Hatay Haytalı

Hatay Haytalı, Türkiye’nin Hatay iline özgü bir sütlü tatlıdır. Tatlı; süt ve mısır nişastasıyla hazırlanan muhallebinin küpler hâlinde kesilmesi, üzerine sütlü dondurma eklenmesi ve gül şerbeti dökülmesiyle hazırlanır. Servisi genellikle kâse içinde yapılır ve gül şerbetinden dolayı pembe renkte görünür.

Hatay Haytalı, uzun yıllar önce Hatay ilinde bulunan Haytalı Köyü’nde üretilmeye başlanmış, zamanla gördüğü ilgi nedeniyle üretimi il geneline yayılmıştır. Hatay mutfak kültüründe önemli bir yere sahip olan bu tatlı, bölgeyle ün bağı bulunan geleneksel ürünlerden biridir.

Hayat Haytalı Sunumu (Anadolu Ajansı)

Özellikleri

Hatay Haytalı, üç temel bileşenden oluşur: muhallebi, sütlü dondurma ve gül şerbeti. Muhallebi, süt ve mısır nişastasının pişirilmesiyle hazırlanır ve tepsiye dökülerek soğutulduktan sonra küçük küpler hâline kesilir. Bu küplerin üzerine sütlü dondurma konur ve son olarak gül şerbeti dökülür. Tatlı bu şekilde servis edilir.

Tatlıda kullanılan sütlü dondurma; süt, beyaz şeker, toz salep ve vanilya ile hazırlanır. Gül şerbeti ise gül suyu, su ve beyaz şekerin karıştırılmasıyla elde edilir.

Hatay Haytalı günlük olarak üretilip tüketilen bir tatlıdır. Bununla birlikte tatlının muhallebi kısmı buzdolabında yaklaşık dört gün muhafaza edilebilir.

Üretim Yöntemi

Hatay Haytalı üretiminde öncelikle süt kaynatılır ve içine mısır nişastası eklenerek muhallebi hazırlanır. Muhallebi kıvam aldıktan sonra tepsiye yaklaşık 3–3,5 cm kalınlığında dökülür ve soğutularak buzdolabında dinlendirilir. Dinlendirilen muhallebi yaklaşık 5 cm’lik kareler hâlinde kesilir ve daha küçük küplere bölünür.

Ayrı olarak hazırlanan sütlü dondurma için süt kaynatıldıktan sonra şeker, salep ve vanilya eklenir. Karışım dinlendirildikten sonra dondurma makinesinde işlenir. Gül şerbeti ise gül suyu, su ve beyaz şekerin karıştırılmasıyla hazırlanır. Servis sırasında muhallebi küplerinin üzerine sütlü dondurma konur ve gül şerbeti dökülerek tatlı tamamlanır.

Coğrafi İşaret

Hatay Haytalı, 3 Kasım 2023 tarihinde yapılan başvurunun ardından 21 Ocak 2026 tarihinde mahreç işareti olarak tescil edilmiştir. Tescil işlemi Hatay Valiliği tarafından gerçekleştirilmiş ve ürünün coğrafi sınırı Hatay ili olarak belirlenmiştir. Ürünün üretim aşamalarının tamamının bu coğrafi sınır içinde gerçekleştirilmesi öngörülmektedir.

Denetimler, Hatay Valiliği koordinasyonunda ve ilgili kurumların uzmanlarının katılımıyla gerçekleştirilmektedir. Denetimlerde kullanılan bileşenlerin uygunluğu, üretim yöntemine uyulması, ürün özelliklerinin korunması ve coğrafi işaret kullanımının doğruluğu gibi kriterler değerlendirilir.