Hatay Aşur Yemeği

Hatay aşur yemeği, Hatay iline özgü olarak üretilen, dana veya koyun incik eti, dövme buğday, nohut, kuru soğan ve biber salçası gibi temel bileşenlerin birlikte pişirilmesiyle hazırlanan yöresel bir yemektir. Mahreç işaretiyle tescillenen bu yemek, Hatay’ın zengin gastronomi kültürü içinde önemli bir yer tutar. “Aşir”, “aşşür”, “hrisi” ve “dövme” gibi yerel adlarla da bilinir. Geleneksel olarak bayramlar ve adak günlerinde yapılır. Coğrafi işaretle korunması, bu kültürel mirasın sürdürülebilirliğini desteklemektedir.

Ayırt Edici Özellikleri

Hatay aşur yemeği; özgün içeriği, yapım tekniği ve yöresel araç-gereç kullanımıyla dikkat çeker. Yemeğin karakteristik özelliği, tüm malzemelerin pişirildikten sonra “aşur döveceği” adı verilen tahta bir tokmakla dövülmesiyle elde edilen homojen kıvamdır. Üzerine kızdırılmış tereyağında kavrulmuş kimyon eklenmesi, aromatik yapıyı tamamlar. Coğrafi sınırla olan güçlü bağı, yemeğin sadece içeriğinde değil, kültürel kullanım biçimlerinde de kendini gösterir.

Üretim Metodu

Malzemeler

12 kişilik Hatay aşur yemeği üretimi için aşağıdaki bileşenler kullanılır:

• 1–1,2 kg kemiksiz dana veya koyun incik eti
• 1–1,2 kg dövme buğday
• 250–300 g haşlanmış nohut
• 300–350 g kuru soğan
• 125 g acı biber salçası
• 125–150 g tatlı biber salçası
• 100–125 g tereyağı
• 20–25 g kimyon
• 20–25 g karabiber
• 20–25 g tuz
• 5–6 litre su
• 100 g ceviz içi (isteğe bağlı, üzeri için)

Hazırlanışı

Et, dövme buğday, nohut, salçalar, dörde bölünmüş soğan, karabiber, tuz ve su birlikte büyük bir tencereye alınır. Kaynadıktan sonra kısık ateşte yaklaşık 1,5 saat pişirilir. Pişirme sonrası karışım, “aşur döveceği” ile yoğun biçimde dövülerek özdeşleşmesi sağlanır. Ardından tereyağı ve kimyon kızdırılıp yemeğin üzerine dökülür. İsteğe bağlı olarak üzerine dövülmüş ceviz ilave edilerek servis yapılabilir.

Üretim Koşulları ve Coğrafi Bağ

Hatay aşur yemeği, yalnızca Hatay ili sınırları içinde üretilmesi gereken bir üründür. Tescil belgesinde belirtildiği üzere ürünün coğrafi sınırla ün bağı bulunur. Hatay’ın gastronomik geleneğinde uzun yıllardır varlığını sürdüren bu yemek, nesilden nesle aktarılan tarifiyle kültürel sürekliliği temsil eder.

Denetim Süreci

Hatay aşur yemeğinin üretim süreci, Hatay Valiliği koordinasyonunda Hatay İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ile uzman bir kişi tarafından yılda en az bir kez denetlenir. Denetimde, ürün bileşenlerinin oranı, üretim tekniği ve etiketleme (mahreç işareti amblemi ve ürün adı) uygunluğu kontrol edilir. Gerekli durumlarda uzman kuruluşlardan destek alınabilir.