer almaktadır.

^{Efes Yamaç Evler} (Kültür Portalı)

Yamaç Evler, Hippodamik şehir planı sistemi kapsamında düzenlenmiştir; yani paralel ve dik sokaklar arasında kare veya dikdörtgen ada düzeniyle konumlanmıştır. Örneğin, Yamaç Ev 2, yaklaşık 4.000 m² alanı kapsayan büyük bir ada olarak tanımlanır. Üç teras üzerinde altı ayrı oturma birimine sahiptir ve çevresinde taberna (dükkanlar) ile sınırlanmıştır.

Su ihtiyacı kuyular, kanalizasyon ve çok kollu kanal sistemi ile sağlanmıştır. Evlerde mermer kapaklı su kuyuları ve tuvaletler bulunmakta, oturma blokları deliklidir ve ana kanalizasyona bağlıdır.

^{Efes Yamaç Evler} (Kültür Portalı)

Yamaç Evler'de yapılan kazılarda çok sayıda heykel başı (imparator, imparatoriçe, filozof büstleri), bronz, mermer, pişmiş toprak, fildişi ve camdan yapılmış dekoratif objeler ortaya çıkarılmıştır. Ayrıca, takılar, oyuncaklar, tıp ve kozmetik aletleri, kullanım kapları, parfüm şişeleri ve kandiller gibi çeşitli günlük yaşam ve süs amaçlı objeler ele geçirilmiştir.

^{Efes Yamaç Evler} (Kültür Portalı)

Bölge Arkaik Çağ’a (M.Ö. 7./6. yüzyıl) kadar uzanan yerleşim izlerine sahiptir. Helenistik Dönem’de yamaç çok sayıda terasla düzenlenmiş, ancak plansız yapılar bulunmuştur. Erken Roma İmparatorluk döneminde (M.S. 20 civarı) çok katlı, peristil avlulu ve zengin süslemeli evler inşa edilmiştir.

M.S. 3. yüzyılda depremler sonucu kentin merkezi yaşanamaz hale gelmiş, evler zarar görmüştür. Geç Antik Çağ’da ise evler harabe olarak acil ihtiyaçlara göre kullanılmış, M.S. 5. yüzyılda bazı mimari müdahaleler yapılmıştır. M.S. 7. yüzyılda ise Roma dönemi evlerinin üstüne erken Bizans dönemi el sanatları atölyeleri (değirmenler, nalbantlar, çömlekçiler) kurulmuştur.